Samenvatting NOVA Scheikunde hoofdstuk 7: zuren en basen

Scheikunde hoofdstuk 7: Zuren en basen


Paragraaf 1: Zure, basische en neutrale oplossingen.

 Een zuur is een deeltje dat een H +-ion kan afstaan.
- Wordt gebruikt om kalkaanslag te verwijderen of om bepaalde levensmiddelen een
friszure smaak te geven.
 Een base is een deeltje dat een H+-ion kan opnemen.
- De meeste basen zijn negatieve ionen. Soms is een base een moleculaire stof zoals
ammoniak.
- Basische stoffen worden gebruikt om vet of vettig vuil te verwijderen.




 Zure oplossingen hebben overeenkomstige eigenschappen:
- Zo smaakt elke oplossing zuur.
- Door de vrij bewegende ionen geleidt de oplossing elektrische stroom.
- Een zuur heeft een pH lager dan 7.
- Wanneer een zuur in water wordt opgelost splitst het in ionen. Het positieve ion is
altijd H+.
 Basische oplossingen hebben ook overeenkomstige eigenschappen:
- Ze kunnen ook stroom geleiden door de vrij bewegende ionen. Deze ionen ontstaan
doordat elke base reageert met water.
- Bij deze reactie neemt de base een H +-ion op van H2O. Hierdoor ontstaan OH- -ionen.
Daarnaast zijn er ook altijd positieve ionen aanwezig.
- Basische oplossingen voelen zeepachtig aan en hebben een pH-waarde die hoger is
dan 7.
 De zuurgraad geeft met de pH-waarde aan hoe zuur of basisch een oplossing is.
- Oplossingen met een pH van 7 zijn neutraal (niet zuur en niet basisch).
- De pH kun je meten met een digitale pH-meter of met een combinatie van zuur-
base-indicatoren (stoffen die van kleur veranderen bij een bepaalde pH-waarde). 
BINAS-tabel 52A.


Paragraaf 2: Zuren, zure oplossingen en pH.

 De meeste zuren zijn moleculaire stoffen of ionen die hiervan zijn afgeleid. Ook zijn ze
meestal goed oplosbaar in water.
 Carbonzuren zijn koolstofverbindingen met een carboxylgroep als karakteristieke groep.

, Scheikunde hoofdstuk 7: Zuren en basen


 Een zuur wordt ook wel een protondonor genoemd omdat het H +-ion dat afgestaan wordt
een proton is.
 Bij het oplossen in water splitst het zuur in een H +-ion en een negatief ion, het zuurrestion.
 Sterke zuren: ioniseren volledig bij het oplossen. De moleculen van het zuur zelf komen dus
niet meer voor.
 Zwakke zuren: ioniseren bij het oplossen in water slechts voor een klein deel. De moleculen
van het zuur zelf komen hier nog wel voor.
 Notatie voor sterke en zwakke zuren: je noteert wat het meeste voorkomt in de oplossing.
 BINAS-tabel 49: hierin staan de zuren gerangschikt naar zuursterkte. Van boven naar
beneden neemt de zuursterkte af.
- Alle deeltjes onder H2O in de kolom ‘zuur’ hebben geen zure eigenschappen meer.




 H
et verband tussen [H+] en de pH is logaritmisch: als de concentratie H + met een factor 10
daalt, stijgt de pH met 1.
- In formulevorm: [H+] = 10-pH (in mol per liter  mol L-1)
- En: pH= - log[H+].


Paragraaf 3: Basen, basische oplossingen en pH.

 Basen zijn ook wel protonacceptoren omdat ze een H +-ion op kunnen nemen.
 Basen zijn vaak zouten waarvan het negatieve ion de eigenschap heeft een H +-ion op te
nemen.
- Bij het oplossen van een zout wordt de ionbinding verbroken en worden de ionen
gehydrateerd (omringd door watermoleculen).
 Alle basische oplossingen bevatten OH- -ionen.
 Bij alle basen behalve OH- reageert het negatieve basische ion met water waarbij een H +-ion,
een proton, van het water wordt opgenomen door de base. Hierdoor ontstaan OH - -ionen.
 Sterke basen: worden in water volledig omgezet in OH -(aq).
 Zwakke basen: worden na oplossen slechts gedeeltelijk in OH -(aq) omgezet. Er ontstaat dan
een evenwichtsreactie.
 Notatie: je noteert wat het meeste voorkomt.
 In BINAS tabel 49: alle deeltjes onder OH - zijn sterke basen. Boven OH- staan de zwakke
basen.
- Naar boven toe neemt de basesterkte steeds verder af.