FUSIES, REORGANISATIE &
INSOLVENTIE
,Inhoudsopgave
Begrippen, Belangrijke woorden/uitzonderingen, Arresten, Opsommingen/voor-nadelen Hoofdvraag, Kritiek
Hoorcolleges ................................................................................................................................................... 3
Hoorcollege 1 – Fusiemethoden & juridische splitsing ....................................................................................... 3
Hoorcollege 2 & 3 - Aandelenfusie ..................................................................................................................... 8
Hoorcollege 4 & 5 – Private equity ................................................................................................................... 12
Hoorcollege 6 & 7 – Rol werknemers en medezeggenschaprechten ................................................................ 16
Hoorcollege 8 – Remedies bij tekortkoming ..................................................................................................... 22
Hoorcollege 9 – (Grensoverschrijdende) juridische fusie & SE .......................................................................... 24
Hoorcollege 10 & 11 – Arbeidsrechtelijke aspecten bij reorganisaties ............................................................. 27
Hoorcollege 12 & 13 – Overgang van onderneming ......................................................................................... 35
Hoorcollege 14 & 15 - Faillissementsrecht I & II ............................................................................................... 40
Hoorcollege 16 – Faillissementsrecht III ........................................................................................................... 45
Hoorcollege 17 – Faillissementsrecht IV ........................................................................................................... 47
Hoorcollege 18 – Doorstart............................................................................................................................... 51
Hoorcollege 19 - Internationaal insolventierecht en Pre-pack.......................................................................... 51
Hoorcollege 21 WHOA ...................................................................................................................................... 55
,Hoorcolleges
Hoorcollege 1 – Fusiemethoden & juridische splitsing
Motieven voor fusie:
1. Synergievoordelen en kostenreductie;
2. Schaalvergroting (winner takes all? Dit wordt ook wel als kritiek gezien, bijv. internetbedrijven die steeds groter
worden, waartegen voor kleinere ondernemers geen partij meer zijn);
3. Geen opvolging in familieonderneming;
4. Wapenen tegen disruptie (bijv. ING met technologische innovatieve bedrijven – als je zelf niet innovatief bent, dan
kun je wat bedrijven in huis halen door fusie of overname om zo die kennis ook binnen te halen).
Elementen die van belang zijn bij fusies en splitsing:
NB I: Succes is niet verzekerd. Bijv. Corendon en Subweb, zeker nu in coronatijd zijn er fusies die al voor corona gestart waren
en die nu halverwege door een van partijen toch wil worden stopgezet bijvoorbeeld.
NB II: Men moet bij fusies wel ook rekening houden met politieke invloeden – bijv. Akzo en PostNL. Daar ontstond een hoop
verontwaardiging omdat het toch niet zo zou moeten zijn dat een buitenlandse vennootschap zo’n Nederlands (vitaal) bedrijf
overneemt. Dit heeft uiteindelijk zelfs geleid tot Conceptswetsvoorstel Wet toetsing economie en nationale veiligheid.
NB III: Er kan mogelijk goedkeuring van toezichthouder(s) vereist zijn.
NB IV: Er kunnen mogelijke mededingingsbezwaren zijn (zie bijv. Fiat Chrysler en PSA hierna)
Motieven voor splitsing:
1. Aanbrengen focus (bijv. door druk van buiten – het is een tijd tendens geweest om te zorgen dat je zo groot mogelijk
was en breed mogelijk kon servicen. Vervolgens was de trend juist je te specialiseren op één gebied en dus focus
aanbrengen);
2. Daar hoort ook bij het afstoten van niet-kernonderdelen;
3. Beursgang van een onderdeel van de onderneming;
4. Ruziesplitsing.
Motieven reorganisatie:
1. Achterblijvende/slechte resultaten
Wat is een fusie? à Daar is geen eenduidige definitie. Er is wel een begrip voor juridische fusie in art. 2:309 BW. Als algemeen
begrip is ‘fusie’ meer een economisch dan juridisch begrip. Dit komt ook naar voren in het boek NV/BV: een fusie is een
samenvoeging onafhankelijke ondernemingen tot een economisch geheel. Art. 1 van de Fusiecode heeft weer een ruimer
begrip.
Bij een fusie moet je altijd bedacht zijn of het gaat om een fusie in open of besloten verhoudingen. Overnames in open
verhoudingen zijn overnames waarbij bijvoorbeeld een openbaar bod wordt gedaan, waar je dus niet weet wie de
aandeelhouders zijn (bijv. beursvennootschap). Besloten verhoudingen: andere dynamiek, aangezien daarbij bekend is wie
de aandeelhouders zijn en waarbij je ook rechtstreeks met hen zou kunnen onderhandelen. Daarbij doe je bijvoorbeeld Due
Diligence. In dit vak gaat het vooral om de fusies in besloten verhoudingen.
