Werkgroep 4. De bevoegdheden van de organen
LITERATUUR:
Dijk/Van der Ploeg:
Hoofdstuk 7: alleen § 7.1
Hoofdstuk 8: alleen § 8.1 t/m § 8.2.4 en § 8.4 t/m § 8.4.3
Hoofdstuk 10: alleen § 10.1 t/m § 10.2.2, §10.2.4 t/m § 10.3.3
Hoofdstuk 12 en 14 alleen lezen (§ 14.3.2 niet)
Van Schilfgaarde/Winter/Wezeman:
Hoofdstuk 5: alleen nrs. 42, 43, 44
Hoofdstuk 7: nrs.62 t/m 64
Van hoofdstuk 8, 9 en 13 alleen samenvatting
JURISPRUDENTIE (zie blackboard):
HR 21-1-1955, NJ 1959, 43 (Forumbank)
HR 15-7-1968, NJ 1969, 101, m.nt. DJV en GJS (Wijsmuller)
HR 13-7-2007, NJ 2007, 434 (ABN AMRO)
HR 9-7-2010, NJ 2010, 544 (ASMI)
Casus
1
,Uitgeverij Hieme BV geeft al jaren een groot aantal tijdschriften uit. De vennootschap kent een
algemene vergadering en een raad van bestuur. Met de toenemende digitalisering bij kranten en de
sterke toename van e-books ziet de BV haar omzet en winst afnemen. Het bestuur meent dan ook
dat de BV zich op het uitgeven van e-books moet toeleggen. De aandeelhouders zijn niet enthousiast
en vrezen dat een dergelijke wijziging in de activiteiten juist ten koste van de winstgevendheid van
de BV zal gaan. Zij willen graag met het bestuur in een aandeelhoudersvergadering om de tafel; het
bestuur weigert echter ieder overleg en wil geen algemene vergadering bijeenroepen.
Vraag 1
Welke mogelijkheden hebben de aandeelhouders van Hieme BV om een algemene vergadering
bijeen te roepen en het onderwerp te agenderen?
De hoofdregel uit art. 2:219 BW – in beginsel kunnen op grond van de wet het bestuur en de Raad van
commissarissen de algemene vergadering bijeen, 1 procent van de aandeelhouders kan dit ook (art. 2:220
BW). Deze richt het verzoek aan het bestuur/raad van commissarissen. Deze zijn niet verplicht om de
vergadering te houden als zwaarwichtig belang zich tegen het houden van de vergadering verzet. De
bewijslast rust op het bestuur van de vennootschap. Zij moeten gemotiveerd aangeven dat de bijeenkomst
van de av niet in het belang van de BV zou zijn.
In protest tegen dit besluit van het bestuur (als er een zwaarwichtig belang is om de vergadering niet te
houden) kan de 1 procent van de aandeelhouders naar de voorzieningenrechter om een machtiging te
verkrijgen om de algemene vergadering bijeen te roepen (art. 2:221 BW). Het criterium wat de rechter
aanhoudt is het redelijk belang voor de vennootschap om de algemene vergadering bijeen te roepen.
De formele vereisten voor een verzoek van deze 1 procent aandeelhouders:
- Redelijk belang
- De te behandelen onderwerpen/opgave van onderwerpen (dus waarom je de vergadering wilt
houden), zie art. 2:220 BW – nauwkeurig stukje agenda wat je moet mee sturen met het verzoek
(eerste lid)
o Dit is belangrijk omdat besluiten concreet moet worden geformuleerd, want als een besluit
wordt aangenomen dan is het bestuur er aan gehouden om deze besluiten uit te voeren
Er is in casu tot bijeenroeping wel een redelijk belang. De rechter is dan niet verplicht om de machtiging
te verlenen.
Als er wel een aandeelhoudersvergadering is bijeengeroepen, maar het gewenste punt staat niet op de
agenda, dan kan volgens art. 2:224a BW een aandeelhouder een punt op de agenda plaatsen via het
agenderingsrecht. Als aandeelhouder kun je dan zorgen dat er iets op de agenda komt. Dan weet je zeker
dat er over dat punt gesproken/besloten wordt (zie ook art. 2:224 BW, inhoud oproeping)
Het bestuur van de vennootschap ziet in samenwerking met de Vereniging ter promotie van de
Digitaal Leesonderwijs (“de Vereniging”) een gouden vondst. In die ‘vondst’ sponsort de BV de
Vereniging en spoort de Vereniging haar leden aan vooral de door de BV uitgegeven e-books te
kopen. De BV wil exclusiviteit en bedingt dat de vereniging geen andere sponsorovereenkomsten zal
sluiten.
