Samenvatting Staatsrecht:
Week 1:
Een staat bevat 4 kenmerken:
1. (Effectief) hoogst gezag
2. Gemeenschap van mensen
3. Grondgebied
4. Erkenning door andere staten
Constitutioneel recht: staatsrecht
De bronnen van een staatsrecht:
1. Geschreven staatsrecht
2. Ongeschreven staatsrecht (gewoonterecht = staat niet in de wet, maar is een gewoonte)
3. Rechtspraak (Jurisprudentie)
Organieke wet: als de grondwet bepaald dat iets nader geregeld moet worden in een wet, in formele
zin.
Wat zijn de 4 pijlers (kenmerken) van de rechtstaat:
1. Legaliteitsbeginsel
2. Grondrechten
3. Scheiding der machten
4. Onpartijdige en onafhankelijke rechters
Geschreven staatrecht:
1. Verdragen (Handvest van de VN, EU-Verdrag etc)
2. Statuut (voor Koninklijk der Nederlanden)
3. Grondwet
4. Ministeriele regelingen (vergaderreglement van 1 en 2 e Kamer)
De wetgevende macht is niet door 1 orgaan uitgeoefend, maar door meerdere
De regering mag zelf regels maken
Legaliteitsbeginsel: Is dat alleen de overheid mag optreden op basis van de voorafgaande wettelijke
regels die democratisch tot stand zijn gekomen.
Grondrechten: moeten de burgers beschermen tegen de macht van de overheid (klassieke
grondrechten)
Staategeneraal: 1e en 2e Kamer
Regering: De Koning en de Ministers
, Scheiding der machten zijn (trias politica):
1. De wetgevende macht (Parlement + regering) > gekozen door de burgers
2. De uitvoerende macht (regering)
3. De rechtsprekende macht (rechters + OM)
Sociale grondrechten: leggen opdracht voor de overheid vast om voorzieningen te treffen voor het
maatschappelijk functioneren van de burger. > kan je niet afdringen bij de rechter > staan alleen in
de grondwet
Week 2:
Geboorte van de grondrechten: ontstaan in het westen van de EU als reactie op perioden van
onderdrukking, oorlogen en andere vormen van barbarij. Het idee van grondrechten vormt de
tegenhanger van de absolutie.
Gezaghebbende acteurs/werken:
1. Hugo de Groot 1583-1645
Idee van het natuurrecht
Ius naturale (gedachtegang dat bepaalde zaken uit zichzelf goed of slecht zijn
2. John Locke 1632-1704
Recht op leven, vrijheid en eigendom
‘Elk individu is gelijk voor de wet’
3. Declaration of Independence 4 juli 1776
Onafhankelijkheidsverklaring van de VS
4. Declaration Des Droits de l’homme et du Citoyen 26 augustus 1789
Verklaring van de rechten van de mens en burger
Cultuurrelativisme: idee dat bepaalde gebruiken in andere culturen niet als schendingen van
mensenrechten worden ervaren.
Universalisme: een overtuiging die stelt dat een groep niet buitengewoon is ten opzichte van een
andere groep.
Kritiek op het idee van mensenrechten:
Er worden normen opgelegd aan de rest van de wereld zonder rekening te houden met
lokale gewoonte.
Het Westen meet met 2 maten
Klassieke grondrechten:
Verticale werking = overheid -burgers
Horizontale werking = burger – burger
Week 1:
Een staat bevat 4 kenmerken:
1. (Effectief) hoogst gezag
2. Gemeenschap van mensen
3. Grondgebied
4. Erkenning door andere staten
Constitutioneel recht: staatsrecht
De bronnen van een staatsrecht:
1. Geschreven staatsrecht
2. Ongeschreven staatsrecht (gewoonterecht = staat niet in de wet, maar is een gewoonte)
3. Rechtspraak (Jurisprudentie)
Organieke wet: als de grondwet bepaald dat iets nader geregeld moet worden in een wet, in formele
zin.
Wat zijn de 4 pijlers (kenmerken) van de rechtstaat:
1. Legaliteitsbeginsel
2. Grondrechten
3. Scheiding der machten
4. Onpartijdige en onafhankelijke rechters
Geschreven staatrecht:
1. Verdragen (Handvest van de VN, EU-Verdrag etc)
2. Statuut (voor Koninklijk der Nederlanden)
3. Grondwet
4. Ministeriele regelingen (vergaderreglement van 1 en 2 e Kamer)
De wetgevende macht is niet door 1 orgaan uitgeoefend, maar door meerdere
De regering mag zelf regels maken
Legaliteitsbeginsel: Is dat alleen de overheid mag optreden op basis van de voorafgaande wettelijke
regels die democratisch tot stand zijn gekomen.
Grondrechten: moeten de burgers beschermen tegen de macht van de overheid (klassieke
grondrechten)
Staategeneraal: 1e en 2e Kamer
Regering: De Koning en de Ministers
, Scheiding der machten zijn (trias politica):
1. De wetgevende macht (Parlement + regering) > gekozen door de burgers
2. De uitvoerende macht (regering)
3. De rechtsprekende macht (rechters + OM)
Sociale grondrechten: leggen opdracht voor de overheid vast om voorzieningen te treffen voor het
maatschappelijk functioneren van de burger. > kan je niet afdringen bij de rechter > staan alleen in
de grondwet
Week 2:
Geboorte van de grondrechten: ontstaan in het westen van de EU als reactie op perioden van
onderdrukking, oorlogen en andere vormen van barbarij. Het idee van grondrechten vormt de
tegenhanger van de absolutie.
Gezaghebbende acteurs/werken:
1. Hugo de Groot 1583-1645
Idee van het natuurrecht
Ius naturale (gedachtegang dat bepaalde zaken uit zichzelf goed of slecht zijn
2. John Locke 1632-1704
Recht op leven, vrijheid en eigendom
‘Elk individu is gelijk voor de wet’
3. Declaration of Independence 4 juli 1776
Onafhankelijkheidsverklaring van de VS
4. Declaration Des Droits de l’homme et du Citoyen 26 augustus 1789
Verklaring van de rechten van de mens en burger
Cultuurrelativisme: idee dat bepaalde gebruiken in andere culturen niet als schendingen van
mensenrechten worden ervaren.
Universalisme: een overtuiging die stelt dat een groep niet buitengewoon is ten opzichte van een
andere groep.
Kritiek op het idee van mensenrechten:
Er worden normen opgelegd aan de rest van de wereld zonder rekening te houden met
lokale gewoonte.
Het Westen meet met 2 maten
Klassieke grondrechten:
Verticale werking = overheid -burgers
Horizontale werking = burger – burger
