579 t/m 625 H. 14
Psychologen maken een onderscheid tussen de externe druk of gebeurtenis die stress veroorzaakt en
de innerlijke invloed ervan op ons als individu. Externe gebeurtenissen of situaties die psychologische
en emotionele stress veroorzaken noemen we stressoren. Ze definiëren stress als de fysieke en
psychische veranderingen die optreden in reactie op stressoren. Distress is een belastende
emotionele, cognitieve en/of gedragsmatige reactie, die veroorzaakt wordt door een externe
stressor, en die onderdeel kan zijn van stress. Distress is slechte stress, waarvan je hartkloppingen
krijgt, een benauwd gevoel, een drukkend gevoel op je borst, etc. Stress is een voorbeeld van een
emotionele reactie; dus speelt onze cognitieve beoordeling of interpretatie een belangrijke rol bij de
mate van stress die we door een stressor ervaren. Er worden voor gebeurtenissen die meestal stress
veroorzaken verschillende categorieën onderscheiden. Traumatische stressoren zijn onder meer
natuurrampen, terrorisme, of een plotseling persoonlijk verlies zoals het overlijden van een dierbare
of het onverwachts uitgaan van je relatie. Natuurrampen en door de mens aangerichte tragedies
zoals terroristische aanslagen en oorlogen, vormen een groep van traumatische stressoren die
catastrofale gebeurtenissen worden genoemd. Cohen en Ahearn onderscheiden vijf fases die
slachtoffers doormaken:
1. Onmiddellijk na de gebeurtenis ervaren de slachtoffer psychische gevoelloosheid.
2. Tijdens de volgende fase handelen veel slachtoffers op de automatische piloot.
3. Tijdens de fase van gezamenlijke inspanning bundelen slachtoffers hulpmiddelen en bronnen.
4. Vervolgens ervan mensen vaak een inzinking. Ze zijn uitgeput en de emotionele gevolgen van de
tragedie beginnen eindelijk tot hen door te dringen.
5. Vervolgens breekt een langdurige periode van herstel aan.
Uit onderzoek blijkt hoe belangrijk levensverhalen (self-narratives) zijn bij het verwerken van
catastrofale ervaringen. We formuleren verhalen die verklaren wat er is gebeurd en wat dat voor ons
betekent. Secundaire traumatisering is hevige stress die ontstaat wanneer iemand wordt
blootgesteld aan de verhalen over trauma’s van anderen en zich hierbij erg betrokken voelt. Rouw is
de emotionele reactie op een interpersoonlijk verlies, een pijnlijke combinatie van gevoelens als
verdriet, woede, machteloosheid, schuld en wanhoop. Sommige deskundigen bevelen aan de rouw
af te sluiten, oftewel closure te bereiken. Rouwpsychologen zijn echter tegen het streven naar het
afsluiten van de pijn en de herinneringen aan het verlies; zij zijn voorstanders van integratie: de
laatste fase van rouw waarin het verlies in het zelf wordt opgenomen. Miskende rouw is de emotie
rond een verlies die niet door anderen wordt ondersteund, gedeeld of begrepen. Dit kan niet via een
openbaar ritueel, zoals een herdenkingsdienst of begrafenis, worden geuit. Posttraumatische
stressstoornis (PTSS) is een angststoornis waarbij de stressreactie volgend op situaties waarbij er
sprake is van levensbedreiging, ernstig lichamelijke letsel of een bedreiging van de fysieke integriteit,
aanhoudt en het functioneren verstoort. Kenmerkend hierbij is de herbeleving van de emotionele,
cognitieve en gedragsmatige aspecten van een trauma dat eerder is ondergaan, terwijl geprobeerd
wordt prikkel die deze herbeleving kunnen veroorzaken te vermijden. De stressoren zoals rampen en
persoonlijk verlies, hebben betrekking op gebeurtenissen die plotseling plaatsvinden, intens zijn en
meestal kort duren. Chronische stressoren zijn relatief langdurig en kunnen zich over een
tijdsperiode langzaam ontwikkelen. Bijvoorbeeld financiële problemen, huwelijksproblemen of
slechte woonomstandigheden. Een groot deel van onze stress wordt veroorzaakt door
maatschappelijke stressoren, oftewel de druk die wordt uitgeoefend door onze sociale, culturele en
economische omgeving. Zoals armoede en werkeloosheid, problemen thuis en problemen op school
of op het werk. Tot slot kunnen ook kleine ergernissen stress veroorzaken die zich in de loop van de
tijd opbouwt als de ergernissen zich blijven voordoen. Wanneer artsen, verzorgers en therapeuten te
veel te maken krijgen met trauma’s en slachtoffers daarvan, lopen ze risico op compassiemoeheid,
een toestand van psychologische uitputting die de professionals na langdurig contact met lijdende
cliënten gestrest, verdoofd of onverschillig maakt voor degenen die het moeilijk hebben. Ook werk
kan stress veroorzaken, zowel emotioneel als lichamelijk. Werk waarbij mensen voortdurend onder
