Hoe bedoelt u? Een psychologische analyse van menselijke
communicatie.
F. Schulz von Thun.
Hoofdstuk 1. Inleiding.
Communicatieproblemen: de moeilijkheden worden ofwel veroorzaakt doordat we
op een verkeerde manier met elkaar omgaan, ofwel doordat we een probleem
van geheel andere oorsprong proberen op te lossen door een overschot aan
wederzijds begrip maar hiermee het probleem zelf niet oplossen.
Als iemand iets zegt dan wordt dat bepaald door zijn eigen fundamentele
belangen. Die bepalen niet alleen wat hij zegt maar ook de manier waarop hij
dingen waarneemt waarover hij spreekt.
Als men in het dagelijks leven communicatie zou bekijken zou hij altijd iets
positiefs en iets negatiefs tegenkomen. De waarneming wordt beïnvloedt door
persoonlijke behoeften en belangen.
Als iemand een negatieve bril op heeft, dan ziet men vooral het negatieve, dat is
een stukje zelfbevestiging.
Als iemand een positieve bril op heeft (het negatieve kan te pijnlijk zijn) dan ziet
men vooral het positieve.
Als de positieve en de negatieve brildragers hierover gaan communiceren t.a.v.
wat ze met eigen ogen hebben gezien, dan moeten we de voorstelling van zaken
wel als oneerlijk beschouwen.
We nemen alleen informatie op die bijdraagt aan ons wereldbeeld, ons geweten
en ons gevoel van eigenwaarde. Andere informatie vinden we irritant of
misschien bedreigend.
Communicatiemodel:
1. Model verschaft analyse- instrumenten waarmee we boodschappen kunnen
analyseren die de zender aan de ontvanger overbrengt. (‘Het is groen’: wat
zit er allemaal in die boodschap verpakt?).
2. Deze instrumenten moeten gebruikt worden om communicatiestoringen te
herkennen en hun oorzaken te doorzien. (metacommunicatie: de manier
waarop je met elkaar praat en met elkaar omgaat, onderwerp van
diagnose en therapie kunnen maken).
3. Structurerende rol, de grote hoeveelheid problemen delen op een
overzichtelijke manier.
Hoofdstuk 2. De vier aspecten van de boodschap.
Er zijn vier aspecten aan een boodschap toe te schrijven:
1. Het zakelijke aspect. De boodschap bevat zakelijke informatie, een
beschrijving van feiten. Elke boodschap heeft feiten in zich. (het is slechts
een deel van wat er afspeelt tussen de zender en de ontvanger).
2. Het expressieve aspect. De boodschap bevat ook informatie over de
zender (een stukje zelfreflectie van de zender). Dit aspect is psychologisch
van het grootste belang. Men wil als mens goed overkomen, men wil zich
presenteren als iemand die iets te bieden heeft.
, 3. Het relationele aspect. Uit de boodschap blijkt ook hoe de zender
tegenover de ontvanger staat. Dat blijkt uit de gekozen formulering, uit
intonatie en non- verbale signalen. Voor dit aspect van de boodschap is de
ontvanger gevoelig, op dit punt voelt hij zich als persoon op een bepaalde
manier aangesproken. Als je een boodschap uitzendt dan betekent dat ook
altijd dat je tegenover degene met wie je spreekt een bepaalde relatie tot
uitdrukking brengt.
4. Het appellerende aspect. Bijna alle boodschappen hebben tot doel of als
feitelijk aspect dat ze op de ander invloed uitoefenen. Een belangrijk
appellerend aspect is dan men de onuitgesproken en inmpliciete
expressieve, relationele en appellerende aspecten van een boodschap
expliciet maken om zo meer openheid en duidelijkheid te krijgen over de
manier waarop je met andere mensen omgaat.
Buhler onderscheid drie aspecten van taal:
- Beschrijven (zakelijke aspect).
- Uitdrukken (expressieve aspect).
- Appelleren (appellerende aspect).
De ontvanger heeft een oor voor elk aspect van de boodschap nodig, want alleen
als hij beseft welke informatie elk van de vier aspecten van een boodschap bevat,
kan hij er bewust op reageren.
De keuzevrijheid van de ontvanger door op verschillende aspecten te kunnen
reageren kan tot storingen leiden, namelijk als de ontvanger reageert op een
aspect van de boodschap waarop de zender niet de nadruk wilde leggen.
Feedback, dat deel van het antwoord van de ontvanger waaruit de zender kan
opmaken hoe zijn boodschap is overgekomen. Bij communicatie is de feedback
niet altijd juist waardoor de kans wordt ontnomen om er iets van te leren.
Hoofdstuk 3. Het zakelijke aspect van de boodschap.
Zakelijkheid: uitwisseling van informatie en argumenten, die een zakelijk doel
betreffen: het afwegen en beslissen, en dan vrij zijn van menselijke gevoelens en
ambities.
Hoe meer wij het niet- zakelijke aspect uit de communicatie proberen te bannen,
des te heillozer werken ze ondergronds verder. De zakelijkheidsnorm af te zweren
helpt. Dus wel de persoonlijke en gevoelige aspecten erbij halen.
Zakelijke problemen zijn alleen op te lossen als de relatie in orde is, als deze niet
in orde is dan moet men eerst werken aan het expressieve en relationele aspect.
Voor een goede zakelijke relatie moet men de relatie verhelderen en werken aan
individuele werkbelemmeringen alleen zover dat nodig is op probleemloos aan
een zaak te werken.
Het komt dagelijks veel voor dat ontvangers slechts een stukje van de
uitgezonden informatie begrijpen en onthouden. Onduidelijkheid bij de
overdracht van zakelijke informatie is een wijdverbreide ziekte. Hierdoor wordt
men voortdurend aan negatieve ervaringen blootgesteld, langzaam geven zij de
behoefte om zicht te informeren op.
Alleen wie zich kan laten informeren is mondig, als men zich over de onduidelijke
informatie niet laat informeren, kan het gevoel van eigenwaarde van de
communicatie.
F. Schulz von Thun.
Hoofdstuk 1. Inleiding.
Communicatieproblemen: de moeilijkheden worden ofwel veroorzaakt doordat we
op een verkeerde manier met elkaar omgaan, ofwel doordat we een probleem
van geheel andere oorsprong proberen op te lossen door een overschot aan
wederzijds begrip maar hiermee het probleem zelf niet oplossen.
Als iemand iets zegt dan wordt dat bepaald door zijn eigen fundamentele
belangen. Die bepalen niet alleen wat hij zegt maar ook de manier waarop hij
dingen waarneemt waarover hij spreekt.
Als men in het dagelijks leven communicatie zou bekijken zou hij altijd iets
positiefs en iets negatiefs tegenkomen. De waarneming wordt beïnvloedt door
persoonlijke behoeften en belangen.
Als iemand een negatieve bril op heeft, dan ziet men vooral het negatieve, dat is
een stukje zelfbevestiging.
Als iemand een positieve bril op heeft (het negatieve kan te pijnlijk zijn) dan ziet
men vooral het positieve.
Als de positieve en de negatieve brildragers hierover gaan communiceren t.a.v.
wat ze met eigen ogen hebben gezien, dan moeten we de voorstelling van zaken
wel als oneerlijk beschouwen.
We nemen alleen informatie op die bijdraagt aan ons wereldbeeld, ons geweten
en ons gevoel van eigenwaarde. Andere informatie vinden we irritant of
misschien bedreigend.
Communicatiemodel:
1. Model verschaft analyse- instrumenten waarmee we boodschappen kunnen
analyseren die de zender aan de ontvanger overbrengt. (‘Het is groen’: wat
zit er allemaal in die boodschap verpakt?).
2. Deze instrumenten moeten gebruikt worden om communicatiestoringen te
herkennen en hun oorzaken te doorzien. (metacommunicatie: de manier
waarop je met elkaar praat en met elkaar omgaat, onderwerp van
diagnose en therapie kunnen maken).