De Vereniging kent statutair een algemene vergadering en een bestuur. De statuten van de
Vereniging bevatten (onder meer) de bepaling dat het bestuur voor een aantal belangrijke besluiten
(nauwe samenwerking met andere organisaties en ondernemingen en grote aankopen) toestemming
moet hebben van de algemene vergadering.
Het bestuur van de Vereniging ziet wel wat in het plan van de BV. Wanneer een aantal leden
hiervan hoort, menen zij dat het bestuur daarvoor eerst de algemene vergadering om toestemming
moet vragen. Het bestuur meent echter dat in deze het bestuur autonoom is. Volgens hem zou
achteraf raadplegen voldoende zijn.
2
, Vraag 2
Heeft naar uw mening het bestuur van de vereniging de bestuurlijke ruimte om zonder
toestemming van de algemene vergadering een sponsorovereenkomst met Hieme BV te sluiten?
Het betreft hier de verhouding tussen de organen. Wat mag het bestuur autonoom doen en waarvoor moet
het bestuur volgens de wet/statuten eerst naar de algemene vergadering?
Op grond van art. 2:44 lid 1 BW heeft het bestuur autonome bevoegdheid (zie ook ForumBank Arrest – in
beginsel is het bestuur autonoom, maar op deze autonomie kan inbreuk worden gemaakt/worden
verruimt). De statuten kunnen de autonomie van het bestuur inperken. Dat is hier gebeurd ten aanzien van
belangrijke besluiten. De statutaire bepaling moet goed worden toegepast. Voor belangrijke besluiten
moet het bestuur langs de algemene vergadering.
Daarnaast wordt het element ‘nauwe samenwerking.’ Omdat de vereniging exclusiviteit aan de BV zou
geven, grijpt dit diep in de in de vrijheid die de vereniging heeft. Er is dus sprake van een nauwe
samenwerking zoals is bedoeld in de statuten van de vereniging. Er is in casu sprake van een belangrijk
besluit en dus moet het bestuur eerst langs de algemene vergadering. We gaan hier niet verder in op
vertegenwoordiging omdat er bestuurlijke ruimte bestaat, omdat er in beginsel zonder toestemming van
de algemene vergadering besluiten kunnen worden genomen.
Stel dat Hieme BV een ondernemingsraad heeft ingesteld. Het bestuur van de vennootschap wil
gaan samenwerken met Uitgeverij Digitaal NV. Omwille van de snelheid wil het bestuur de
ondernemingsraad passeren bij de besluitvorming.
Vraag 3
Dient het bestuur van de BV de ondernemingsraad te raadplegen over de voorgenomen
samenwerking? Zo ja, wat is rechtens met betrekking tot het (zonder de ondernemingsraad te
raadplegen) genomen besluit?
De ondernemingsraad is geen orgaan van de rechtspersoon, maar is een aparte organisatie die in stand
wordt gehouden door de onderneming.
Het bestuur is in dit geval verplicht om de ondernemingsraad te raadplegen. Dat moet op grond van art.
25 lid 1 sub b Wet op de Ondernemingsraden omdat er sprake is van een voorgenomen besluit tot
samenwerking. Zij moeten in de gelegenheid worden gesteld om advies uit te brengen. Het bestuur heeft
namelijk het voornemen tot vragen van advies in de gevallen genoemd in art. 25 WOR. Dit advies kan
neutraal, positief of negatief zijn.
De bestuurder neemt op basis van dit advies een besluit, dat kan echter wel afwijken van dit advies, over
overeenstemmen. Als het besluit genomen na advies van de or, overeenkomt met het advies van de or,
mag het bestuur dit uitvoeren.
Als het besluit dat na advies wordt genomen afwijkt, dan is er een mogelijkheid tot beroep op de
Ondernemingskamer. Er is een opschortingstermijn van een maand (art. 25 lid 6 WOR). Na een maand
kan zij naar de Ondernemingskamer stappen. Zie ook art. 26 WOR (wettelijk criterium: lid 4 – de rechter
toetst marginaal, in redelijkheid – bij het ontbreken van advies aan de or is er geen rekening gehouden
met de werknemers en daarom is er dus niet in redelijkheid een beslissing genomen).