Psychologen maken een onderscheid tussen de externe druk of gebeurtenis die stress veroorzaakt en
de innerlijke invloed ervan op ons als individu. Externe gebeurtenissen of situaties die psychologische
en emotionele stress veroorzaken noemen we stressoren. Ze definiëren stress als de fysieke en
psychische veranderingen die optreden in reactie op stressoren. Distress is een belastende
emotionele, cognitieve en/of gedragsmatige reactie, die veroorzaakt wordt door een externe
stressor, en die onderdeel kan zijn van stress. Distress is slechte stress, waarvan je hartkloppingen
krijgt, een benauwd gevoel, een drukkend gevoel op je borst, etc. Stress is een voorbeeld van een
emotionele reactie; dus speelt onze cognitieve beoordeling of interpretatie een belangrijke rol bij de
mate van stress die we door een stressor ervaren. Er worden voor gebeurtenissen die meestal stress
veroorzaken verschillende categorieën onderscheiden. Traumatische stressoren zijn onder meer
natuurrampen, terrorisme, of een plotseling persoonlijk verlies zoals het overlijden van een dierbare
of het onverwachts uitgaan van je relatie. Natuurrampen en door de mens aangerichte tragedies
zoals terroristische aanslagen en oorlogen, vormen een groep van traumatische stressoren die
catastrofale gebeurtenissen worden genoemd. Cohen en Ahearn onderscheiden vijf fases die
slachtoffers doormaken:
1. Onmiddellijk na de gebeurtenis ervaren de slachtoffer psychische gevoelloosheid.
2. Tijdens de volgende fase handelen veel slachtoffers op de automatische piloot.
3. Tijdens de fase van gezamenlijke inspanning bundelen slachtoffers hulpmiddelen en bronnen.
4. Vervolgens ervan mensen vaak een inzinking. Ze zijn uitgeput en de emotionele gevolgen van de
tragedie beginnen eindelijk tot hen door te dringen.
5. Vervolgens breekt een langdurige periode van herstel aan.
Uit onderzoek blijkt hoe belangrijk levensverhalen (self-narratives) zijn bij het verwerken van
catastrofale ervaringen. We formuleren verhalen die verklaren wat er is gebeurd en wat dat voor ons
betekent. Secundaire traumatisering is hevige stress die ontstaat wanneer iemand wordt
blootgesteld aan de verhalen over trauma’s van anderen en zich hierbij erg betrokken voelt. Rouw is
de emotionele reactie op een interpersoonlijk verlies, een pijnlijke combinatie van gevoelens als
verdriet, woede, machteloosheid, schuld en wanhoop. Sommige deskundigen bevelen aan de rouw
af te sluiten, oftewel closure te bereiken. Rouwpsychologen zijn echter tegen het streven naar het
afsluiten van de pijn en de herinneringen aan het verlies; zij zijn voorstanders van integratie: de
laatste fase van rouw waarin het verlies in het zelf wordt opgenomen. Miskende rouw is de emotie
rond een verlies die niet door anderen wordt ondersteund, gedeeld of begrepen. Dit kan niet via een
openbaar ritueel, zoals een herdenkingsdienst of begrafenis, worden geuit. Posttraumatische
stressstoornis (PTSS) is een angststoornis waarbij de stressreactie volgend op situaties waarbij er
sprake is van levensbedreiging, ernstig lichamelijke letsel of een bedreiging van de fysieke integriteit,
aanhoudt en het functioneren verstoort. Kenmerkend hierbij is de herbeleving van de emotionele,
cognitieve en gedragsmatige aspecten van een trauma dat eerder is ondergaan, terwijl geprobeerd
wordt prikkel die deze herbeleving kunnen veroorzaken te vermijden. De stressoren zoals rampen en
persoonlijk verlies, hebben betrekking op gebeurtenissen die plotseling plaatsvinden, intens zijn en
meestal kort duren. Chronische stressoren zijn relatief langdurig en kunnen zich over een
tijdsperiode langzaam ontwikkelen. Bijvoorbeeld financiële problemen, huwelijksproblemen of
slechte woonomstandigheden. Een groot deel van onze stress wordt veroorzaakt door
maatschappelijke stressoren, oftewel de druk die wordt uitgeoefend door onze sociale, culturele en
economische omgeving. Zoals armoede en werkeloosheid, problemen thuis en problemen op school
of op het werk. Tot slot kunnen ook kleine ergernissen stress veroorzaken die zich in de loop van de
tijd opbouwt als de ergernissen zich blijven voordoen. Wanneer artsen, verzorgers en therapeuten te
veel te maken krijgen met trauma’s en slachtoffers daarvan, lopen ze risico op compassiemoeheid,
een toestand van psychologische uitputting die de professionals na langdurig contact met lijdende
cliënten gestrest, verdoofd of onverschillig maakt voor degenen die het moeilijk hebben. Ook werk
kan stress veroorzaken, zowel emotioneel als lichamelijk. Werk waarbij mensen voortdurend onder
