Samenvatting ontwikkeling in context jaar 2
Ontwikkelingspsychologie ll
Hoofdstuk 1: Jongvolwassenheid
Coping stijlen
Probleemgerichte coping: stressvolle situatie het hoofd proberen te bieden door de situatie
rechtstreeks te veranderen. Bijv: iemand kan gaan praten wanneer zijn baan niet bevalt of opzoek
gaan naar een andere baan.
Emotiegerichte coping: hierbij proberen ze hun emoties bewust te reguleren
Defensieve coping: dit bestaat uit onbewuste strategien die de aard van een situatie verdraaien of
ontkennen. Dit is een manier om het werkelijke probleem te vermijden of negeren. Een voorbeeld is
alcohol of drugs.
Labouvie-Vief: postformeel denken
Bij het postformeel denken van jongvolwassenen wordt er rekening mee gehouden dat situaties
waarin volwassenen kunnen belanden niet altijd eindigen in de puur logische processen maar dat er
vaak meerdere mogelijkheden zijn en ze soms op relativerende wijze opgelost moeten worden.
Postformele denkers begrijpen dat er in bepaalde situaties meerdere oplossingen zijn.
Schaies stadia van ontwikkeling
Schaie stelt dat het denken van volwassenen zich volgens een bepaald patroon van stadia ontwikkelt.
In tegenstelling tot Piaget richt Schaie zich op de manier waarop informatie gebruikt wordt.
1. Het verwervende stadium: dit bevat de hele kindertijd en adolescentie.
2. Het uitvoerende stadium: hier verkeren jongvolwassenen zich in, dit is een periode
waarin de verworven kennis toegepast wordt op specifieke situaties die te maken
hebben met de langetermijndoelen op het gebied van carriere, gezin en het leveren
van een bijdrage aan de maatschappij.
3. Het verantwoordelijke & ondernemende stadium: aan het einde van de
jongvolwassenheid en gedurende de middelbare leeftijd bevinden mensen zich hier
in. In het verantwoordelijke stadium houden mensen zich vooral bezig met het
beschermen en verzorgen van hun relaties, gezin en carriere. Iets later komen
mensen (niet iedereen) in het ondernemende stadium terecht. Ze verbreden hierbij
hun blikveld en gaan zich verantwoordelijker voelen voor de wereld om hun heen. Ze
raken hierbij bijvoorbeeld betrokken bij besturen en of clubs.
4. Reintegratief stadium: tijdens de ouderdom komen mensen terecht in dit stadium,
dit is een periode waarbij mensen zich concentreren op taken die voor henzelf
persoonlijk betekenis hebben.
Triarchische theorie over intelligentie (Sternberg):
In deze theorie stelt Sternberg dat intelligentie uit 3 componenten bestaat:
, 1. De componentiele component: dit omvat de mentale aspecten die betrokken zijn bij het
analyseren van data die worden gebruikt om een probleem op te lossen. Deze component
zegt iets over de mogelijkheden van degene om passende probleemstrategien te kiezen en
meer in het algemeen gebruik te maken van wat hij heeft geleerd.
2. De experimentele component: dit component gaat over de relatie tussen eerdere
ervaringen, intelligentie en het vermogen om nieuwe situaties in verband te brengen met
oude gebeurtenissen en hier vervolgens een voorspelling of analyse over te maken.
3. De contextuele component: bij dit component gaat het om de mate waarin mensen kunnen
voldoen aan de eisen die de wereld aan hun stelt. Zo speelt dit component bijvoorbeeld een
rol bij de mate waarin mensen hun kunnen aanpassen aan nieuwe hogere eisen op het werk.
De theorie valt simpel te beschrijven als: slim zijn, slim weten te combineren en slim weten te
handelen
Praktische intelligentie: intelligentie die is verworven door het observeren en kopieren van
andermans gedrag.
Emotionele intelligentie: geheel van vaardigheden die een accurate inschatting, evaluatie,
uitdrukking en regulering van emoties mogelijk maken.
Hoofdstuk 2: sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de jongvolwassenheid
Theorie van Erikson:
Volgens Erik Erikson bevinden mensen zich in de jongvolwassen leeftijd zich in het stadium van
intimiteit vs isolatie:
Dit beslaat de periode van de adolescentie tot circa het dertigste levensjaar. Het ontwikkelen van
hechte relaties staat centraal.
Hoofdstuk 3: lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de middelbare leeftijd
Type A-gedragspatroon: kenmerkt zich door competitiedrang, ongeduld en een neiging tot frustratie
en vijandigheid. Ze voelen zich gedwongen meer te bereiken dan anderen en doen het liefst zo veel
mogelijk dingen tegelijkertijd.
Type B-gedragspatroon: deze mensen hebben een lage competitiedrang, geduld en afwezigheid van
agressie. Ze hebben zelden haast en zijn ook bijna nooit vijandig.
Uit onderzoek blijkt dat type A mannen twee keer zo vaak een hartinfarct hebben.
Intelligentiesoorten
Vloeibare intelligentie: intelligentie die te maken heeft met vaardigheden op het gebied van
informatieverwerking, redeneren en herinneren. Dit gebruik je bijvoorbeeld voor het ordenen van
een letterreeks volgens een bepaalde regel of iemand die cijfers in zijn geheugen moet prenten.
Gekristalliseerde intelligentie: alle informatie en vaardigheden en strategien die mensen door
ervaringen hebben geleerd en die ze kunnen toepassen bij het oplossen van problemen. Dit wordt
bijvoorbeeld gebruikt als iemand een kruiswoordpuzzel moet oplossen of een adventure game speelt,
eerdere ervaringen spelen hierbij de hoofdrol.