Het bijzondere is dat er geen advies wordt gevraagd. De procedure is dan dat de or ook naar de
Ondernemingskamer kan als er geen advies wordt gevraagd door het bestuur. Dit staat niet in de wet,
maar in Arrest Lingen-ziekenhuis. Als een ondernemer een besluit uitvoert zonder een advies gevraagd te
hebben terwijl hij er wel toe verplicht was (ook al is dit een impliciet besluit), is dit besluit per definitie
onredelijk. Dan kijkt de rechter al niet eens meer naar het type besluit (alleen of eht een besluit is in de
3
LITERATUUR:
Dijk/Van der Ploeg:
Hoofdstuk 7: alleen § 7.1
Hoofdstuk 8: alleen § 8.1 t/m § 8.2.4 en § 8.4 t/m § 8.4.3
Hoofdstuk 10: alleen § 10.1 t/m § 10.2.2, §10.2.4 t/m § 10.3.3
Hoofdstuk 12 en 14 alleen lezen (§ 14.3.2 niet)
Van Schilfgaarde/Winter/Wezeman:
Hoofdstuk 5: alleen nrs. 42, 43, 44
Hoofdstuk 7: nrs.62 t/m 64
Van hoofdstuk 8, 9 en 13 alleen samenvatting
JURISPRUDENTIE (zie blackboard):
HR 21-1-1955, NJ 1959, 43 (Forumbank)
HR 15-7-1968, NJ 1969, 101, m.nt. DJV en GJS (Wijsmuller)
HR 13-7-2007, NJ 2007, 434 (ABN AMRO)
HR 9-7-2010, NJ 2010, 544 (ASMI)
Casus
1
,Uitgeverij Hieme BV geeft al jaren een groot aantal tijdschriften uit. De vennootschap kent een
algemene vergadering en een raad van bestuur. Met de toenemende digitalisering bij kranten en de
sterke toename van e-books ziet de BV haar omzet en winst afnemen. Het bestuur meent dan ook
dat de BV zich op het uitgeven van e-books moet toeleggen. De aandeelhouders zijn niet enthousiast
en vrezen dat een dergelijke wijziging in de activiteiten juist ten koste van de winstgevendheid van
de BV zal gaan. Zij willen graag met het bestuur in een aandeelhoudersvergadering om de tafel; het
bestuur weigert echter ieder overleg en wil geen algemene vergadering bijeenroepen.
Vraag 1
Welke mogelijkheden hebben de aandeelhouders van Hieme BV om een algemene vergadering
bijeen te roepen en het onderwerp te agenderen?
De hoofdregel uit art. 2:219 BW – in beginsel kunnen op grond van de wet het bestuur en de Raad van
commissarissen de algemene vergadering bijeen, 1 procent van de aandeelhouders kan dit ook (art. 2:220
BW). Deze richt het verzoek aan het bestuur/raad van commissarissen. Deze zijn niet verplicht om de
vergadering te houden als zwaarwichtig belang zich tegen het houden van de vergadering verzet. De
bewijslast rust op het bestuur van de vennootschap. Zij moeten gemotiveerd aangeven dat de bijeenkomst
van de av niet in het belang van de BV zou zijn.
In protest tegen dit besluit van het bestuur (als er een zwaarwichtig belang is om de vergadering niet te
houden) kan de 1 procent van de aandeelhouders naar de voorzieningenrechter om een machtiging te
verkrijgen om de algemene vergadering bijeen te roepen (art. 2:221 BW). Het criterium wat de rechter
aanhoudt is het redelijk belang voor de vennootschap om de algemene vergadering bijeen te roepen.
De formele vereisten voor een verzoek van deze 1 procent aandeelhouders:
- Redelijk belang
- De te behandelen onderwerpen/opgave van onderwerpen (dus waarom je de vergadering wilt
houden), zie art. 2:220 BW – nauwkeurig stukje agenda wat je moet mee sturen met het verzoek
(eerste lid)
o Dit is belangrijk omdat besluiten concreet moet worden geformuleerd, want als een besluit
wordt aangenomen dan is het bestuur er aan gehouden om deze besluiten uit te voeren
Er is in casu tot bijeenroeping wel een redelijk belang. De rechter is dan niet verplicht om de machtiging
te verlenen.
Als er wel een aandeelhoudersvergadering is bijeengeroepen, maar het gewenste punt staat niet op de
agenda, dan kan volgens art. 2:224a BW een aandeelhouder een punt op de agenda plaatsen via het
agenderingsrecht. Als aandeelhouder kun je dan zorgen dat er iets op de agenda komt. Dan weet je zeker
dat er over dat punt gesproken/besloten wordt (zie ook art. 2:224 BW, inhoud oproeping)
Het bestuur van de vennootschap ziet in samenwerking met de Vereniging ter promotie van de
Digitaal Leesonderwijs (“de Vereniging”) een gouden vondst. In die ‘vondst’ sponsort de BV de
Vereniging en spoort de Vereniging haar leden aan vooral de door de BV uitgegeven e-books te
kopen. De BV wil exclusiviteit en bedingt dat de vereniging geen andere sponsorovereenkomsten zal
sluiten.
