aantekeningen sociale wetenschappen leerjaar 1

Sociale wetenschappen
psychologie
Les 1:
Leerdoelen deze les:
• De relatie kunnen uitleggen van psychologie met het bewegingsonderwijs.
• De relatie kunnen uitleggen tussen ontwikkelingspsychologie en bewegingsonderwijs.
• Verschillende visies op ontwikkeling kennen
• Begrijpen welke factoren invloed hebben op die ontwikkelingen.
Betekenis van psycholgie:
 Psychologie:
- Griekse logos – woord, leer, wetenschap
- Grieks psyche – geest, ziel
 Innerlijke leven (voelen, denken) + gedrag van mensen (handelen)
Relatie van psychologie met bewegingsonderwijs:
 Gedragsverklaring -> gedragsbeinvloeding -> pedagogisch klimaat
 Beschrijven – begrijpen – voorspellen – beinvloeden
Ontwikkelingspsychologie:
 Belang voor praktijk:
- Keuze van activiteiten
- Communicatie / benaderingswijze
- Signaleren / aanpassen
Invloeden op de ontwikkeling aanleg of omgeving?
 Verschillende stromingen:
- Nativisme, kind weet wat goed of slecht is en laat zich niet leiden door zijn omgeving (aanleg,
genen)
- Empirisme, kind staat open voor goede en slecht ervaringen (omgeving)
- Interactionisme, je kunt niet alles leren een stuk heeft te maken met je genen (aanleg en
omgeveing)
Bepalende factoren: invloeden op de ontwikkeling:
 Genetische invloeden:
- Biologische invloeden
 Omgevingsinvloeden:
- Directe omgeving
- Sociale en economische factoren
- Culturele context
- Stressvolle levensgebeurtenissen
Eigenschappen ontwikkeling: 4 discussiepunten over ontwikkeling:
 Is ontwikkeling?:
- Wel of niet omkeerbaar?
- Wel of geen vooruitgang?
 Verloopt ontwikkeling?:
- In wel of geen vaste volgorde?
- Geleidelijk of sprongsgewijs?

Les 2:
Leerdoelen deze les:
 Je kent de cognitieve ontwikkelingstadia van Piaget
 Je kan uitleggen welke veranderingen er in elke periode binnen de cognitieve ontwikkeling
plaatsvinden

,  Je kan per periode aangeven welke consequenties de cognitieve ontwikkeling heeft voor de
lessen bewegingsonderwijs
Cognitieve ontwikkeling kleuters:
 Pre-operationele periode – 2-7 jaar peuter/kleuter (piaget)
Kern: ontbreken logische/ systematische denkstrategieen
- Logische denken / causale verbanden leggen -> moeilijk
 Magisch denken / fantasie (animisme)
 Centratie
 Classificeren -> moeilijk
 Egocentrisme
- Geheugen (herkennen/reproduceren)

- Aandacht
 Concentratie/motivatie
 Moeite met selectieve aandacht
- Sociale cognitie
 Egocentrisme (piaget)
 Theory of mind (ToM) in ontwikkeling: “het besef dat anderen een eigen
gedachtenwereld hebben”
Kleuters in de praktijk:
 Weinig en eenvoudige regels
 Samenwerkingsvormen beperkt en met zorg
 Veel en gevarieerd aanbieden
 Fantasie toepassen in de opdrachten
 Veel voordoen – weinig vertellen
Cognitieve ontwikkeling schoolleeftijd:
 Concreet operationele periode (piaget)
Kern: ontstaan van mogelijkheid tot consistent, logisch & systematisch denken
 Logisch redeneren:
- Rangorde, categorieen (classificeren op meerder dimensies)
- Conservatie van getal, gewicht en volume: reversibiliteit
 Denkprocessen:
- Denken: hier en nu
- Manier van redeneren incompleet -> reflecteren / analyseren moeilijk
- Snelheid van cognitieve processen neemt toe t.o.v kleuterperiode (maar is nog niet optimaal)
 Geheugen en kennis:
- Geheugencapaciteit neemt toe:
 Korte termijn geheugen (functionele capaciteit)
 Toename van kennis in lange termijn geheugen (betekenisvol leren)
- Zijdelingse informatie onthouden (beter dan oudere kinderen)
- Geheugenstrategieen ontwikkelen (interne / externe)
- Metacognitie (einde van deze periode)
Groep 3 – 4 in de praktijk:
 Laat veel en veelzijdig bewegen
 Eenvoudige berekeningen combineren met
bewegen
 Kunnen een lengte rij maken
 Kunnen eenvoudige problemen oplossen en omgaan
met eenvoudige regels
 Ruimtelijke orientatie wordt beter, eenvoudige tactische
beslissingen
 Kunnen zich beter op 1 taak richten

,  Concrete voorbeelden gebruiken
Groep 5 – 6 in de praktijk:
 Is leergierig dus veel en gevarieerd bewegen aanbieden op niveau
 Kunnen groepsspelen spelen en goed werken met spelregels
 Het spelinzicht van kinderen verbeteren
 Stel eisen aan techniek en uitvoering
Cognitieve ontwikkeling adolescentie:
 Formeel-operationele periode (piaget)
- Abstract denken
 Hypothetisch deductief denken
 Aandacht
 Sociale cognitie
- Onzekerheid: “egocentrisme”
 Imaginair publiek
Adolescentie in de praktijk:
 Zorg voor veel succesbeleving
 Let op wie je in de schijnwerper zet en hoe
 Plaatje kan korter en globaler
 Laat kinderen meedenken over de regels

les 3:
leerdoelen:
 Je begrijpt waarom bewegen een belangrijk onderdeel is van socialisatie.
 Je begrijpt wat gehechtheid is en welke invloed dit heeft op de persoon en zijn ontwikkeling.
 Je kunt gedrag beschrijven met betrekking op agressief en prosociaal gedrag.
 Je begrijpt hoe je bij de kleuters in het bewegingsonderwijs rekening houdt met de sociaal-
emotionele ontwikkeling.
Socialisatie:
 Wat is gehechtheid? Duurzame affectieve band tussen het kind en de verzorger(s) -> intieme
band tussen personen (kind en volwassenen), het veilig voelen bij een verzorger
Invloed van gehechtheid op een persoon:
 Wat mis je eigenlijk als je geen veilig gehechtheid hebt?
- youtube.com/watch?v=WjOowWxOXCg&t=172s
- Wat doet dat met je als persoon? (zelfbeeld)
- Wat betekent dat voor je sociale ontwikkeling?
- Wat betekent dat voor het ontwikkelen van (bewegings) vaardigheden?
 Wat is belangrijk voor een opvoeder bij heet stimuleren van een veilige gehechtheid?
Sociaal-emotionele ontwikkeling kleuter:
 Relaties met leeftijdsgenootjes worden belangrijk
 Hoe ouder het kind wordt hoe autonomer “zelf doen” het kind wordt
 Exploratiegedrag en wensen begeleiden
Sociale-emotionele ontwikkeling kleuter bewegen, spel en angst:
 Bewegingsparticipatie is een belangrijk onderdeel van socialisatie!
 Spelend leren
- 3 typen spel (piaget)
 Oefenspel (tot 1,5 jaar)
 Symbolisch spel (peuter/kleuter)
 Spel volgens regels