De fusiemethoden:
1. De bedrijfsfusie ziet op de onderneming. De bedrijfsfusie als methode is niet als zodanig in de wet opgenomen.
2. Aandelenfusie ziet op de aandelen. Ook de aandelenfusie als methode is niet als zodanig opgenomen in de wet.
3. De juridische fusie ziet op de onderneming én de rechtspersoon. Deze fusiemethode is wel opgenomen in de wet,
namelijk in Titel 7 van Boek 2 BW.
Allereerst de bedrijfsfusie. In de bedrijfsfusie vindt een overdracht van activa en passiva van de onderneming plaats. Daarom
noemt men het ook wel een activa/passiva-transactie. Daarbij vindt de overdracht per vermogensbestanddeel plaats en
daarbij moeten de wettelijke vereisten die voor de overdracht van een bepaald vermogensbestanddeel vereist zijn, steeds
voor elk afzonderlijk vermogensbestanddeel in acht worden genomen. Je hebt dus wel medewerking nodig van de
contractspartijen. De partijen in een activa/passiva-transactie zijn de overnemende en de overdragende vennootschap. In
principe vertegenwoordigt het bestuur de vennootschap, maar wat is de rol van de AV dan in een dergelijke activa/passiva-
transactie? Als je de hele onderneming overdraagt dan is het bestuur vertegenwoordigingsbevoegd, maar dan moet je dat
toch op zijn minst goedkeuring van de aandeelhouders hebben (voor de NV is dit wettelijk geregeld in art. 107a, voor de BV
gaat men ervan uit dat dit artikel ook geldt). Tegenprestatie voor de activa/passiva: contanten of aandelen in de overnemende
vennootschap.
Bedrijfsfusie:
, Voordeel: Selectie mogelijk voor vermogensbestanddelen (let op: art. 7:663 BW overgang van onderneming).
Nadeel: Overdracht moet per vermogensbestanddeel worden overgedragen en er moet ook medewerking zijn van
contractspartijen. Zie bijv. art. 6:155 BW voor schuldoverneming en art. 6:159 BW voor contractsoverneming.
De aandelenfusie: het gaat om de verwerving van de aandelen van de over te nemen vennootschap. Daarmee verkrijgt de
koper zeggenschap. Eigenlijk is het gewoon een koop/verkooptransactie (Boek 6 BW). Uiteindelijk kunnen wel ingewikkelde
vragen spelen bij een aandelenfusie, maar de transactie als zodanig is relatief eenvoudig. De partijen zijn de overnemende
vennootschap en de (individuele) aandeelhouders. Het bestuur van de target is geen partij in deze transactie, maar speelt
wel een rol omdat het bestuur het beste op de hoogte is van het reilen en zeilen van de onderneming. Het kan zijn dat de
aandeelhouder ook bestuurder is, maar dat hoeft niet. Het bestuur kan dus ook wel veel advies geven, je wil van het bestuur
horen hoe zij daarin staan. De tegenprestatie: contanten of aandelen in overnemende vennootschap aan aandeelhouders.
Aandelenfusie:
Voordelen: eenvoud (bijvoorbeeld voor de verkrijging van de topvennootschap van een groep. Een ander voordeel is de
beperking van risico. Bij een bedrijfsfusie worden alle vermogensbestanddelen (dus ook de schulden) onderdeel van BV B.
Als je de aandelen koopt, dan blijft BV A nog wel afgescheiden van BV B. Als het dan dus niet goed gaat kunnen schuldeisers
van BV A in beginsel niet verhalen op het vermogen van BV B. Bij bedrijfsfusie kun je dus ook in het geval van grote
schadeclaims meer schade lijden dan je voor de onderneming betaald hebt.
Nadelen: er is geen selectie van vermogensbestanddelen mogelijk. Daarnaast kunnen er minderheidsaandeelhouders
overblijven die hun aandelen niet willen verkopen, ook dat kan een nadeel zijn zowel jaarrekeningen technisch (kan niet
consolideren) als procedureel omdat je dan die aandeelhouders ook bijeen moet roepen en je kunt ook onenigheid krijgen.
Juridische fusie: is dus te vinden in Titel 7 van boek 2. Deze titel gaat zowel over fusie als splitsing. In art. 2:308 is het
toepassingsgebied van de juridische fusie weergegeven. In art. 2:309 staat vervolgens een omschrijving van de juridische
fusie: Ex art. 2:309 is een juridische fusie een rechtshandeling van twee of meer rechtspersonen waarbij een van deze het
vermogen van de andere onder algemene titel verkrijgt of waarbij een nieuwe rechtspersoon hun vermogen onder algemene
titel verkrijgt.
