MBRT 1 leerjaar samenvatting
Radiotherapie
Leerdoelen:
De radiotherapie basis
De student kan:
Wat is radiotherapie?
- Radio: straling
- Therapie: Behandeling
Wat is kanker?
- Kanker is ziekte van de lichaamscellen waarbij die abnormaal snel groeien.
Wat is tumor?
- Tumor is een zwelling
Uitleggen wat maligne en benigne tumoren zijn
- Benige: Een goedaardige tumor is geen kanker. Het gezwel groeit niet door
andere weefsels heen. Het verspreidt zich niet door het lichaam vb. wratten of
vetbult.
- Maligne: Een kwaadaardige tumor is kanker, kan in omliggende weefsels en
organen groeien ook kunnen de cellen losraken.
o Maligne tumoren is kanker
o Storing van celdeling
o Ongeremde groei
o Metastases ois uitzaaiingen via bloed of lymfebanen
o Prognose is de verwachting (levensverwachting)
Wat is oncologie?
- De medische kennis en behandeling van kanker
Wat (TNM) stadiëring is
- Wordt gebruikt om de uitgebreidheid van een tumor aan te geven
- T staat voor tumor en beschrijft de lokale uitbereiding tumorgrootte.
- N staat voor lymfeklier met metastasering (Node knoop)
- M staat voor metastase op afstand (bloed)
Vertellen welke behandelmogelijkheden er zijn voor de behandeling van
maligniteiten in het algemeen.
- Bestralen, chirurgie, chemo, hormoonbehandeling en immunotherapie. Is vaak
een combinatie van behandelingen.
- Radiotherapie is behandeling met straling
, MBRT 1 leerjaar samenvatting
Het basisprincipe van radiotherapie uitleggen.
- Beschadigen DNA in de cel. Kankercellen kunnen minder goed zich herstellen
dan gezonde cellen. Als cellen onherstelbaar zijn beschadigd kunnen ze niet
meer delen en gaat die dood. (En wordt de tumor dus kleiner)
radio= straling therapie = behandeling
Het verschil tussen palliatieve en curatieve radiotherapie uit te leggen.
- Curatief is om te genezen
- Palliatief is om pijn of levensbedreigende symptomen te beschrijden
(verzachtend)
Vertellen hoe de patiënten routing op een afdeling Radiotherapie verloopt
en wat de taken van de Medisch Beeldvormend en Bestralingsdeskundige
(MBB’er) hierbij zijn.
- Lokalisatie tumor in CT→ planning → positie verificatie → bestraling
De rol van de MBB’er benoemen bij CT- lokalisatie, treatment planning en
uitvoering.
- Voorbereiding
Patiënt positoneren in bestralingshouding
Voorlopig aantekenen referentelijnen+ Röntgen markers
Maken CT-scans> evalueren! (is de scan goed gelukt?)
Markeren referentelijnen evt. met tatoeage
Patiënt van tafel
Beelden doorsturen naar treatment planning
MBB'er tekent kritieke organen (organs at risk =OAR in het engels) in.
Arts tekent tumor in.
MBB'er bedenkt de rich/ngen van waaruit bestraald gaat worden en zet
bestralingsbundels
op.
De rol van de MBB’er benoemen bij treatment planning en uitvoering.
- Beelden worden verzonden naar de computer MBB’er tekent de kritieke organen
in arts tekent de tumor in MBB’er bedenkt de stralingsrichting en zet de
stralingsbundels op.
- Uitvoering:
positionering van patiënt
positieverificatie (controle door beelden te maken op het bestralingstoestel)
bestraling
, MBRT 1 leerjaar samenvatting
De werkzaamheden op de treatment planning benoemen
- Treatmentplanning is berekenen en bepalen van de dosis straling in het lichaam
met een speciaal systeem.
- Na de scan worden beelden verzonden naar de treatmentplanning computer
MBB’er tekent kritieke organ =OAR= Organ At Risk in.
- De arts tekent de tumor in.
- MBB’er bedenkt de richting van waaruit bestraald gaat worden en zet
bestralingsbundels op
- In de afbeeldingen zijn groen en blauw een veel lagere dosis.
