Samenvatting
Hersenen en gedrag
Soraya Symor
UvA 2020/2021
1
, Inhoud
College 1 Cellen en informatieoverdracht 3
College 2 Prikkels in de cel 8
College 3 Verslaving 15
College 4 Anatomie en cortex 21
College 5 Zintuigen en motoriek 34
College 6 Emoties, geheugen, taal, aandacht en lateralisatie 42
College 8 Ontwikkeling, postnatale ontwikkeling en Spina Bifida 50
College 9 Trauma en teratogenen 56
College 7 Neurologisch onderzoek 60
College 10 Trauma, Meningitis en Cerebrale Parese 63
College 13 Neuropsychologische diagnostiek bij kinderen 70
Oefenbladen 75
2
,College 1: Cellen en informatieoverdracht
Zenuwcellen, zenuwprikkels, prikkeloverdracht, synapsen en de basale werking van medicijnen/drugs.
Hersencellen:
• Neuronen (zenuwcel)
• Gliacellen (steuncel)
De cellen van het zenuwstelsel kunnen samen verbazingwekkende dingen tot stand brengen, maar één cel op
zichzelf is hulpeloos. Het zenuwstelsel bestaat uit twee soorten cellen: Neuronen en glia. Neuronen ontvangen
informatie en vervoeren dat naar andere cellen. Glia hebben meerdere functies. Het menselijke brein bevat
ongeveer 100 miljard neuronen (verschilt per persoon).
Communicatie van de mens en zijn omgeving:
Input → Verwerking → Output
Zintuigen → Black box → Motoriek
• Van hersencellen met elkaar
• Van de hersenen met het lichaam.
Het centrale zenuwstelsel = hersenen en het ruggenmerg (=Tentamenvraag). Het perifere zenuwstelsel (niet
behandeld in deze cursus), geeft een signaal af van je ruggenmerg naar je spieren.
Twee wetenschappers die bekend zijn als de belangrijkste grondleggers van de neurowetenschappen zijn
Charles Serrington en Santiago Ramón y Cajal. Het onderzoek van Cajal heeft aangetoond dat zenuwcellen
gescheiden blijven, in plaats van in elkaar overgaan.
3
, Een neuron is een cel en heeft daarom een celmembraan. In zo’n membraam zitten poortjes en daar kunnen
stoffen doorheen. Het neuron heeft ook een celkern, daarin ligt ons genetisch materiaal. Het is een soort
receptenboek. Ook heeft de cel mitochondriën, energiefabriekjes. Ze verbranden glucose. Er komt energievrij
en met die energie kunnen ze allerlei processen uitvoeren. Bijvoorbeeld een spiercel. In Ribosomen worden de
eiwitten gemaakt volgens de code uit het DNA.
Een neuron is gewoon een lichaamscel, maar een neuron is ook speciaal. Een neuron is namelijk speciaal
uitgerust om te kunnen communiceren, een informatieverwerker. Hiermee onderscheidt hij zich van andere
lichaamscellen. Die speciale kenmerken zijn:
• Dendrieten
• Axon
Het meest onderscheidende kenmerk van neuronen is hun vorm, die varieert enorm van het ene neuron tot
het andere. Neuronen hebben lange vertakkingen. De grotere neuronen hebben dendrieten, een soma, een
axon en presynaptische terminals. De kleinste neuronen missen axonen en sommige missen goed
gedefinieerde dendrieten.
Een motorneuron (met zijn soma in de wervelkolom) ontvangt opwinding door zijn dendrieten en geleidt
impulsen langs zijn axon naar een spier.
Een sensorisch neuron is gespecialiseerd om gevoelig te zijn voor een bepaald type stimulatie (licht, geluid,
aanraking). Het vervoert aanraakinformatie uit de huid naar het ruggenmerg. Kleine takken leiden rechtstreeks
van de receptoren in het axon, en de soma van de cel bevindt zich op een klein deel van de hoofdstam.
