Samenvatting Nucleaire Geneeskunde OP1.1
1.1a Radiofarmacon
NG houdt zich bezig met het onderzoeken en/of behandelen van patiënten met behulp van
radioactieve stoffen. Bij NG is de patiënt zelf radioactief. De patiënt straalt als ware zelf. De
gammacamera vangt deze strang op. Je krijgt hieruit functionele informatie. Eigenschappen:
- Uitstralingsonderzoek
- Fysiologische informatie
- Lange stralingsintensiteit (weinig fotonen/tijdseenheid)
- Lange opnametijd
- Wazige foto’s, weinig details (lage resolutie)
Verschillende apparatuur:
- Gammacamera (+CT)
- PET-CT scanner
- Uitwerkstations
Radiofarmacon:
Nuclide : Radioactiviteit Veel gebruikt : Techetium 99m (99mTc)
Tracer : Vertelt waar de nuclide heen moet, bijvoorbeeld botten. Het is een orgaan specifieke stof.
Tracer + Nuclide = Radiofarmacon (gamma-straling)
99m
Tc, HVT 6 uur, vervalenergie 140 keV
Radiofarmacie = Radionucliden voor therapeutische en diagnostische toepassingen.
Hotroom/hotlab = Radionuclidenlaboratorium, ruimte waar de radiofarmaca wordt bereid.
- L.A.F. Laminaire Airflow = Bereiding radiofarmacon, veiligheidswerkbank (biohazardkast).
- Stralingsmonitor
- Dosiscalibrator (in LAF kast)
- Molybdeen technetium generator = 99mTc winnen:
o 99Mo vervalt naar 99mTc
o Uitwassen 99mTc met fysiologische zoutoplossing
o Molybdeen blijft achter
Nucliden I131 en Kr81m zijn ook geschikt voor diagnostiek. Er kunnen
verschillende redenen zijn dat een nuclide niet geschikt is voor de
diagnostiek:
- Bij sommige nucliden is de HVT te lang, waardoor het
radiofarmacon te lang in de patiënt blijft (bijv. U235)
- 2. Sommige nucliden zenden geen gammastraling uit, maar alleen
alfa en/of bèta. Deze twee soorten straling worden veelal
geabsorbeerd in de patiënt. (bijv. U235)
- 3. Sommige nucliden zenden een te hoge energie uit voor diagnostiek. Eventueel zijn is deze
energie wel geschikt voor therapie (bijv. Sm153)
Stralingshygiëne = Beperking van de blootstelling aan straling
Aseptisch werken = Omvat alle maatregelen om het overbrengen van lichaamsvreemde bacteriën
(besmetting) te vermijden.
Type straling:
Α = Alpha straling therapie
Β = Beta straling therapie
γ = Gamma straling diagnostiek
, Hulpmiddelen die de bereider tegen straling beschermen:
- Loodpotjes
- Loodglas
- Looshuls voor de opgetrokken spuiten
Verschillende onderzoeken:
- Skeletscintigrafie = Aantonen/uitsluiten van afwijkingen die de skeletfunctie beïnvloeden
- Nierscintigram = Aantonen/uitsluiten van schade in het nierparenchym
Toediening
Een bevoegd MBB’er mag radiofarmaca toe dienen mits hij/zij voldoet aan de wettelijk vereiste
deskundigheid.
- Parenteraal. Dit is buiten het spijsverteringskanaal om, door middel van een intraveneuze
injectie.
- Oraal. I131 als natriumjodide in capsulevorm en 99mTc-tincolloïd voor
maagontledingsonderzoek, vaak in de vorm van een pannenkoek.
- Inhalatie. 81mKr als gas.
Hotspot = Waar veel radiofarmacon stapelt in het skelet. De groeischijven van een kind nemen veel
radiofarmacon op, waardoor je die ziet als een hotspot, dit zijn zwarte lijnen bij de gewrichten.
1.1b Gammacamera
1. Loodafscherming
gammacamera
2. Elektronisch circuit
3. Photomultipliertubes
4. Scintilatiekristal
5. Collimator
Collimator
Plaat van lood (absorberend materiaal), waarin kleine gaten/kanalen zijn aangebracht. Bestaat uit
septa (loden wanden). Het vangt alleen de rechtinvallende straling op, de schuininvallende straling
wordt geabsorbeerd. Collimator keuze hangt af van de energie van de nuclide en de breedte en
lengte van de gaten. Met een te hoge energie kan de straling door de collimator heen. Bij een
Pinhole collimator heb je geen septa. Er is één opening (insert), variabele vergroting en een goede
resolutie. Dit wordt vooral gebruikt om kleine organen in beeld te brengen. Het nadeel is dat het niet
heel diep kan, en het beeld vertekent lijkt. Hoe dichterbij de gammacamera bij de patiënt hoe beter.
Het doordringend vermogen van gammafotonen in lood neemt immers toe bij toenemende
fotonenergie. Dit betekent dat naarmate de gamma-energie hoger is, de septa tussen de gaten
dikker moeten zijn om de schuin invallende fotonen zo volledig mogelijk te absorberen.