De werkzaamheden op de lineaire versneller te benoemen
- Lineaire versneller: is het bestralingstoestel, deze staat niet op school: (vert:
virtual environment radiotherapy training)
- CT: je bekijkt altijd het plaatje vanaf het voeteneind. Grijs/zwart/wit: heeft te
maken met de dichtheid vd stof
- CT-scan maken
- Controle van de scan op het volledige FOV na de scan
- Controle van de ligging van de patiënt, 0-vlak en zichtbaarheid markeringen na
de scan
- Controle van scan op het doelgebied en de OAR’s
- Controle van de ligging van de patiënt t.o.v voorlopig aangetekende lijnen
- Aantekenen van definitieve lijnen en/of tatoeages plaatsten
- Patiënt van tafel halen
- Onderzoek afronden, ruimte weer opruimen en in gereed brengen
Het doel van en het begrip de CT-lokalisatie uitleggen.
- Het doel van CT- lokalisatie, plaatsbepaling van tumor ten opzichte van gezonde
organen en houding zoals de patiënt bestraald gaat worden.
CT-lokalisatie
De student is in staat om:
Bouw en werking gebruikte apparatuur op de radiotherapie beschrijven.
- Onderdelen CT:
- Generator: voor röntgenstraling is hoogspanning nodig. Een CT werkt hierop
door middel van een generator.
- Tafel: Waar de patiënt op ligt, kussentje knieën niet plat.
- Gantry: Draaiende doel, eigenlijk alles wat draait rondom de opening
(detectoren, röntgenbuis)
- Lablasers: Zijn losse lasers die in 3 richtingen lijnen op de patiënt projecteren.
- Top lasers: Links/rechts richting, de breedte
- Hoogte lasers: De voor/achterwaartse richting, de hoogte van de tafel.
- Transversale laser: de lengte richting
, MBRT 1 leerjaar samenvatting
In grote lijnen uit te leggen op welke wijze CT-beelden tot stand komen.
- Met behulp van röntgenstraling wordt een dwarsdoorsnede van het lichaam
gemaakt waarmee een driedimensionale afbeelding gemaakt kan worden. De
tafel beweegt langzaam door de ring heen terwijl de rente buis en de detectoren
snel om de tafel heen draaien. Doordat verschillende weefsels in het lichaam de
röntgenstraling in verschillende maten verzwakken uit verschillende hoeken
worden bepaald kan een dwarsdoorsnede gemaakt worden van het lichaam.
Door de patiënt langzaam door de ring te schrijven kan een reeks
dwarsdoorsnede gemaakt worden.
Terminologie kennen: topogram, isocentrum, CT- referentiepunt, lasers,
toplaser, hoogte lasers, vlaklaser, toplasaer, gantry, FOV of scanrange, slice
of coupe
- Topogram: 2d beeld, overzichtsopname waarop de operator bepaalt waar de
scan zal genomen worden.
- Isocentrum: Draaipunt tussen de bewegende onderdelen
- CT- referentiepunt: Kruising van de lasers
- Transversale laser: de lengterichting
- Hoogte laser: de hoogte van de tafel (ITA)
- Toplaser: de links-rechts richting de breedte
- Gantry: Draaiende CT
- ITA: isocentrum tafel afstand afstand tussen de hoogte laser en de tafel (wordt
gemeten met een liniaal)
- FOV of scanrange, slice of coupe: het gebied van waar tot waar moet worden
gescand wordt de scanrange genoemd, of in drie dimensies is dit het FOV
- Target: Focus
Uit te leggen wat het CT-referentiepunt en het isocentrum is.
- Isocentrum is het punt waarom de gantry, stralen collimator en bestralingstafel
op kunnen worden afgesteld.
Positionering
De student kan:
Eisen aan positionering benoemen (stabiliteit, reproduceerbaarheid en
wens comfort patiënt)
- Stabiliteit = patiënt moet stevig liggen om beweging tegen te gaan
- Reproduceerbaarheid= elke keer hetzelfde liggen
- Comfort= dat de patiënt in een goede houding ligt
Radiotherapie
Leerdoelen:
De radiotherapie basis
De student kan:
Wat is radiotherapie?
- Radio: straling
- Therapie: Behandeling
Wat is kanker?
