Samenvatting Klinische pathologie, ISBN: 9789006614824 hoofdstuk 9 Bloed

Hoofdstuk 9 Bloed
Inleiding:
Transportmiddel:
 Bloed
 Om weefselvloeistof te verversen
 Milieu voor cellen aangenaam te houden

Bloed is het transportmiddel in het lichaam. Alles wat cellen nodig hebben, krijgen ze
aangevoerd via bloed, bijv.: glucose, zuurstof, mineralen en aminozuren.

Afvalproducten:
 Worden afgevoerd door het bloed
 Kooldioxide en ammoniak/ureum

Bloed:
 Bestaat voor ruim de helft uit plasma
Bloedplasma:
 Vloeistof, bevat elektrolyten en eiwitten
Bloedcellen:
 Rode bloedcellen
o Erytrocyten
o Transporteren zuurstof
 Witte bloedcellen
o Leukocyten
o Nodig voor afweer
 Bloedplaatjes
o Trombocyten
o Stelpen bloedingen

9.1 Bloed
Bloed bestaat uit:
 55-60% plasma
 40-45% cellen
Hematrociet:
 Ht
 Volume bloedcellen ten opzichte van het totale bloedvolume
 Neemt toe bij:
o Dehydratie (door plasmaverlies)
o Extra aanmaak bloedcellen
 Neemt af:
o Door infusie (alle vloeistoffen behalve packed cells)
o Enkele uren tot dagen na bloedverlies

Lichaam vult plasma veel sneller aan dan de verloren bloedcellen.
Ht (normaal 40-45% Volume plasma Volume cellen Voorbeeld
1

, Stijging Afname Gelijk Dehydratie
Stijging Gelijk Toename Longemfyseem, Extra
aanmaak rode bloedcellen
Daling Toename Gelijk Overvulling
Daling Gelijk Afname Ernstig ijzergebrek


Bloedplasma
Bestanddelen:
 Water
o Transporteert brandstoffen en bouwstoffen naar cellen
o Voert stofwisselingsproducten af
 Elektrolyten (ionen)
o Spelen een rol bij kirstalloïd-osmotische evenwicht (vooral Na+ en Cl-)
 Eiwitten (albumine en stollingsfactoren)

Elektrolyten:
 Balans in en buiten de cel nodig om cel optimaal te laten functioneren
 Te veel elektrolyten extracellulair? Cellen worden leeggezogen en verschrompelen
 Te weinig elektrolyten extracellulair? Cellen raken ‘overvuld’ en zwellen op
 Na+, K+, Ca++
 Spelen een voorname rol bij prikkeling in het zenuwstelsel en spieren

Kaliumionen:
 Goede concentratie is nodig voor het hart
 Hypokaliëmie en hyperkaliëmie kunnen aritmiën veroorzaken

Calciumionen:
 Onmisbaar voor spiercontractie en de bloedstolling

Albumine:
 Bloedeiwit
 Onmisbaar voor handhaven colloïd osmotische druk (cod)
 Belangrijk als transporteiwit voor medicijnen en hormonen
o Dankzij deze eiwitbinding kunnen ook slecht in plasma oplosbare
geneesmiddelen en hormonen vervoerd worden. Effect is vaak traag en lang
omdat slechts geleidelijk wat loskomt van albumine en kan inwerken op
receptoren
 Meest voorkomende bloedeiwit  doorslaggevend voor de colloïd osmotische druk

Colloïd osmotische druk:
 De kracht waarmee weefselvocht (terug)gezogen wordt in de capillairen
 Belangrijk omdat door de bloeddruk vocht uit het haarvat geperst wordt
o Filtratie aan het begin van de capillairen sterker, daar gaat meer vocht uit het
haarvat



2

, o Aan eind van de capillairen is de bloeddruk afgenomen en gaat de colloïd
osmotische druk overheersen. Vrijwel alle uitgetreden vocht wordt terug in
het haarvat gezogen

Bloedcellen
 Zijn te verdelen in erytrocyten (rode bloedcellen), leukocyten (witte bloedcellen) en
trombocyten (bloedplaatjes)
o Worden geproduceerd door rood beenmerg
 Rood beenmerg zit voornamelijk in platte botten
o Aanmaak en rijping erytrocyten, leukocyten en trombocyten kan beoordeeld
worden door een beenmergpunctie uit bekkenkam of borstbeen
 Worden afgebroken door de milt, links bovenin de buik
o Milt is vaak vergroot bij ziekten met hemolyse (versterkte bloedafbraak)

Infectie  beenmerg geeft meer witte bloedcellen af om ziektekiem aan te vallen  er
circuleren meer leukocyten

Erytrocyten:
 Productie wordt gestimuleerd door erytropoëtine (epo)
o Epo is een hormoon dat de nieren extra afgeven bij hypoxie (zuurstofgebrek)
 Komt het meest voor: per liter bloed 5000 miljard van deze rode cellen
 Voornaamste functie is zuurstof transporteren
 Zijn onmisbaar omdat zuurstof amper oplosbaar is in bloedplasma
 Bestaan voor grootste deel uit hemoglobine (Hb) (ijzerhoudend eiwit)
o Hb bindt in de long zuurstof en wordt dan helderrood
o Rode huid wijst op voldoende Hb met een goede O2-saturatie in de
huidvaatjes
 Hebben een donutvorm
o Afstand van buiten naar het hemoglobine overal klein  zuurstof in long kan
snel de erytrocyt in diffunderen en in de weefsels eruit.

Bilirubine:
 Komt vrij bij afbraak hemoglobine
 Geel stofje
 Wordt door de lever wateroplosbaar gemaakt
 Gaat via de galwegen naar de darm
 Hoop zich op bij hemolyse, verminderde leverfunctie of afsluiting van galwegen
o Daardoor ontstaat icterus, gele verkleuring die het beste te zien is aan het
oogwit

Cyanose treedt op als er flink wat onverzadigd hemoglobine in de huidvaatjes komt.
Bloedgroepen worden genoemd naar het antigeen op de rode bloedcellen: A. B, 0 en rhesus
(+ of -)

Antigeen:
 Stofje dat specifieke afweerreactie oproept  er worden dan immunoglobulinen
(antistoffen) tegen dat antigeen aangemaakt

3