Organisatiekunde samenvatting
1 inleiding: organisatiekunde in historisch perspectief
1.1 wat is een organisatie
Organisaties beschikken over doelstellingen, mensen en middelen. De mensen werken samen om
de doelstellingen te bereiken en maken daarbij vrijwel altijd gebruik van middelen. Een organisatie is
een doelgericht samenwerkingsverband. Onder het begrip organisatie vallen bedrijven en overige
organisaties. Bedrijven zijn erop gericht producten en/of diensten op een markt te verkopen,
wanneer dat gebeurt met het doel winst te maken spreken we van ondernemingen. Non-
profitorganisaties hebben niet als doel winst te maken maar streven ernaar hun diensten aan te
bieden tegen zo laag mogelijke kosten. Overige organisaties zijn organisaties die geen producten
en/of diensten op een markt aan te bieden.
Organisaties kunnen ook worden onderverdeeld in rechtsvormen, die kunnen worden verdeeld in
twee grote groepen: de organisaties zonder rechtspersoonlijkheid (de eenmanszaak, de maatschap,
de vennootschap onder firma en de commanditaire vennootschap) en organisaties met
rechtspersoonlijkheid (besloten vennootschap, de naamloze vennootschap, de vereniging, de
coöperatie, de onderlinge waarborgmaatschappij en de stichting).
1.3 het economisch kringloopmodel
De economische kringloop – de wisselwerking tussen verschillende organisaties – is de motor van
onze maatschappij. Mensen (kennis en ervaring) en middelen (informatie, machines, grondstoffen en
energie) zijn de inputfactoren die worden omgezet in producten en diensten voor de afnemers.
In de economische kringloop worden de aan de
bedrijven ter beschikking gestelde productiefactoren
(onder andere arbeid) omgezet in producten of
diensten die kocht worden aan de afnemers. Beperken
wij ons tot de eindafnemers, de consumenten, dan zien
we dat zij de producten en diensten betalen met de
vergoeding (loon) die ze van bedrijven ontvangen voor
hun arbeid. Het restant - datgene wat niet aan
producten en diensten besteed wordt — kan gespaard
worden. Ook bedrijven die geld overhouden (winst)
sparen. De banken lenen deze gespaarde gelden
vervolgens tegen een hoger rentepercentage uit aan
consumenten en bedrijven die een tekort aan geld hebben, maar wel uitgaven willen doen
(bijvoorbeeld in de vorm van een hypotheek of investeringen). Het inkomen voor de bank zit in het
verschil tussen de betaalde rente (voor aangetrokken spaargelden) en de ontvangen rente (als
vergoeding voor de uitgeleende gelden). Rente is de prijs van het geld en is onder meer afhankelijk
van de vraag naar en het aanbod van geld.
De overheid doet bestedingen met de aangetrokken belasting- en premiegelden. Ruwweg bestaan
deze bestedingen uit uitkeringen aan werklozen en arbeidsongeschikten en collectieve uitgaven
voor bijvoorbeeld wegen, dijken en de instandhouding van het overheidsapparaat zelf. De relatie met
het buitenland komt tot uitdrukking in de import- en exportposities.
, Er is sprake van organisatie-
evenwicht als een
organisatie erin slaagt haar
externe en interne
belanghebbenden
(stakeholders) zodanig te
belonen dat zij in ruil voor
hun bijdragen gemotiveerd
blijven deelnemen aan die
organisatie. Afgezien van
allerlei
belangentegenstellingen
tussen de partijen hebben ze
één gemeenschappelijk
belang, namelijk het
voortbestaan van de
organisatie.
1.5 beleidsuitgangspunten (missie en visie), doelstellingen, strategie en uitvoering
De missie en visie vormen gezamenlijk de beleidsuitgangspunten (als het ware de superdoelen van
de organisatie).
1.5.1 missie
De missie heeft – net als de visie – een langetermijnperspectief en bestaat uit de volgende
onderdelen:
Het werkterrein geeft aan welke klanten worden bediend en met welke producten wordt
voorzien in de behoeften van die klanten.
Met de ambities wordt aangegeven wat de organisatie wil bereiken (economisch) in de
toekomst (de niet al te verre toekomst, om het onderscheid met de visie te laten uitkomen).
De culturele uitgangspunten, de waarden en normen.
De betekenis voor de stakeholders betreft de vraag wat de onderneming voor hen wil
betekenen.
1.5.2 visie
Een visie is net als de missie gericht op de toekomst, maar dan wel op een toekomst die wat verder
ligt en in zeker zin nog tamelijk vaag is. Een visie wordt gevoed door informatie, maar ook intuïtie en
dromen en – met name bij organisaties met technisch assortiment – ideeën van de researchafdeling.
De visie wordt behalve op wat redelijkerwijs mogelijk zou moeten zijn ook gebaseerd op de ambities
van betrokkenen in de organisatie en op de noodzaak om zich in de toekomst te onderscheiden van
de concurrentie.
1.5.3 doelstellingen en strategie
Organisaties worden gedreven door een bepaalde kijk op de wereld (visie) en door bepaalde
ontwikkelingen. De ondernemer gaat daarmee aan de slag om een bepaald product in de markt te
zetten. Hij heeft daarbij bepaalde resultaten voor ogen (doelstellingen, op ondernemingsniveau,
winst en groei) en zal ook nadenken over de wijze waarop hij deze doelstellingen wil bereiken
(strategie).
