Zorgthema 13 – Thermoregulatie systeem
Thermosensoren: bevinden zich in de huid en de hersenen en registreren de bloedtemperatuur in de
kern en de schil van het lichaam.
Hypothalamus: zorgt bij afkoeling voor verminderde afgifte en extra productie van warmte en bij
oververhitting zorgt het voor extra afgifte en minder productie van warmte.
1. Klinische aandachtspunten
1.1 Warmteproductie
Warmteproductie wordt gereguleerd door het brein en het endocriene systeem.
Centrale regulatie: de hypothalamus dient als thermostaat van het lichaam. Bij een
temperatuurverandering zal de hypothalamus impulsen afgeven aan de vlakbij gelegen hypofyse, de
hersenstam en de hersenschors om de warmteproductie aan te passen.
- Hypofyse -> afgifte van TSH -> reguleert de werking van de schildklier -> TSH stimuleert de
aanmaak van thyroxine -> thyroxine komt via het bloed in de organen en spieren -> thyroxine
activeert het metabolisme -> hierdoor wordt er meer warmte gemaakt -> bloed temp stijgt ->
hypothalamus zal zijn signalen gaan remmen
- Hersenstam reguleert de spiertonus via de efferente banen, bij kou zal de spiertonus
toenemen, waardoor onwillekeurige bewegingen ontstaan, zoals rillen en klappertanden.
- Hersenschors: warmte- of kou signalen bereiken de hersenschors om verstandig en adequaat
te reageren op temperatuurveranderingen.
, Spieren en organen: warmte productie hangt af van het metabolisme van cellen en organen.
- Inwendige organen: in rust warmteproductie door organen in de thorax, abdomen en
hersenen
- Skeletspieren: in rust aandeel spieractiviteit kleiner, in actie groot aandeel.
Functiestoornissen met betrekking tot de warmteproductie:
- Te hoge warmte productie:
o Grote inspanning
o Koorts
o Delirium tremens: delier bij ontwenningsverschijnselen van een alcoholverslaving.
Gaat gepaard met tremoren, overvloedig zweten, hartkloppingen en rode
gelaatskleur.
o Maligne hyperthermie: de spieren reageren afwijkend op bepaalde
anesthesiedampen in combinatie met spierrelaxantia. Dit geeft massale
spiercontracties en een snelle temp stijging. 5 a 6 graden in enkele minuten, gevolg is
celschade en overlijden.
- Te lage warmte productie:
o Uitputting: spieren produceren geen warmte meer door moeheid.
o Shock: spieren worden hypoxisch en worden minder in staat om warmte te
genereren.
1.2 Warmteafgifte
Warmteafgifte: het afvoeren van de overtollige lichaamswarmte.
Centrale regulatie:
- Hypofyse: alleen een functie bij warmte productie.
- Hersenstam: bijnieren stimuleren om adrenaline te produceren, die voor vasodilatatie of
vasoconstrictie in de bloedvaten van de huid zorgt en de zweetklieren en transpiratie
reguleert.
- Hersenschors: verstandelijk en adequaat reageren op temperatuurveranderingen.
Huid: bij hoge temp ontstaat vasodilatatie in de huid, hierdoor kan de warmte via de huid
wegkomen.
Bij lage temp ontstaat vasoconstrictie in de huid, hierdoor wordt de schil van het lichaam dikker en
wordt de warmte makkelijker vastgehouden.
Thermosensoren: bevinden zich in de huid en de hersenen en registreren de bloedtemperatuur in de
kern en de schil van het lichaam.
Hypothalamus: zorgt bij afkoeling voor verminderde afgifte en extra productie van warmte en bij
oververhitting zorgt het voor extra afgifte en minder productie van warmte.
1. Klinische aandachtspunten
1.1 Warmteproductie
Warmteproductie wordt gereguleerd door het brein en het endocriene systeem.
Centrale regulatie: de hypothalamus dient als thermostaat van het lichaam. Bij een
temperatuurverandering zal de hypothalamus impulsen afgeven aan de vlakbij gelegen hypofyse, de
hersenstam en de hersenschors om de warmteproductie aan te passen.
- Hypofyse -> afgifte van TSH -> reguleert de werking van de schildklier -> TSH stimuleert de
aanmaak van thyroxine -> thyroxine komt via het bloed in de organen en spieren -> thyroxine
activeert het metabolisme -> hierdoor wordt er meer warmte gemaakt -> bloed temp stijgt ->
hypothalamus zal zijn signalen gaan remmen
- Hersenstam reguleert de spiertonus via de efferente banen, bij kou zal de spiertonus
toenemen, waardoor onwillekeurige bewegingen ontstaan, zoals rillen en klappertanden.
- Hersenschors: warmte- of kou signalen bereiken de hersenschors om verstandig en adequaat
te reageren op temperatuurveranderingen.
, Spieren en organen: warmte productie hangt af van het metabolisme van cellen en organen.
- Inwendige organen: in rust warmteproductie door organen in de thorax, abdomen en
hersenen
- Skeletspieren: in rust aandeel spieractiviteit kleiner, in actie groot aandeel.
Functiestoornissen met betrekking tot de warmteproductie:
- Te hoge warmte productie:
o Grote inspanning
o Koorts
o Delirium tremens: delier bij ontwenningsverschijnselen van een alcoholverslaving.
Gaat gepaard met tremoren, overvloedig zweten, hartkloppingen en rode
gelaatskleur.
o Maligne hyperthermie: de spieren reageren afwijkend op bepaalde
anesthesiedampen in combinatie met spierrelaxantia. Dit geeft massale
spiercontracties en een snelle temp stijging. 5 a 6 graden in enkele minuten, gevolg is
celschade en overlijden.
- Te lage warmte productie:
o Uitputting: spieren produceren geen warmte meer door moeheid.
o Shock: spieren worden hypoxisch en worden minder in staat om warmte te
genereren.
1.2 Warmteafgifte
Warmteafgifte: het afvoeren van de overtollige lichaamswarmte.
Centrale regulatie:
- Hypofyse: alleen een functie bij warmte productie.
- Hersenstam: bijnieren stimuleren om adrenaline te produceren, die voor vasodilatatie of
vasoconstrictie in de bloedvaten van de huid zorgt en de zweetklieren en transpiratie
reguleert.
- Hersenschors: verstandelijk en adequaat reageren op temperatuurveranderingen.
Huid: bij hoge temp ontstaat vasodilatatie in de huid, hierdoor kan de warmte via de huid
wegkomen.
Bij lage temp ontstaat vasoconstrictie in de huid, hierdoor wordt de schil van het lichaam dikker en
wordt de warmte makkelijker vastgehouden.
