Samenvatting Chemie Overal hfd 1 en 2 (3 VWO)

Hfd 1 Scheikunde is overal



1.1 Stofeigenschappen
Wat is scheikunde?
 Scheikunde gaat vooral over stoffen
 Een stof is alles wat massa heeft
 Scheikunde en chemie krijg je veel mee te maken in het dagelijks leven

Stofeigenschappen
 Een stofeigenschap is een eigenschap waar je een stof aan herkent, elke stof heeft een
unieke combinatie van stofeigenschappen
 Als 1 of meer stofeigenschappen verschillen, dan zijn de stoffen dus verschillend
 Voorbeelden van stofeigenschappen:
 Kleur, geur, smaak, giftigheid, brandbaarheid, corrosiebestendig, afbreekbaarheid,
oplosbaarheid in water, geleidingsvermogen elektrische stroom, geleidingsvermogen
voor warmte, kookpunt, smeltpunt, dichtheid, hardheid
 Massa en volume zijn GEEN stofeigenschappen

Stofconstanten
 Een stofconstante is een die je met een getal kunt aangeven, gevolgd door een eenheid
 Smeltpunt, kookpunt en dichtheid zijn stofconstante
 Dichtheid = massa / volume

Eenheden en grootheden
 Eigenschappen die je kunt meten zoals massa en volume noem je grootheden
 De eenheid is de maat waar je de grootheid in meet. Bv liter voor volume


1.2 Veiligheid
Veilig omgaan met stoffen
 Gevarenpictogrammen zijn waarschuwingsborden voor gevaarlijke stoffen, die worden
gebruikt over de hele wereld
 In het boek chemiekaarten is per stof aangegeven wat de gevaren zijn, en wat te doen als het
fout gaat
 De grenswaarde geeft aan hoeveel mg van een stof in 1 m3 lucht aanwezig mag zij
 H-zinnen gaan over gezondheidsgevaren
 P-zinnen gaan over preventie (het voorkomen van ongelukken)
 13 veiligheidsregels:
 Draag altijd een bril
 Draag altijd een labjas en knoop hem dicht
 Lange haren vastbinden
 Zo min mogelijk spullen in het practicumlokaal
 Rustig en geconcentreerd werken
 Houden aan de proefvoorschriften
 Als je twijfelt, aan de docent vragen
 Een reageerbuis nooit op een ander of jezelf richten

,  Stoffen niet proeven
 Stof niet aanraken met je handen
 Als je een stof moet ruiken, ruik voorzichtig
 Niet eten en drinken in een practicumlokaal
 Na het practicum goed je handen wassen

Voorschriften
 Gasbrander
 Bij verwarmen met scheidkunde gebruik je vaak een gasbrander
 Een gele vlam (pauze vlam) is goed zichtbaar, en gebruik je vaak als je de brander even
niet gebruikt. Bij deze vlam is de luchttoevoer helemaal dicht
 Een kleurloze vlam gebruik je meestal als je een kleien hoeveelheid stof voorzichtig moet
verwarmen, luchttoevoer een beetje open
 De ruisende vlam als je een grote hoeveelheid stof sterk moet verhitten, luchttoevoer ver
open
 Spuitfles met water
 Water in de spuitfles is gedestilleerd water, dat is kraanwater waaruit de opgeloste
stoffen zijn verwijderd

Experimenten
 Experimenten voer je uit om een theorie te onderbouwen of een nieuwe theorie op te
stellen
 Bij een onderzoek:
1. Een onderzoeksvraag opstellen
2. Experiment bedenken om onderzoeksvraag te beantwoorden
3. Een werkplan maken
4. Experiment uitvoeren
5. Waarnemingen gebruiken om in een conclusie de onderzoeksvraag te beantwoorden
 Bij een experiment noem je dingen die je doet handelingen, wat je waarneemt noem je
waarnemingen, en daardoor kan je een conclusie trekken
 Soms houd je een logboek bij of maak je een verslag

1.3 Faseveranderingen
Fasen
 Er zijn 3 fasen
1. De vaste fase
2. De vloeibare fase
3. De gasvormige fase
 De fase van een stof wordt bepaald door de temperatuur van de stof
 De stof is vast als de temperatuur lager is dan het smeltpunt
 De stof is vloeibaar als de temperatuur tussen het smeltpunt een kookpunt ligt
 De stof is gasvormig als de temperatuur boven het kookpunt ligt

Toestandsaanduidingen
 De notatie s, l, g, aq noem je toestand aanduidingen
 L als de stof in een vloeibare fase zit
 G als de stof in een gasvormige fase zit
 S als de stof in een vaste fase zit
 Aq als een stof opgelost word in water