Samenvatting Hoorcolleges Personen- en familierecht, aangevuld met het boek

Hoorcollege 1 – woensdag 28 januari 2015
Familierecht
Rechtsterreinen in familierecht:

Burgerlijk recht:
Boek 1 BW
Diverse wettelijke en ministeriële regelingen
Wetboek van Burgerlijke rechtsvordering
Maar ook de internationale regelingen




Strafrecht:
Wetboek van strafrecht
Wetboek van strafprocesrecht
En ook de internationale verdragen en regelingen

Publiekrecht:
 Grondwet
 Koninklijke besluiten
 Algemene wet bestuursrecht

Internationaal privaatrecht:
 Boek 10 BW, diverse IPR-regelingen en verdragen
 Brussel IIBis
 Haags kinderontvoeringsverdrag, Haags Adoptieverdrag, Haags
Kinderbeschermingsverdrag, enz.

Internationaal publiekrecht:
 EVRM (1950)
 IVBP (1961)
 IVRK (1989)
 Andere internationale regelingen

Onderscheid met jeugdrecht:
Familierecht gaat met name over volwassenen, jeugdrecht om de positie van het kind.
 Jeugdrecht bevat onderwerpen:
- Minderjarigheid/handelings(on)bekwaamheid
- Jeugdzorg
- Jeugdbescherming
- Jeugdstrafrecht




1

,Vanuit nationaal perspectief:
Personen- en familierecht is van oudsher al een van de basisonderdelen van het burgerlijk
recht (geschiedenis lezen op pagina 9). Het huidige recht geeft rechtsregels met betrekking
tot:
 De persoon (begin en einde persoonlijkheid; Titel 1);
 De naam (Titel 2);
 De woonplaats en burgerlijke stand (Titels 3 en 4);
 De relaties tussen personen (huwelijk en geregistreerd partnerschap; Titels 5 en 5a);
 Huwelijksvermogensrecht (Titels 6-8);
 Echtscheiding, scheiding van tafel en bed en ontbinding van het huwelijk (Titels 9 en
10);
 De tussen personen bestaande familierechtelijke betrekkingen (afstamming en adoptie;
Titels 11 en 12);
 De bescherming van bijzondere verantwoordelijkheid voor bepaalde personen
(minderjarigen; Titels 13, 14 en 15);
 Levensonderhoud voor behoeftige verwanten en kinderen (Titel 17);
 Mensen met een geestelijke stoornis (curatele, bewind en mentorschap; Titels 16, 19,
20); en
 Afwezigheid, vermissing en vaststelling van overlijden (Titels 18).

Vanuit internationaal perspectief:
De bijzondere internationale aandacht voor de grondrechten van onder meer ouders,
kinderen en jeugdige personen, individuen en gezins- en familieleden komt vooral tot uiting
in internationale verklaringen (zoals Verklaring van Geneve, EVRM, IVBP, IVRK). Het EVRM
heeft de grootste invloed op het NLse personen- en familierecht.

Topics familierecht:
Afstammings- en adoptierecht
 Incl. moderne bevruchtingstechnieken, draagmoederschap en interlandelijke adoptie
 Hoe word je (juridisch) ouder? Hoe verlies je het juridisch ouderschap? Je verliest
juridisch ouderschap als je kind geadopteerd wordt.

Voorbeeld afstammingsrecht:
Man en vrouw zijn gehuwd, vrouw heeft buitenechtelijke relatie met goede vriend van het
echtpaar, van wie zij zwanger raakt. Zij trekt bij hem in en zij richten een babykamer is.
Korte tijd voor de bevalling keert zij terug in de armen van haar echtgenoot die haar en de
komst van haar kind verwelkomt en haar alles vergeeft.
 Wie wordt/is de vader? De vriend is de biologische vader. De vrouw is zowel biologisch
als juridisch moeder. (vader: biologisch/juridisch/sociaal).
Er zijn verschillende soorten ouderschap met verschillende soorten rechtsgevolgen. Als
de vrouw terugkeert en zij bevalt tijdens het huwelijk van het kind dan wordt de
echtgenoot de juridische vader. Als hij dat niet wil kan hij het kind ontkennen.
 Wat kan haar ex-vriend doen als hij de verwekker van het kind is? Hij kan zich niet
inmengen in een gehuwd paar. Omgangsrecht geldt voor juridische ouders of voor
derden met een nauw persoonlijk verband  heeft de man een nauw persoonlijk
verband met het kind? Zo ja, dan kan er een omgangsregeling worden getroffen.

Voorbeeld afstammingsrecht:
Casus baby Jayden:
Nederlandse - gehuwde – man, Bert Jansen, doet aangifte van geboorte kind in Gent. De
zwangere (gehuwde) vrouw is Belgische en zij is op naam en ziektekostenpasje van mevrouw
Lindy Jansen bevallen. Hij en zijn vrouw nemen het kind mee naar Nederland als hun kind en
voeden dat verder op.
 Wie zijn de ouders van het kind?  afstammingsverduistering. De man en vrouw zijn
vervolgd. Het kind is naar een pleeggezin in België gegaan.
2

, Voorbeeld afstammingsrecht:
Wat als een 12-jarig meisje bevalt van een kind tijdens een schoolreisje? Wordt zij dan
moeder?  ja, zij wordt juridisch moeder van het kind.
En haar vader die naar is gebleken het kind bij haar verwekt heeft? Wordt hij vader en/of
opa?? Hij kan geen juridisch vader en juridisch opa worden omdat hij niet met het meisje kan
trouwen. Hij is wel biologisch vader en biologisch opa.

Topics – relatierecht:
Relatierecht:
 Huwelijk, geregistreerd partnerschap en samenlevingsrelaties en de beëindiging ervan
 Scheidingsprocesrecht (voorlopige en nevenvoorzieningen)
 Alimentatie, boedelscheiding, pensioenrecht e.d.
 Ouderlijk gezag, gezamenlijk gezag, voogdij
 Omgangs- , informatie- en consultatierecht

Voorbeeld tentamenvragen relatierecht:
 Voorbeeld 1:
Wat zijn verschillen in aard en gevolgen van een huwelijk, een geregistreerd partnerschap en
een tweerelatie met of zonder samenlevingsovereenkomst?
 Voorbeeld 2:
Heeft een gescheiden vader recht op omgang met zijn kinderen, die de hoofdverblijfplaats
hebben bij de moeder? En een opa/oma?
 Voorbeeld 3:
Hoe lang moet een gescheiden persoon alimentatie betalen voor de ex-partner en voor hun
eventuele kinderen?

Het huwelijk:
Huwelijk had door de eeuwen heen vooral een economische en procreatieve functie 
verbintenis die voor het leven werd aangegaan en kinderen mochten alleen binnen het
huwelijk geboren worden. Vorige eeuw veranderde dit beeld van familie en gezin  gezin
werd autonoom. Economische en procreatieve functies van het gezin kwamen minder centraal
te staan en ontwikkelde zich tot egalitair samenlevingsverband waarbinnen de nadruk kwam
te liggen op de tegemoetkoming aan elkaars emotionele en affectieve behoeften.

Tegenwoordig blijkt het huwelijk in toenemende mate veel minder een verbintenis voor het
leven te zijn. Er is een hoog aantal echtscheidingen en mensen gaan na hun scheiding weer
een nieuwe relatie aan  seriële monogamie.

Dit leidt ertoe dat feitelijk gezinsleven een meer pluriform gezicht krijgt, waarbij ook gewezen
kan worden op het feit, dat NL een immigratieland is geworden en diverse culturen herbergt
met elk hun eigen gebruiken en opvattingen. Er zijn nieuwe gezinsvormen ontstaan:

 Ongehuwd samenwonende partners en kinderen;
 Eenoudergezinnen;
 Stiefgezinnen;
 Pleeg- en adoptiefgezinnen.

Dus: het gezin heeft een moderniseringsproces ondergaan. Daardoor traden veranderingen
op in het personen- en familierecht.




3