Juridische fusie:
INSOLVENTIE
,Inhoudsopgave
Begrippen, Belangrijke woorden/uitzonderingen, Arresten, Opsommingen/voor-nadelen Hoofdvraag, Kritiek
Hoorcolleges ................................................................................................................................................... 3
Hoorcollege 1 – Fusiemethoden & juridische splitsing ....................................................................................... 3
Hoorcollege 2 & 3 - Aandelenfusie ..................................................................................................................... 8
Hoorcollege 4 & 5 – Private equity ................................................................................................................... 12
Hoorcollege 6 & 7 – Rol werknemers en medezeggenschaprechten ................................................................ 16
Hoorcollege 8 – Remedies bij tekortkoming ..................................................................................................... 22
Hoorcollege 9 – (Grensoverschrijdende) juridische fusie & SE .......................................................................... 24
Hoorcollege 10 & 11 – Arbeidsrechtelijke aspecten bij reorganisaties ............................................................. 27
Hoorcollege 12 & 13 – Overgang van onderneming ......................................................................................... 35
Hoorcollege 14 & 15 - Faillissementsrecht I & II ............................................................................................... 40
Hoorcollege 16 – Faillissementsrecht III ........................................................................................................... 45
Hoorcollege 17 – Faillissementsrecht IV ........................................................................................................... 47
Hoorcollege 18 – Doorstart............................................................................................................................... 51
Hoorcollege 19 - Internationaal insolventierecht en Pre-pack.......................................................................... 51
Hoorcollege 21 WHOA ...................................................................................................................................... 55
,Hoorcolleges
Hoorcollege 1 – Fusiemethoden & juridische splitsing
Motieven voor fusie:
1. Synergievoordelen en kostenreductie;
2. Schaalvergroting (winner takes all? Dit wordt ook wel als kritiek gezien, bijv. internetbedrijven die steeds groter
worden, waartegen voor kleinere ondernemers geen partij meer zijn);
3. Geen opvolging in familieonderneming;
4. Wapenen tegen disruptie (bijv. ING met technologische innovatieve bedrijven – als je zelf niet innovatief bent, dan
kun je wat bedrijven in huis halen door fusie of overname om zo die kennis ook binnen te halen).
Elementen die van belang zijn bij fusies en splitsing:
NB I: Succes is niet verzekerd. Bijv. Corendon en Subweb, zeker nu in coronatijd zijn er fusies die al voor corona gestart waren
en die nu halverwege door een van partijen toch wil worden stopgezet bijvoorbeeld.
NB II: Men moet bij fusies wel ook rekening houden met politieke invloeden – bijv. Akzo en PostNL. Daar ontstond een hoop
verontwaardiging omdat het toch niet zo zou moeten zijn dat een buitenlandse vennootschap zo’n Nederlands (vitaal) bedrijf
overneemt. Dit heeft uiteindelijk zelfs geleid tot Conceptswetsvoorstel Wet toetsing economie en nationale veiligheid.
NB III: Er kan mogelijk goedkeuring van toezichthouder(s) vereist zijn.
NB IV: Er kunnen mogelijke mededingingsbezwaren zijn (zie bijv. Fiat Chrysler en PSA hierna)
Motieven voor splitsing:
1. Aanbrengen focus (bijv. door druk van buiten – het is een tijd tendens geweest om te zorgen dat je zo groot mogelijk
was en breed mogelijk kon servicen. Vervolgens was de trend juist je te specialiseren op één gebied en dus focus
aanbrengen);
2. Daar hoort ook bij het afstoten van niet-kernonderdelen;
3. Beursgang van een onderdeel van de onderneming;
4. Ruziesplitsing.
Motieven reorganisatie:
1. Achterblijvende/slechte resultaten
Wat is een fusie? à Daar is geen eenduidige definitie. Er is wel een begrip voor juridische fusie in art. 2:309 BW. Als algemeen
begrip is ‘fusie’ meer een economisch dan juridisch begrip. Dit komt ook naar voren in het boek NV/BV: een fusie is een
samenvoeging onafhankelijke ondernemingen tot een economisch geheel. Art. 1 van de Fusiecode heeft weer een ruimer
begrip.
Bij een fusie moet je altijd bedacht zijn of het gaat om een fusie in open of besloten verhoudingen. Overnames in open
verhoudingen zijn overnames waarbij bijvoorbeeld een openbaar bod wordt gedaan, waar je dus niet weet wie de
aandeelhouders zijn (bijv. beursvennootschap). Besloten verhoudingen: andere dynamiek, aangezien daarbij bekend is wie
de aandeelhouders zijn en waarbij je ook rechtstreeks met hen zou kunnen onderhandelen. Daarbij doe je bijvoorbeeld Due
Diligence. In dit vak gaat het vooral om de fusies in besloten verhoudingen.