3. Structurerende rol, de grote hoeveelheid problemen delen op een
overzichtelijke manier.
Hoofdstuk 2. De vier aspecten van de boodschap.
Er zijn vier aspecten aan een boodschap toe te schrijven:
1. Het zakelijke aspect. De boodschap bevat zakelijke informatie, een
beschrijving van feiten. Elke boodschap heeft feiten in zich. (het is slechts
een deel van wat er afspeelt tussen de zender en de ontvanger).
2. Het expressieve aspect. De boodschap bevat ook informatie over de
zender (een stukje zelfreflectie van de zender). Dit aspect is psychologisch
van het grootste belang. Men wil als mens goed overkomen, men wil zich
presenteren als iemand die iets te bieden heeft.
, 3. Het relationele aspect. Uit de boodschap blijkt ook hoe de zender
tegenover de ontvanger staat. Dat blijkt uit de gekozen formulering, uit
intonatie en non- verbale signalen. Voor dit aspect van de boodschap is de
ontvanger gevoelig, op dit punt voelt hij zich als persoon op een bepaalde
manier aangesproken. Als je een boodschap uitzendt dan betekent dat ook
altijd dat je tegenover degene met wie je spreekt een bepaalde relatie tot
uitdrukking brengt.
4. Het appellerende aspect. Bijna alle boodschappen hebben tot doel of als
feitelijk aspect dat ze op de ander invloed uitoefenen. Een belangrijk
appellerend aspect is dan men de onuitgesproken en inmpliciete
expressieve, relationele en appellerende aspecten van een boodschap
expliciet maken om zo meer openheid en duidelijkheid te krijgen over de
manier waarop je met andere mensen omgaat.
Buhler onderscheid drie aspecten van taal:
- Beschrijven (zakelijke aspect).
- Uitdrukken (expressieve aspect).
- Appelleren (appellerende aspect).
De ontvanger heeft een oor voor elk aspect van de boodschap nodig, want alleen
als hij beseft welke informatie elk van de vier aspecten van een boodschap bevat,
kan hij er bewust op reageren.
De keuzevrijheid van de ontvanger door op verschillende aspecten te kunnen
reageren kan tot storingen leiden, namelijk als de ontvanger reageert op een
aspect van de boodschap waarop de zender niet de nadruk wilde leggen.
Feedback, dat deel van het antwoord van de ontvanger waaruit de zender kan
opmaken hoe zijn boodschap is overgekomen. Bij communicatie is de feedback
niet altijd juist waardoor de kans wordt ontnomen om er iets van te leren.
Hoofdstuk 3. Het zakelijke aspect van de boodschap.
Zakelijkheid: uitwisseling van informatie en argumenten, die een zakelijk doel
betreffen: het afwegen en beslissen, en dan vrij zijn van menselijke gevoelens en
ambities.
Hoe meer wij het niet- zakelijke aspect uit de communicatie proberen te bannen,
des te heillozer werken ze ondergronds verder. De zakelijkheidsnorm af te zweren
helpt. Dus wel de persoonlijke en gevoelige aspecten erbij halen.
Zakelijke problemen zijn alleen op te lossen als de relatie in orde is, als deze niet
in orde is dan moet men eerst werken aan het expressieve en relationele aspect.
Voor een goede zakelijke relatie moet men de relatie verhelderen en werken aan
individuele werkbelemmeringen alleen zover dat nodig is op probleemloos aan
een zaak te werken.
Het komt dagelijks veel voor dat ontvangers slechts een stukje van de
uitgezonden informatie begrijpen en onthouden. Onduidelijkheid bij de
overdracht van zakelijke informatie is een wijdverbreide ziekte. Hierdoor wordt
men voortdurend aan negatieve ervaringen blootgesteld, langzaam geven zij de
behoefte om zicht te informeren op.
Alleen wie zich kan laten informeren is mondig, als men zich over de onduidelijke
informatie niet laat informeren, kan het gevoel van eigenwaarde van de