1 inleiding: organisatiekunde in historisch perspectief
1.1 wat is een organisatie
Organisaties beschikken over doelstellingen, mensen en middelen. De mensen werken samen om
de doelstellingen te bereiken en maken daarbij vrijwel altijd gebruik van middelen. Een organisatie is
een doelgericht samenwerkingsverband. Onder het begrip organisatie vallen bedrijven en overige
organisaties. Bedrijven zijn erop gericht producten en/of diensten op een markt te verkopen,
wanneer dat gebeurt met het doel winst te maken spreken we van ondernemingen. Non-
profitorganisaties hebben niet als doel winst te maken maar streven ernaar hun diensten aan te
bieden tegen zo laag mogelijke kosten. Overige organisaties zijn organisaties die geen producten
en/of diensten op een markt aan te bieden.
Organisaties kunnen ook worden onderverdeeld in rechtsvormen, die kunnen worden verdeeld in
twee grote groepen: de organisaties zonder rechtspersoonlijkheid (de eenmanszaak, de maatschap,
de vennootschap onder firma en de commanditaire vennootschap) en organisaties met
rechtspersoonlijkheid (besloten vennootschap, de naamloze vennootschap, de vereniging, de
coöperatie, de onderlinge waarborgmaatschappij en de stichting).
1.3 het economisch kringloopmodel
De economische kringloop – de wisselwerking tussen verschillende organisaties – is de motor van
onze maatschappij. Mensen (kennis en ervaring) en middelen (informatie, machines, grondstoffen en
energie) zijn de inputfactoren die worden omgezet in producten en diensten voor de afnemers.
In de economische kringloop worden de aan de
bedrijven ter beschikking gestelde productiefactoren
(onder andere arbeid) omgezet in producten of
diensten die kocht worden aan de afnemers. Beperken
wij ons tot de eindafnemers, de consumenten, dan zien
we dat zij de producten en diensten betalen met de
vergoeding (loon) die ze van bedrijven ontvangen voor
hun arbeid. Het restant - datgene wat niet aan
producten en diensten besteed wordt — kan gespaard
worden. Ook bedrijven die geld overhouden (winst)
sparen. De banken lenen deze gespaarde gelden
vervolgens tegen een hoger rentepercentage uit aan
consumenten en bedrijven die een tekort aan geld hebben, maar wel uitgaven willen doen
(bijvoorbeeld in de vorm van een hypotheek of investeringen). Het inkomen voor de bank zit in het
verschil tussen de betaalde rente (voor aangetrokken spaargelden) en de ontvangen rente (als
vergoeding voor de uitgeleende gelden). Rente is de prijs van het geld en is onder meer afhankelijk
van de vraag naar en het aanbod van geld.
De overheid doet bestedingen met de aangetrokken belasting- en premiegelden. Ruwweg bestaan
deze bestedingen uit uitkeringen aan werklozen en arbeidsongeschikten en collectieve uitgaven
voor bijvoorbeeld wegen, dijken en de instandhouding van het overheidsapparaat zelf. De relatie met
het buitenland komt tot uitdrukking in de import- en exportposities.
, Er is sprake van organisatie-
evenwicht als een
organisatie erin slaagt haar
externe en interne
belanghebbenden
(stakeholders) zodanig te
belonen dat zij in ruil voor
hun bijdragen gemotiveerd
blijven deelnemen aan die
organisatie. Afgezien van
allerlei
belangentegenstellingen
tussen de partijen hebben ze
één gemeenschappelijk
belang, namelijk het
voortbestaan van de
organisatie.
1.5 beleidsuitgangspunten (missie en visie), doelstellingen, strategie en uitvoering
De missie en visie vormen gezamenlijk de beleidsuitgangspunten (als het ware de superdoelen van
de organisatie).
1.5.1 missie
De missie heeft – net als de visie – een langetermijnperspectief en bestaat uit de volgende
onderdelen:
Het werkterrein geeft aan welke klanten worden bediend en met welke producten wordt
voorzien in de behoeften van die klanten.
Met de ambities wordt aangegeven wat de organisatie wil bereiken (economisch) in de
toekomst (de niet al te verre toekomst, om het onderscheid met de visie te laten uitkomen).
De culturele uitgangspunten, de waarden en normen.
De betekenis voor de stakeholders betreft de vraag wat de onderneming voor hen wil
betekenen.
1.5.2 visie
Een visie is net als de missie gericht op de toekomst, maar dan wel op een toekomst die wat verder
ligt en in zeker zin nog tamelijk vaag is. Een visie wordt gevoed door informatie, maar ook intuïtie en
dromen en – met name bij organisaties met technisch assortiment – ideeën van de researchafdeling.
De visie wordt behalve op wat redelijkerwijs mogelijk zou moeten zijn ook gebaseerd op de ambities
van betrokkenen in de organisatie en op de noodzaak om zich in de toekomst te onderscheiden van
de concurrentie.
1.5.3 doelstellingen en strategie
Organisaties worden gedreven door een bepaalde kijk op de wereld (visie) en door bepaalde
ontwikkelingen. De ondernemer gaat daarmee aan de slag om een bepaald product in de markt te
zetten. Hij heeft daarbij bepaalde resultaten voor ogen (doelstellingen, op ondernemingsniveau,
winst en groei) en zal ook nadenken over de wijze waarop hij deze doelstellingen wil bereiken
(strategie).