De fusiemethoden:
1. De bedrijfsfusie ziet op de onderneming. De bedrijfsfusie als methode is niet als zodanig in de wet opgenomen.
2. Aandelenfusie ziet op de aandelen. Ook de aandelenfusie als methode is niet als zodanig opgenomen in de wet.
3. De juridische fusie ziet op de onderneming én de rechtspersoon. Deze fusiemethode is wel opgenomen in de wet,
namelijk in Titel 7 van Boek 2 BW.
Allereerst de bedrijfsfusie. In de bedrijfsfusie vindt een overdracht van activa en passiva van de onderneming plaats. Daarom
noemt men het ook wel een activa/passiva-transactie. Daarbij vindt de overdracht per vermogensbestanddeel plaats en
daarbij moeten de wettelijke vereisten die voor de overdracht van een bepaald vermogensbestanddeel vereist zijn, steeds
voor elk afzonderlijk vermogensbestanddeel in acht worden genomen. Je hebt dus wel medewerking nodig van de
contractspartijen. De partijen in een activa/passiva-transactie zijn de overnemende en de overdragende vennootschap. In
principe vertegenwoordigt het bestuur de vennootschap, maar wat is de rol van de AV dan in een dergelijke activa/passiva-
transactie? Als je de hele onderneming overdraagt dan is het bestuur vertegenwoordigingsbevoegd, maar dan moet je dat
toch op zijn minst goedkeuring van de aandeelhouders hebben (voor de NV is dit wettelijk geregeld in art. 107a, voor de BV
gaat men ervan uit dat dit artikel ook geldt). Tegenprestatie voor de activa/passiva: contanten of aandelen in de overnemende
vennootschap.
Bedrijfsfusie:
, Voordeel: Selectie mogelijk voor vermogensbestanddelen (let op: art. 7:663 BW overgang van onderneming).
Nadeel: Overdracht moet per vermogensbestanddeel worden overgedragen en er moet ook medewerking zijn van
contractspartijen. Zie bijv. art. 6:155 BW voor schuldoverneming en art. 6:159 BW voor contractsoverneming.
De aandelenfusie: het gaat om de verwerving van de aandelen van de over te nemen vennootschap. Daarmee verkrijgt de
koper zeggenschap. Eigenlijk is het gewoon een koop/verkooptransactie (Boek 6 BW). Uiteindelijk kunnen wel ingewikkelde
vragen spelen bij een aandelenfusie, maar de transactie als zodanig is relatief eenvoudig. De partijen zijn de overnemende
vennootschap en de (individuele) aandeelhouders. Het bestuur van de target is geen partij in deze transactie, maar speelt
wel een rol omdat het bestuur het beste op de hoogte is van het reilen en zeilen van de onderneming. Het kan zijn dat de
aandeelhouder ook bestuurder is, maar dat hoeft niet. Het bestuur kan dus ook wel veel advies geven, je wil van het bestuur
horen hoe zij daarin staan. De tegenprestatie: contanten of aandelen in overnemende vennootschap aan aandeelhouders.
Aandelenfusie:
Voordelen: eenvoud (bijvoorbeeld voor de verkrijging van de topvennootschap van een groep. Een ander voordeel is de
beperking van risico. Bij een bedrijfsfusie worden alle vermogensbestanddelen (dus ook de schulden) onderdeel van BV B.
Als je de aandelen koopt, dan blijft BV A nog wel afgescheiden van BV B. Als het dan dus niet goed gaat kunnen schuldeisers
van BV A in beginsel niet verhalen op het vermogen van BV B. Bij bedrijfsfusie kun je dus ook in het geval van grote
schadeclaims meer schade lijden dan je voor de onderneming betaald hebt.
Nadelen: er is geen selectie van vermogensbestanddelen mogelijk. Daarnaast kunnen er minderheidsaandeelhouders
overblijven die hun aandelen niet willen verkopen, ook dat kan een nadeel zijn zowel jaarrekeningen technisch (kan niet
consolideren) als procedureel omdat je dan die aandeelhouders ook bijeen moet roepen en je kunt ook onenigheid krijgen.
Juridische fusie: is dus te vinden in Titel 7 van boek 2. Deze titel gaat zowel over fusie als splitsing. In art. 2:308 is het
toepassingsgebied van de juridische fusie weergegeven. In art. 2:309 staat vervolgens een omschrijving van de juridische
fusie: Ex art. 2:309 is een juridische fusie een rechtshandeling van twee of meer rechtspersonen waarbij een van deze het
vermogen van de andere onder algemene titel verkrijgt of waarbij een nieuwe rechtspersoon hun vermogen onder algemene
titel verkrijgt.
Juridische fusie:
