Samenvatting kennistoets OWE 8

Samenvatt
ing OWE 8
Schooljaar 2

,DOELEN EN LITERATUUR WEEK 1
Indiceren van de zorg
Indiceren van de zorg  “Aanwijzing die aangeeft welke behandeling moet worden toegepast om
een gezondheidsprobleem goed te bestrijden”. Van diagnosticeren naar indiceren op basis van
classificatiesystemen (Grodon, Omaha)  financieel, wetgeving, zorg voor patiënt en netwerk.

Klinisch redeneren  een redeneer- en besluitingsproces.

Het door methodisch nadenken een standpunt bepalen

MBG-eierstokkanker

Lijst A. Medische aspecten van het ziektebeeld

Ziektebeeld/ Eierstokkanker
aandoening

Eierstokkanker is kanker in één of beide eierstokken. Een ander woord voor
Definitie of
eierstokkanker is ovariumcarcinoom. Er is ontdekt dat eierstokkanker eigenlijk
beschrijving
ontstaat in en uit de eileiders.

Incidentie  jaarlijks meer dan 200.000 vrouwen wereldwijd.
In Nederland 1.100 vrouwen
Prevalentie  7e vorm van kanker die het meest voorkomt bij vrouwen.
Overlevingscijfers zijn verdubbeld in de afgelopen 30 jaar
Epidemiologische Morbiditeit  Eierstokkanker vertoont wel geografische verschillen: in
gegevens ontwikkelingslanden komt veel minder eierstokkanker voor dan in Westerse
landen. De kans op eierstokkanker neemt toe met de leeftijd en is het grootst
bij vrouwen van 60 jaar en ouder
Mortaliteit  wereldwijd 140.000 vrouwen in Nederland 900 vrouwen die
sterven aan eierstokkanker

Pathofysiologie Er zijn verschillende vormen van eierstokkanker, afhankelijk van het type
weefsel waaruit ze zijn ontstaan. Globaal zijn er 3 vormen:

 80 tot 90%  epitheliale eierstokkanker of adenocarcinoom: een
tumor die ontstaat uit epitheelcellen. Het epitheel is de buitenste laag
cellen van de eierstok.
 5 tot 8  gonadale stromaceltumoren: een tumor die ontstaat uit de
laag weefsel waar de eicellen in liggen.
 Kiemceltumor  een tumor die ontstaat uit de kiemcellen. Dit zijn de
onrijpe eicellen die in de eierstok liggen opgeslagen. Deze vorm van
eierstokkanker is heel zeldzaam. Hij komt vooral voor bij jonge
meisjes.
Borderline tumor  een grensgeval tussen een goedaardige en kwaadaardige
tumor, dit is het geval bij ongeveer 15% van epitheliale tumoren. Vrouwen
met een borderline tumor krijgen een andere behandeling dan vrouwen met

1

, een kwaadaardige epitheliale tumor.

Eileiderkanker  is een erg zeldzame vorm van kanker: in Nederland wordt
het jaarlijks bij ongeveer 20 vrouwen vastgesteld. Het gedraagt zich als
eierstokkanker.

De oorzaken zijn nog niet duidelijk, maar de huidige inzichten zijn:
 Eileiderkanker ontstaat in de eileider
 Eileiderkanker komt relatief vaak voor bij vrouwen die een erfelijk
bepaald verhoogd risico op eierstokkanker of eileiderkanker hebben.
Dit zijn vooral vrouwen met een mutatie in het BRCA1- of BRCA2-gen

Eierstokken

De eierstokken zijn kleine ovale organen. Ze zijn 4 à 5 centimeter lang en 2 à 3
centimeter breed bij vrouwen in de geslachtsrijpe periode. Na de overgang
worden ze kleiner. Een ander woord voor eierstokken is ovaria.
De eileiders verbinden de eierstokken en de baarmoeder.

De eierstokken hebben 2 functies:
 Ze maken vrouwelijke geslachtshormonen aan  deze beïnvloeden
de processen in het vrouwelijk lichaam, bijvoorbeeld menstruatie en
vruchtbaarheid maar ook de vorming van botweefsel
 Ze vormen eicellen en rijpen ze uit  in de puberteit rijpen de
kiemcellen (onrijpe cellen) uit onder invloed van hormonen

Bouw van de eierstokken

De eierstokken zijn opgebouwd uit onder andere:
 Oppervlakte-epitheel  buitenste laag cellen die de eierstokken
bekleedt
 Stroma  weefsel laag van cellen die hormonen produceren
 Kiemcellen  onrijpe eicellen

In deze verschillende soorten weefsels kunnen verschillende soorten tumoren
ontstaan.

Betrokken Eierstokken, en eventuele uitzaaiingen.
orgaanstelsels

 Vermoeidheid
 Geheugenverlies en concentratieproblemen
 Angst voor terugkeer van de ziekte
 Onzekerheid over het verdere ziektebeloop
Stoornissen en  Somberheid
beperkingen  Ongewenst gewichtsverlies of gewichtstoename
 Veranderingen in uw relatie
 Een andere beleving van seksualiteit
 Leren omgaan met pijn
 Financiële gevolgen
Diagnostiek Als iemand symptomen heeft die kunnen passen bij eierstokkanker, gaat deze
persoon eerst langs bij de huisarts. De huisarts verricht dan een lichamelijk

2

, onderzoek. Daarbij hoort een gynaecologisch onderzoek.

De huisarts verwijst door naar een gynaecoloog als dit nodig is. Dit is een arts
die gespecialiseerd is in ziekten van de vrouwelijke geslachtsorganen. De
gynaecoloog onderzoekt uitgebreider.

Dit kunnen de volgende onderzoeken zijn
 Lichamelijk onderzoek
 Gynaecologisch onderzoek
 Echografie
 Bloedonderzoek

Met deze onderzoeken stelt de arts vast hoever de tumor zich heeft
uitgebreid en of er uitzaaiingen zijn. Zo kan hij bepalen welke behandeling het
meest geschikt is:

 CT-scan
 MRI- scan
 Ascitespunctie

Operatie bij eierstokkanker:
Stadiëringsoperatie  als de arts een vroeg stadium van eierstokkanker
vermoed. Deze operatie is een onderdeel van de behandeling.

Soms is het al duidelijk dat er uitgebreide afwijkingen zijn. De arts doet dan
een beoordelingsoperatie om te kijken of een uitgebreide operatie mogelijk
is.

Deze behandeling zijn van toepassing bij eierstokkanker:
 Operatie:
 Chemotherapie
 Doelgerichte therapie:
- Bevacizumab  een medicijn dat de aanmaak van nieuwe
bloedvaten remt
- PARP-remmers  deze medicijnen werken alleen bij vrouwen
die eierstokkanker hebben gekregen door een afwijking in het
BRCA-gen
Therapie
Meestal worden deze behandelingen gecombineerd en kan iemand meedoen
aan een behandeling in onderzoek verband.

Na de behandeling van eierstokkanker blijft iemand onder controle bij de
specialist, de verpleegkundig specialist of de huisarts.

Als de ziekte terugkomt, kan iemand meestal niet meer beter worden.
Meestal krijgt iemand dan een behandeling om de ziekte zo lang mogelijk te
remmen. Dit heet een palliatieve behandeling. De palliatieve behandeling
bestaat bij eierstokkanker uit chemotherapie en doelgerichte therapie

Complicaties  Steeldraai van de eierstok
 Bloedingen en scheuren(rupturen)
 Loskomende kankercellen die zich gaan verplaatsen (uitzaaien).


3