Djènita Hoekstra Praktijkdag 7 Vilansprotocollen 995324685
Inhoudsopgave
Insuline injecteren...................................................................................................................... 2
Subcutaan injecteren ..................................................................................................................4
Intramusculair injecteren ..........................................................................................................6
Zwachtelen (compressietherapie) ..............................................................................................8
Wondzorg ................................................................................................................................. 10
Stomazorg ................................................................................................................................. 12
Neus-maagsonde verzorgen/observeren .................................................................................. 14
Sondevoeding toedienen met spuit .......................................................................................... 15
Uitzuigen mond-/keelholte....................................................................................................... 18
Katheteriseren vrouw (verblijfskatheter) ................................................................................20
* Niet-steriele handschoenen worden niet verplicht door Vilans, maar misschien wel door werkgever. Als het
sterretje er niet bij staat, dan zijn niet-steriele handschoenen wel verplicht voor de handeling.
1
,Djènita Hoekstra Praktijkdag 7 Vilansprotocollen 995324685
Insuline injecteren
Aandachtspunten:
- Lees de bijsluiter en dien het medicijn toe volgens voorschrift.
- De insulinepen is voor individueel gebruik.
- Gebruik voor elke injectie een nieuwe naald.
- Gebruik een navulbare insulinepen alleen met bijbehorende insulinepatroon.
- Stem de lengte van de pennaald en de injectietechniek af op de dikte van het
subcutaan vetweefstel. Over het algemeen is een lengte van 4-5 mm geschikt.
- Bewaar een insulinepen in gebruik op kamertemperatuur, zonder naald, met dop.
- Insuline is na openen beperkt houdbaar. Noteer de aanbreekdatum van de patroon.
- Bewaar de voorraad insulinepatronen in de verpakking in de koelkast. Haal een
insulinepatroon 1 à 2 uur voor gebruik uit de koelkast.
- Wanneer de cliënt meerdere soorten insulinepennen gebruikt, moeten deze goed te
onderscheiden zijn.
- Neem bij minder dan 12 IE troebele insuline in de insulinepatroon, een nieuwe pen of
insulinepatroon in gebruik. De hoeveelheid is dan te klein om goed te mengen.
Geschikte injectiegebieden zijn:
- Buik
- Boven/buitenkant van het bovenbeen (handbreedte boven de knie vrijlaten)
- Billen (bovenste buitenste deel)
Let bij injecteren op:
- Wissel de injectieplaats af. Minimaal 1 cm van de vorige plaats, in roterend schema.
- Dien snelwerkende humane insuline in de buik toe en langzaam werkende humane
insuline in de billen of het bovenbeen. Analoge insuline kan in alle bovengenoemde
plaatsen worden toegediend. Roteer injectieplaats binnen het gekozen lichaamsdeel.
- Fixeer de insulinepen om onverwachte bewegingen op te vangen. De hand die fixeert
rust met zijkant op de huid naast de injectieplek met pen tussen duim en vinger(s).
- Veilige naalden zijn verplicht om het risico op prikaccidenten te verkleinen. Als je
toch een onveilige naald gebruikt, verwijder de naald dan met de naaldverwijderaar.
- Er hoeven geen handschoenen gebruikt te worden, maar er is wel een risico dat na
het injecteren een druppel bloed verschijnt door het raken van haarvaatje. Deze is op
te vangen met een gaasje. De zorgverlener kan eventueel kiezen voor handschoenen.
- Desinfecteer de huid bij cliënten met verminderde weerstand.
Complicaties bij injecteren:
- Het doseersysteem blokkeert bij instellen
o Onvoldoende insuline in de pen
- Het veiligheidssysteem wordt voortijdig geactiveerd
o Neem een nieuwe pennaald. Zorg dat de druk op de huid/pennaald gelijk blijft
tijdens het injecteren en fixeren van de pen.
- Te veel eenheden ingesteld
o Draai terug naar de juiste hoeveelheid
Benodigdheden:
- Insulinepen - Gaasjes
- Pennaald (passend bij de pen) - Gebruiksinstructie insulinepen
- Toedienlijst - Afvalbak & bekkentje
- Naaldencontainer - Niet-steriele handschoenen*
* Niet-steriele handschoenen worden niet verplicht door Vilans, maar misschien wel door werkgever. Als het
sterretje er niet bij staat, dan zijn niet-steriele handschoenen wel verplicht voor de handeling.
2
, Djènita Hoekstra Praktijkdag 7 Vilansprotocollen 995324685
Voorbereiding:
- Pas handhygiëne toe.
- Maak een schoon werkveld en zet benodigdheden binnen handbereik.
- Verwijder de beschermdop van de insulinepen.
Zorg voor voldoende insuline in de pen:
- Controleer of er voldoende insuline in de insulinepen zit.
- Neem zo nodig een nieuwe voorgevulde (wegwerp)insulinepen.
Maak de pen klaar voor gebruik:
- Meng troebele insuline door de pen voor gebruik 10x te zwenken, niet schudden.
