Samenvatting met college aantekeningen van het vak bestuurskunde

Samenvatting bestuurskunde

Hoofdstuk 1 introductie

Bestuurskunde / beleidskunde = de kunde van het besturen .

Bestuurder = iemand die stuurt, die richting geeft

Hoofdstuk 2 enkele begrippen

Er wordt gesproken over een staat als er voldaan is aan drie criteria :

1. (afgegrensd) grondgebied
2. (geaccepteerd) bestuursgezag
- Soevereiniteit = hoogste macht of gezag
3. (te onderscheiden) staatsvolk

Trias politiva – Motesquieu

1. De wetgevende macht
- Staten Generaal
2. De uitvoerende macht
- De ministeries
3. De rechtelijke macht
- Onafhankelijke rechters

Ministeriële verantwoordelijkheden: de ministers zijn verantwoordelijk, de koning is onschendbaar

Recht van amendement = recht om wetsvoorstellen te wijzigen

Grondrechten: rechten die de burger beschermen tegen de overheid. 2 soorten grondrechten:

- Klassieke grondrechten: zaken waar de overheid zich niet mee mag bemoeien
o Bijvoorbeeld vrijheid van godsdienst, vrijheid van meningsuiting
o Kan worden afgedwongen
- Sociale grondrechten: onderwerpen waar de overheid zich wel mee mag bemoeien
o Recht op werkgelegenheid
o Beleid moet er worden gemaakt

Codificatie

- het op schrift stellen van recht, letterlijk ‘het maken van een boek’. De overheid volgt
eerst de ontwikkelingen in de samenleving en daarna (eenmalig) wetten opstelt die
passen bij de geconstateerde ontwikkelingen

Modificatie (aanpassing)

- Bij modificatie blijft het niet bij het eenmalig opstellen van wetgeving, de overheid wil
continu inspelen op de ontwikkelingen in de samenleving en mogelijk zelf daarop vooruit
lopen en ontwikkelingen beïnvloeden (modificeren)
- De overheid gaat de samenleving sturen en schept hiervoor zelfs de randvoorwaarden:
de verzorgingsstaat

Participatiesamenleving

, - Een samenleving waarbij iedereen die dat kan ook daadwerkelijk verantwoordelijkheid
moet nemen voor zijn eigen leven (bijv. verzekering) en voor zijn eigen omgeving (bijv.
mantelverzorger)

Stromingen in de Nederlandse politiek

- Liberalisme
o Vrijheid van het individu
o Streeft naar een overheid met een beperkte omvang
o “markt” als zelfregulerend mechanimse
o Socialisme versus Liberalisme
- Socialisme
o Rechtvaardige samenleving met meer sociale gelijkheid
o Overheid moet ervoor zorgen dat haar kernwaarde “gelijkheid” gerealiseerd
word
- Christendemocratie
o Tussen socialisme en liberalisme in
o Centraal staan naastenliefde en solidariteit
o Belangrijke rol voor maatschappelijke organisatie

De overheid

- Het geheel van bestuurders en bestuurlijke colleges in een staatsverband en het daarbij
horende ambtelijke apparaat
- Hoofdtaak is het behartigen van het algemeen belang

Gedecentraliseerde eenheidsstaat

- Veel taken en bevoegdheden n andere overheidsorganen dan de centrale overheid zijn
toebedeeld
- De overheid staat in voor eenheid
- Drie bestuurslagen – verticale machtenscheiding
o Rijk
o Provincie
o Gemeenten

Territoriale decentralisatie

- Wanneer andere overheidsorganen (anders dan centrale overheid) een bepaald gebied
besturen
- Provincies en gemeenten

Functionele decentralisatie

- Een andere overheidsorgaan (anders dan centrale overheid) is ingesteld ter behartiging
van een bepaald doel
- Bijvoorbeeld waterschap

Rijk

- Zekere maten van centralisatie en samenhang
- Zorgt voor de zaken die niet aan de lagere overheden kunnen worden toebedeeld
- Bijvoorbeeld defensie of kernenergie

, Provincie heeft een coördinerende taak en staat tussen het rijk en de gemeente in

Gemeenten doen uitvoerend werk en staan het dichts bij de burger

Autonomie:

- Gemeenten en provincies een ‘eigen huishouding’ hebben, dat wil zeggen dat zij binnen
zekere grenzen, exclusieve taken en bevoegdheden hebben waar de andere overheden
zicht niet in mogen mengen

Medebewindstaken = uitvoeren van rijkstaken door de lagere overheden

Deconcentratie = het zich fysiek over een land verspreiden van delen van een overheid

Belangrijk verschil tussen decentralisatie en deconcentratie is dat er bij deconcentratie geen
overdracht van taken en bevoegdheden plaats vinden. Het zijn als het waren ‘filialen’ van een
ministerie.

Beleid:

- Beleid is een plan
o Plan is een stelsel van doelen en middelen
- Beleid is alles wat een overheid doet

Hoofdstuk 3 de overheid als systeem

H3 – de overheid als systeem

Systeembenadering en procesanalyse:

- Vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid (gebaseerd op onder andere biologie)
- Het in deeltjes ophakken van het beleidsproces

Systeemdenken = als veel mensen, vanuit verschillende vakgebieden hebben leren werken met
systemen, dan kan die manier van denken dienen als een communicatiemiddel tussen de
verschillende wetenschappen

Belangrijk model !

De actoren komen in de
toets, niet zo zeer het
plaatje