De Vereniging kent statutair een algemene vergadering en een bestuur. De statuten van de
Vereniging bevatten (onder meer) de bepaling dat het bestuur voor een aantal belangrijke besluiten
(nauwe samenwerking met andere organisaties en ondernemingen en grote aankopen) toestemming
moet hebben van de algemene vergadering.
Het bestuur van de Vereniging ziet wel wat in het plan van de BV. Wanneer een aantal leden
hiervan hoort, menen zij dat het bestuur daarvoor eerst de algemene vergadering om toestemming
moet vragen. Het bestuur meent echter dat in deze het bestuur autonoom is. Volgens hem zou
achteraf raadplegen voldoende zijn.
2
, Vraag 2
Heeft naar uw mening het bestuur van de vereniging de bestuurlijke ruimte om zonder
toestemming van de algemene vergadering een sponsorovereenkomst met Hieme BV te sluiten?
Het betreft hier de verhouding tussen de organen. Wat mag het bestuur autonoom doen en waarvoor moet
het bestuur volgens de wet/statuten eerst naar de algemene vergadering?
Op grond van art. 2:44 lid 1 BW heeft het bestuur autonome bevoegdheid (zie ook ForumBank Arrest – in
beginsel is het bestuur autonoom, maar op deze autonomie kan inbreuk worden gemaakt/worden
verruimt). De statuten kunnen de autonomie van het bestuur inperken. Dat is hier gebeurd ten aanzien van
belangrijke besluiten. De statutaire bepaling moet goed worden toegepast. Voor belangrijke besluiten
moet het bestuur langs de algemene vergadering.
Daarnaast wordt het element ‘nauwe samenwerking.’ Omdat de vereniging exclusiviteit aan de BV zou
geven, grijpt dit diep in de in de vrijheid die de vereniging heeft. Er is dus sprake van een nauwe
samenwerking zoals is bedoeld in de statuten van de vereniging. Er is in casu sprake van een belangrijk
besluit en dus moet het bestuur eerst langs de algemene vergadering. We gaan hier niet verder in op
vertegenwoordiging omdat er bestuurlijke ruimte bestaat, omdat er in beginsel zonder toestemming van
de algemene vergadering besluiten kunnen worden genomen.
Stel dat Hieme BV een ondernemingsraad heeft ingesteld. Het bestuur van de vennootschap wil
gaan samenwerken met Uitgeverij Digitaal NV. Omwille van de snelheid wil het bestuur de
ondernemingsraad passeren bij de besluitvorming.
Vraag 3
Dient het bestuur van de BV de ondernemingsraad te raadplegen over de voorgenomen
samenwerking? Zo ja, wat is rechtens met betrekking tot het (zonder de ondernemingsraad te
raadplegen) genomen besluit?
De ondernemingsraad is geen orgaan van de rechtspersoon, maar is een aparte organisatie die in stand
wordt gehouden door de onderneming.
Het bestuur is in dit geval verplicht om de ondernemingsraad te raadplegen. Dat moet op grond van art.
25 lid 1 sub b Wet op de Ondernemingsraden omdat er sprake is van een voorgenomen besluit tot
samenwerking. Zij moeten in de gelegenheid worden gesteld om advies uit te brengen. Het bestuur heeft
namelijk het voornemen tot vragen van advies in de gevallen genoemd in art. 25 WOR. Dit advies kan
neutraal, positief of negatief zijn.
De bestuurder neemt op basis van dit advies een besluit, dat kan echter wel afwijken van dit advies, over
overeenstemmen. Als het besluit genomen na advies van de or, overeenkomt met het advies van de or,
mag het bestuur dit uitvoeren.
Als het besluit dat na advies wordt genomen afwijkt, dan is er een mogelijkheid tot beroep op de
Ondernemingskamer. Er is een opschortingstermijn van een maand (art. 25 lid 6 WOR). Na een maand
kan zij naar de Ondernemingskamer stappen. Zie ook art. 26 WOR (wettelijk criterium: lid 4 – de rechter
toetst marginaal, in redelijkheid – bij het ontbreken van advies aan de or is er geen rekening gehouden
met de werknemers en daarom is er dus niet in redelijkheid een beslissing genomen).
Het bijzondere is dat er geen advies wordt gevraagd. De procedure is dan dat de or ook naar de
Ondernemingskamer kan als er geen advies wordt gevraagd door het bestuur. Dit staat niet in de wet,
maar in Arrest Lingen-ziekenhuis. Als een ondernemer een besluit uitvoert zonder een advies gevraagd te
hebben terwijl hij er wel toe verplicht was (ook al is dit een impliciet besluit), is dit besluit per definitie
onredelijk. Dan kijkt de rechter al niet eens meer naar het type besluit (alleen of eht een besluit is in de
3