- Grote gaten = gevoeligheid omlaag, resolutie omlaag
- Kleine gaten = gevoeligheid/sensitiviteit omlaag, resolutie omhoog
- Korte septa = gevoeligheid omhoog, resolutie omlaag
- Lange septa = gevoeligheid omlaag, resolutie omhoog
1.1a Radiofarmacon
NG houdt zich bezig met het onderzoeken en/of behandelen van patiënten met behulp van
radioactieve stoffen. Bij NG is de patiënt zelf radioactief. De patiënt straalt als ware zelf. De
gammacamera vangt deze strang op. Je krijgt hieruit functionele informatie. Eigenschappen:
- Uitstralingsonderzoek
- Fysiologische informatie
- Lange stralingsintensiteit (weinig fotonen/tijdseenheid)
- Lange opnametijd
- Wazige foto’s, weinig details (lage resolutie)
Verschillende apparatuur:
- Gammacamera (+CT)
- PET-CT scanner
- Uitwerkstations
Radiofarmacon:
Nuclide : Radioactiviteit Veel gebruikt : Techetium 99m (99mTc)
Tracer : Vertelt waar de nuclide heen moet, bijvoorbeeld botten. Het is een orgaan specifieke stof.
Tracer + Nuclide = Radiofarmacon (gamma-straling)
99m
Tc, HVT 6 uur, vervalenergie 140 keV
Radiofarmacie = Radionucliden voor therapeutische en diagnostische toepassingen.
Hotroom/hotlab = Radionuclidenlaboratorium, ruimte waar de radiofarmaca wordt bereid.
- L.A.F. Laminaire Airflow = Bereiding radiofarmacon, veiligheidswerkbank (biohazardkast).
- Stralingsmonitor
- Dosiscalibrator (in LAF kast)
- Molybdeen technetium generator = 99mTc winnen:
o 99Mo vervalt naar 99mTc
o Uitwassen 99mTc met fysiologische zoutoplossing
o Molybdeen blijft achter
Nucliden I131 en Kr81m zijn ook geschikt voor diagnostiek. Er kunnen
verschillende redenen zijn dat een nuclide niet geschikt is voor de
diagnostiek:
- Bij sommige nucliden is de HVT te lang, waardoor het
radiofarmacon te lang in de patiënt blijft (bijv. U235)
- 2. Sommige nucliden zenden geen gammastraling uit, maar alleen
alfa en/of bèta. Deze twee soorten straling worden veelal
geabsorbeerd in de patiënt. (bijv. U235)
- 3. Sommige nucliden zenden een te hoge energie uit voor diagnostiek. Eventueel zijn is deze
energie wel geschikt voor therapie (bijv. Sm153)
Stralingshygiëne = Beperking van de blootstelling aan straling
Aseptisch werken = Omvat alle maatregelen om het overbrengen van lichaamsvreemde bacteriën
(besmetting) te vermijden.
Type straling:
Α = Alpha straling therapie
Β = Beta straling therapie
γ = Gamma straling diagnostiek
, Hulpmiddelen die de bereider tegen straling beschermen:
- Loodpotjes
- Loodglas
- Looshuls voor de opgetrokken spuiten
Verschillende onderzoeken:
- Skeletscintigrafie = Aantonen/uitsluiten van afwijkingen die de skeletfunctie beïnvloeden
- Nierscintigram = Aantonen/uitsluiten van schade in het nierparenchym
Toediening
Een bevoegd MBB’er mag radiofarmaca toe dienen mits hij/zij voldoet aan de wettelijk vereiste
deskundigheid.
- Parenteraal. Dit is buiten het spijsverteringskanaal om, door middel van een intraveneuze
injectie.
- Oraal. I131 als natriumjodide in capsulevorm en 99mTc-tincolloïd voor
maagontledingsonderzoek, vaak in de vorm van een pannenkoek.
- Inhalatie. 81mKr als gas.
Hotspot = Waar veel radiofarmacon stapelt in het skelet. De groeischijven van een kind nemen veel
radiofarmacon op, waardoor je die ziet als een hotspot, dit zijn zwarte lijnen bij de gewrichten.
1.1b Gammacamera
1. Loodafscherming
gammacamera
2. Elektronisch circuit
3. Photomultipliertubes
4. Scintilatiekristal
5. Collimator
Collimator
Plaat van lood (absorberend materiaal), waarin kleine gaten/kanalen zijn aangebracht. Bestaat uit
septa (loden wanden). Het vangt alleen de rechtinvallende straling op, de schuininvallende straling
wordt geabsorbeerd. Collimator keuze hangt af van de energie van de nuclide en de breedte en
lengte van de gaten. Met een te hoge energie kan de straling door de collimator heen. Bij een
Pinhole collimator heb je geen septa. Er is één opening (insert), variabele vergroting en een goede
resolutie. Dit wordt vooral gebruikt om kleine organen in beeld te brengen. Het nadeel is dat het niet
heel diep kan, en het beeld vertekent lijkt. Hoe dichterbij de gammacamera bij de patiënt hoe beter.
Het doordringend vermogen van gammafotonen in lood neemt immers toe bij toenemende
fotonenergie. Dit betekent dat naarmate de gamma-energie hoger is, de septa tussen de gaten
dikker moeten zijn om de schuin invallende fotonen zo volledig mogelijk te absorberen.
- Grote gaten = gevoeligheid omlaag, resolutie omlaag
- Kleine gaten = gevoeligheid/sensitiviteit omlaag, resolutie omhoog
- Korte septa = gevoeligheid omhoog, resolutie omlaag
- Lange septa = gevoeligheid omlaag, resolutie omhoog