Dendrieten: zijn vertakte vezels die smaller worden bij de uiteinden. De dendriet is bekleed met synaptische
receptoren, waarmee de dendriet informatie ontvangt van andere neuronen. Hoe groter het oppervlak van een
4
Hersenen en gedrag
Soraya Symor
UvA 2020/2021
1
, Inhoud
College 1 Cellen en informatieoverdracht 3
College 2 Prikkels in de cel 8
College 3 Verslaving 15
College 4 Anatomie en cortex 21
College 5 Zintuigen en motoriek 34
College 6 Emoties, geheugen, taal, aandacht en lateralisatie 42
College 8 Ontwikkeling, postnatale ontwikkeling en Spina Bifida 50
College 9 Trauma en teratogenen 56
College 7 Neurologisch onderzoek 60
College 10 Trauma, Meningitis en Cerebrale Parese 63
College 13 Neuropsychologische diagnostiek bij kinderen 70
Oefenbladen 75
2
,College 1: Cellen en informatieoverdracht
Zenuwcellen, zenuwprikkels, prikkeloverdracht, synapsen en de basale werking van medicijnen/drugs.
Hersencellen:
• Neuronen (zenuwcel)
• Gliacellen (steuncel)
De cellen van het zenuwstelsel kunnen samen verbazingwekkende dingen tot stand brengen, maar één cel op
zichzelf is hulpeloos. Het zenuwstelsel bestaat uit twee soorten cellen: Neuronen en glia. Neuronen ontvangen
informatie en vervoeren dat naar andere cellen. Glia hebben meerdere functies. Het menselijke brein bevat
ongeveer 100 miljard neuronen (verschilt per persoon).
Communicatie van de mens en zijn omgeving:
Input → Verwerking → Output
Zintuigen → Black box → Motoriek
• Van hersencellen met elkaar
• Van de hersenen met het lichaam.
Het centrale zenuwstelsel = hersenen en het ruggenmerg (=Tentamenvraag). Het perifere zenuwstelsel (niet
behandeld in deze cursus), geeft een signaal af van je ruggenmerg naar je spieren.
Twee wetenschappers die bekend zijn als de belangrijkste grondleggers van de neurowetenschappen zijn
Charles Serrington en Santiago Ramón y Cajal. Het onderzoek van Cajal heeft aangetoond dat zenuwcellen
gescheiden blijven, in plaats van in elkaar overgaan.
3
, Een neuron is een cel en heeft daarom een celmembraan. In zo’n membraam zitten poortjes en daar kunnen
stoffen doorheen. Het neuron heeft ook een celkern, daarin ligt ons genetisch materiaal. Het is een soort
receptenboek. Ook heeft de cel mitochondriën, energiefabriekjes. Ze verbranden glucose. Er komt energievrij
en met die energie kunnen ze allerlei processen uitvoeren. Bijvoorbeeld een spiercel. In Ribosomen worden de
eiwitten gemaakt volgens de code uit het DNA.
Een neuron is gewoon een lichaamscel, maar een neuron is ook speciaal. Een neuron is namelijk speciaal
uitgerust om te kunnen communiceren, een informatieverwerker. Hiermee onderscheidt hij zich van andere
lichaamscellen. Die speciale kenmerken zijn:
• Dendrieten
• Axon
Het meest onderscheidende kenmerk van neuronen is hun vorm, die varieert enorm van het ene neuron tot
het andere. Neuronen hebben lange vertakkingen. De grotere neuronen hebben dendrieten, een soma, een
axon en presynaptische terminals. De kleinste neuronen missen axonen en sommige missen goed
gedefinieerde dendrieten.
Een motorneuron (met zijn soma in de wervelkolom) ontvangt opwinding door zijn dendrieten en geleidt
impulsen langs zijn axon naar een spier.
Een sensorisch neuron is gespecialiseerd om gevoelig te zijn voor een bepaald type stimulatie (licht, geluid,
aanraking). Het vervoert aanraakinformatie uit de huid naar het ruggenmerg. Kleine takken leiden rechtstreeks
van de receptoren in het axon, en de soma van de cel bevindt zich op een klein deel van de hoofdstam.
Dendrieten: zijn vertakte vezels die smaller worden bij de uiteinden. De dendriet is bekleed met synaptische
receptoren, waarmee de dendriet informatie ontvangt van andere neuronen. Hoe groter het oppervlak van een
4