- Verwijder de beschermlaag van de naaldverpakking.
- Draai de naald nog in de naaldverpakking op de insulinepen, haal de dop eraf.
- Ontlucht de pen en controleer of er insuline door de pennaald komt. Spuit daarvoor
insuline weg tot je een druppel ziet. Meestal is 1 of 2 IE voldoende, soms meer.
o Draai de doseerknop van de insulinepen naar 1 of 2 IE insuline.
o Houd de insulinepen met de pennaald naar boven of beneden. Druk met de
duim de doseerknop in tot er een druppel insuline op de pennaald verschijnt.
o Herhaal zo nodig tot een druppel insuline op de punt van de naald verschijnt.
o Vang de resterende insuline op met een gaasje.
- Stel juiste eenheden insuline in volgens de gebruiksinstructie van de insulinepen.
Medicijncontrole:
- Naam en geboortedatum van de cliënt
- Vervaldatum/houdbaarheid insulinepen
- Wanneer van toepassing: kleur en substantie
- Vergelijk het medicijn met de toedienlijst:
o Naam van het medicijn
o Manier en plaats van toedienen
o Dosering
o Datum en tijdstip van toediening
- Voer de dubbele controle uit volgens afspraken binnen de organisatie.
Controleer injectieplaats:
- Vraag de cliënt de injectieplaats te ontbloten en zich te ontspannen, of help daarbij.
- Palpeer de injectieplaats en controleer of deze schoon, droog en onbeschadigd is.
Injecteer insuline:
- Pak de insulinepen.
- Steek de naald loodrecht in de huid in het onderhuids weefsel.
- Fixeer de pen om onverwachte bewegingen op te kunnen vangen.
- Druk met de duim van de injecterende hand de doseerknop in. Houd deze ingedrukt
en laat de pennaald minstens 10sec in de huid om alle insuline in te laten stromen.
- Controleer of de doseerknop op 0 staat.
Verwijder de naald:
- Trek de pennaald uit de huid.
- Laat de huidplooi los als je de huidplooitechniek hebt gebruikt.
- Houd gaasje gereed om eventueel bloeddruppel op te vangen. Masseer de huid niet.
- Verwijder de pennaald en doe deze in de naaldenbeker, en plaats de dop op de pen.
* Niet-steriele handschoenen worden niet verplicht door Vilans, maar misschien wel door werkgever. Als het
sterretje er niet bij staat, dan zijn niet-steriele handschoenen wel verplicht voor de handeling.
3
Inhoudsopgave
Insuline injecteren...................................................................................................................... 2
Subcutaan injecteren ..................................................................................................................4
Intramusculair injecteren ..........................................................................................................6
Zwachtelen (compressietherapie) ..............................................................................................8
Wondzorg ................................................................................................................................. 10
Stomazorg ................................................................................................................................. 12
Neus-maagsonde verzorgen/observeren .................................................................................. 14
Sondevoeding toedienen met spuit .......................................................................................... 15
Uitzuigen mond-/keelholte....................................................................................................... 18
Katheteriseren vrouw (verblijfskatheter) ................................................................................20
* Niet-steriele handschoenen worden niet verplicht door Vilans, maar misschien wel door werkgever. Als het
sterretje er niet bij staat, dan zijn niet-steriele handschoenen wel verplicht voor de handeling.
1
,Djènita Hoekstra Praktijkdag 7 Vilansprotocollen 995324685
Insuline injecteren
Aandachtspunten:
- Lees de bijsluiter en dien het medicijn toe volgens voorschrift.
- De insulinepen is voor individueel gebruik.
- Gebruik voor elke injectie een nieuwe naald.
- Gebruik een navulbare insulinepen alleen met bijbehorende insulinepatroon.
- Stem de lengte van de pennaald en de injectietechniek af op de dikte van het
subcutaan vetweefstel. Over het algemeen is een lengte van 4-5 mm geschikt.
- Bewaar een insulinepen in gebruik op kamertemperatuur, zonder naald, met dop.
- Insuline is na openen beperkt houdbaar. Noteer de aanbreekdatum van de patroon.
- Bewaar de voorraad insulinepatronen in de verpakking in de koelkast. Haal een
insulinepatroon 1 à 2 uur voor gebruik uit de koelkast.
- Wanneer de cliënt meerdere soorten insulinepennen gebruikt, moeten deze goed te
onderscheiden zijn.
- Neem bij minder dan 12 IE troebele insuline in de insulinepatroon, een nieuwe pen of
insulinepatroon in gebruik. De hoeveelheid is dan te klein om goed te mengen.
Geschikte injectiegebieden zijn:
- Buik
- Boven/buitenkant van het bovenbeen (handbreedte boven de knie vrijlaten)
- Billen (bovenste buitenste deel)
Let bij injecteren op:
- Wissel de injectieplaats af. Minimaal 1 cm van de vorige plaats, in roterend schema.