Ontwikkelingspsychologie ll
Hoofdstuk 1: Jongvolwassenheid
Coping stijlen
Probleemgerichte coping: stressvolle situatie het hoofd proberen te bieden door de situatie
rechtstreeks te veranderen. Bijv: iemand kan gaan praten wanneer zijn baan niet bevalt of opzoek
gaan naar een andere baan.
Emotiegerichte coping: hierbij proberen ze hun emoties bewust te reguleren
Defensieve coping: dit bestaat uit onbewuste strategien die de aard van een situatie verdraaien of
ontkennen. Dit is een manier om het werkelijke probleem te vermijden of negeren. Een voorbeeld is
alcohol of drugs.
Labouvie-Vief: postformeel denken
Bij het postformeel denken van jongvolwassenen wordt er rekening mee gehouden dat situaties
waarin volwassenen kunnen belanden niet altijd eindigen in de puur logische processen maar dat er
vaak meerdere mogelijkheden zijn en ze soms op relativerende wijze opgelost moeten worden.
Postformele denkers begrijpen dat er in bepaalde situaties meerdere oplossingen zijn.
Schaies stadia van ontwikkeling
Schaie stelt dat het denken van volwassenen zich volgens een bepaald patroon van stadia ontwikkelt.
In tegenstelling tot Piaget richt Schaie zich op de manier waarop informatie gebruikt wordt.
1. Het verwervende stadium: dit bevat de hele kindertijd en adolescentie.
2. Het uitvoerende stadium: hier verkeren jongvolwassenen zich in, dit is een periode
waarin de verworven kennis toegepast wordt op specifieke situaties die te maken
hebben met de langetermijndoelen op het gebied van carriere, gezin en het leveren
van een bijdrage aan de maatschappij.
3. Het verantwoordelijke & ondernemende stadium: aan het einde van de
jongvolwassenheid en gedurende de middelbare leeftijd bevinden mensen zich hier
in. In het verantwoordelijke stadium houden mensen zich vooral bezig met het
beschermen en verzorgen van hun relaties, gezin en carriere. Iets later komen
mensen (niet iedereen) in het ondernemende stadium terecht. Ze verbreden hierbij
hun blikveld en gaan zich verantwoordelijker voelen voor de wereld om hun heen. Ze
raken hierbij bijvoorbeeld betrokken bij besturen en of clubs.
4. Reintegratief stadium: tijdens de ouderdom komen mensen terecht in dit stadium,
dit is een periode waarbij mensen zich concentreren op taken die voor henzelf
persoonlijk betekenis hebben.
Triarchische theorie over intelligentie (Sternberg):
In deze theorie stelt Sternberg dat intelligentie uit 3 componenten bestaat:
, 1. De componentiele component: dit omvat de mentale aspecten die betrokken zijn bij het
analyseren van data die worden gebruikt om een probleem op te lossen. Deze component
zegt iets over de mogelijkheden van degene om passende probleemstrategien te kiezen en
meer in het algemeen gebruik te maken van wat hij heeft geleerd.
2. De experimentele component: dit component gaat over de relatie tussen eerdere
ervaringen, intelligentie en het vermogen om nieuwe situaties in verband te brengen met
oude gebeurtenissen en hier vervolgens een voorspelling of analyse over te maken.
3. De contextuele component: bij dit component gaat het om de mate waarin mensen kunnen
voldoen aan de eisen die de wereld aan hun stelt. Zo speelt dit component bijvoorbeeld een
rol bij de mate waarin mensen hun kunnen aanpassen aan nieuwe hogere eisen op het werk.
De theorie valt simpel te beschrijven als: slim zijn, slim weten te combineren en slim weten te
handelen
Praktische intelligentie: intelligentie die is verworven door het observeren en kopieren van
andermans gedrag.
Emotionele intelligentie: geheel van vaardigheden die een accurate inschatting, evaluatie,
uitdrukking en regulering van emoties mogelijk maken.
Hoofdstuk 2: sociale en persoonlijke ontwikkeling tijdens de jongvolwassenheid
Theorie van Erikson:
Volgens Erik Erikson bevinden mensen zich in de jongvolwassen leeftijd zich in het stadium van
intimiteit vs isolatie:
Dit beslaat de periode van de adolescentie tot circa het dertigste levensjaar. Het ontwikkelen van
hechte relaties staat centraal.
Hoofdstuk 3: lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de middelbare leeftijd
Type A-gedragspatroon: kenmerkt zich door competitiedrang, ongeduld en een neiging tot frustratie
en vijandigheid. Ze voelen zich gedwongen meer te bereiken dan anderen en doen het liefst zo veel
mogelijk dingen tegelijkertijd.
Type B-gedragspatroon: deze mensen hebben een lage competitiedrang, geduld en afwezigheid van
agressie. Ze hebben zelden haast en zijn ook bijna nooit vijandig.
Uit onderzoek blijkt dat type A mannen twee keer zo vaak een hartinfarct hebben.
Intelligentiesoorten
Vloeibare intelligentie: intelligentie die te maken heeft met vaardigheden op het gebied van
informatieverwerking, redeneren en herinneren. Dit gebruik je bijvoorbeeld voor het ordenen van
een letterreeks volgens een bepaalde regel of iemand die cijfers in zijn geheugen moet prenten.
Gekristalliseerde intelligentie: alle informatie en vaardigheden en strategien die mensen door
ervaringen hebben geleerd en die ze kunnen toepassen bij het oplossen van problemen. Dit wordt
bijvoorbeeld gebruikt als iemand een kruiswoordpuzzel moet oplossen of een adventure game speelt,
eerdere ervaringen spelen hierbij de hoofdrol.