- Dien snelwerkende humane insuline in de buik toe en langzaam werkende humane
insuline in de billen of het bovenbeen. Analoge insuline kan in alle bovengenoemde
plaatsen worden toegediend. Roteer injectieplaats binnen het gekozen lichaamsdeel.
- Fixeer de insulinepen om onverwachte bewegingen op te vangen. De hand die fixeert
rust met zijkant op de huid naast de injectieplek met pen tussen duim en vinger(s).
- Veilige naalden zijn verplicht om het risico op prikaccidenten te verkleinen. Als je
toch een onveilige naald gebruikt, verwijder de naald dan met de naaldverwijderaar.
- Er hoeven geen handschoenen gebruikt te worden, maar er is wel een risico dat na
het injecteren een druppel bloed verschijnt door het raken van haarvaatje. Deze is op
te vangen met een gaasje. De zorgverlener kan eventueel kiezen voor handschoenen.
- Desinfecteer de huid bij cliënten met verminderde weerstand.
Complicaties bij injecteren:
- Het doseersysteem blokkeert bij instellen
o Onvoldoende insuline in de pen
- Het veiligheidssysteem wordt voortijdig geactiveerd
o Neem een nieuwe pennaald. Zorg dat de druk op de huid/pennaald gelijk blijft
tijdens het injecteren en fixeren van de pen.
- Te veel eenheden ingesteld
o Draai terug naar de juiste hoeveelheid
Benodigdheden:
- Insulinepen - Gaasjes
- Pennaald (passend bij de pen) - Gebruiksinstructie insulinepen
- Toedienlijst - Afvalbak & bekkentje
- Naaldencontainer - Niet-steriele handschoenen*
* Niet-steriele handschoenen worden niet verplicht door Vilans, maar misschien wel door werkgever. Als het
sterretje er niet bij staat, dan zijn niet-steriele handschoenen wel verplicht voor de handeling.
2
, Djènita Hoekstra Praktijkdag 7 Vilansprotocollen 995324685
Voorbereiding:
- Pas handhygiëne toe.
- Maak een schoon werkveld en zet benodigdheden binnen handbereik.
- Verwijder de beschermdop van de insulinepen.
Zorg voor voldoende insuline in de pen:
- Controleer of er voldoende insuline in de insulinepen zit.
- Neem zo nodig een nieuwe voorgevulde (wegwerp)insulinepen.
Maak de pen klaar voor gebruik:
- Meng troebele insuline door de pen voor gebruik 10x te zwenken, niet schudden.
- Verwijder de beschermlaag van de naaldverpakking.
- Draai de naald nog in de naaldverpakking op de insulinepen, haal de dop eraf.
- Ontlucht de pen en controleer of er insuline door de pennaald komt. Spuit daarvoor
insuline weg tot je een druppel ziet. Meestal is 1 of 2 IE voldoende, soms meer.
o Draai de doseerknop van de insulinepen naar 1 of 2 IE insuline.
o Houd de insulinepen met de pennaald naar boven of beneden. Druk met de
duim de doseerknop in tot er een druppel insuline op de pennaald verschijnt.
o Herhaal zo nodig tot een druppel insuline op de punt van de naald verschijnt.
o Vang de resterende insuline op met een gaasje.
- Stel juiste eenheden insuline in volgens de gebruiksinstructie van de insulinepen.
Medicijncontrole:
- Naam en geboortedatum van de cliënt
- Vervaldatum/houdbaarheid insulinepen
- Wanneer van toepassing: kleur en substantie
- Vergelijk het medicijn met de toedienlijst:
o Naam van het medicijn
o Manier en plaats van toedienen
o Dosering
o Datum en tijdstip van toediening
- Voer de dubbele controle uit volgens afspraken binnen de organisatie.
Controleer injectieplaats:
- Vraag de cliënt de injectieplaats te ontbloten en zich te ontspannen, of help daarbij.
- Palpeer de injectieplaats en controleer of deze schoon, droog en onbeschadigd is.
Injecteer insuline:
- Pak de insulinepen.
- Steek de naald loodrecht in de huid in het onderhuids weefsel.
- Fixeer de pen om onverwachte bewegingen op te kunnen vangen.
- Druk met de duim van de injecterende hand de doseerknop in. Houd deze ingedrukt
en laat de pennaald minstens 10sec in de huid om alle insuline in te laten stromen.
- Controleer of de doseerknop op 0 staat.
Verwijder de naald:
- Trek de pennaald uit de huid.
- Laat de huidplooi los als je de huidplooitechniek hebt gebruikt.
- Houd gaasje gereed om eventueel bloeddruppel op te vangen. Masseer de huid niet.
- Verwijder de pennaald en doe deze in de naaldenbeker, en plaats de dop op de pen.
* Niet-steriele handschoenen worden niet verplicht door Vilans, maar misschien wel door werkgever. Als het
sterretje er niet bij staat, dan zijn niet-steriele handschoenen wel verplicht voor de handeling.
3