- Kanker is ziekte van de lichaamscellen waarbij die abnormaal snel groeien.
Wat is tumor?
- Tumor is een zwelling
Uitleggen wat maligne en benigne tumoren zijn
- Benige: Een goedaardige tumor is geen kanker. Het gezwel groeit niet door
andere weefsels heen. Het verspreidt zich niet door het lichaam vb. wratten of
vetbult.
- Maligne: Een kwaadaardige tumor is kanker, kan in omliggende weefsels en
organen groeien ook kunnen de cellen losraken.
o Maligne tumoren is kanker
o Storing van celdeling
o Ongeremde groei
o Metastases ois uitzaaiingen via bloed of lymfebanen
o Prognose is de verwachting (levensverwachting)
Wat is oncologie?
- De medische kennis en behandeling van kanker
Wat (TNM) stadiëring is
- Wordt gebruikt om de uitgebreidheid van een tumor aan te geven
- T staat voor tumor en beschrijft de lokale uitbereiding tumorgrootte.
- N staat voor lymfeklier met metastasering (Node knoop)
- M staat voor metastase op afstand (bloed)
Vertellen welke behandelmogelijkheden er zijn voor de behandeling van
maligniteiten in het algemeen.
- Bestralen, chirurgie, chemo, hormoonbehandeling en immunotherapie. Is vaak
een combinatie van behandelingen.
- Radiotherapie is behandeling met straling
, MBRT 1 leerjaar samenvatting
Het basisprincipe van radiotherapie uitleggen.
- Beschadigen DNA in de cel. Kankercellen kunnen minder goed zich herstellen
dan gezonde cellen. Als cellen onherstelbaar zijn beschadigd kunnen ze niet
meer delen en gaat die dood. (En wordt de tumor dus kleiner)
radio= straling therapie = behandeling
Het verschil tussen palliatieve en curatieve radiotherapie uit te leggen.
- Curatief is om te genezen
- Palliatief is om pijn of levensbedreigende symptomen te beschrijden
(verzachtend)
Vertellen hoe de patiënten routing op een afdeling Radiotherapie verloopt
en wat de taken van de Medisch Beeldvormend en Bestralingsdeskundige
(MBB’er) hierbij zijn.
- Lokalisatie tumor in CT→ planning → positie verificatie → bestraling
De rol van de MBB’er benoemen bij CT- lokalisatie, treatment planning en
uitvoering.
- Voorbereiding
Patiënt positoneren in bestralingshouding
Voorlopig aantekenen referentelijnen+ Röntgen markers
Maken CT-scans> evalueren! (is de scan goed gelukt?)
Markeren referentelijnen evt. met tatoeage
Patiënt van tafel
Beelden doorsturen naar treatment planning
MBB'er tekent kritieke organen (organs at risk =OAR in het engels) in.
Arts tekent tumor in.
MBB'er bedenkt de rich/ngen van waaruit bestraald gaat worden en zet
bestralingsbundels
op.
De rol van de MBB’er benoemen bij treatment planning en uitvoering.
- Beelden worden verzonden naar de computer MBB’er tekent de kritieke organen
in arts tekent de tumor in MBB’er bedenkt de stralingsrichting en zet de
stralingsbundels op.
- Uitvoering:
positionering van patiënt
positieverificatie (controle door beelden te maken op het bestralingstoestel)
bestraling
, MBRT 1 leerjaar samenvatting
De werkzaamheden op de treatment planning benoemen
- Treatmentplanning is berekenen en bepalen van de dosis straling in het lichaam
met een speciaal systeem.
- Na de scan worden beelden verzonden naar de treatmentplanning computer
MBB’er tekent kritieke organ =OAR= Organ At Risk in.
- De arts tekent de tumor in.
- MBB’er bedenkt de richting van waaruit bestraald gaat worden en zet
bestralingsbundels op
- In de afbeeldingen zijn groen en blauw een veel lagere dosis.
De werkzaamheden op de lineaire versneller te benoemen
- Lineaire versneller: is het bestralingstoestel, deze staat niet op school: (vert:
virtual environment radiotherapy training)
- CT: je bekijkt altijd het plaatje vanaf het voeteneind. Grijs/zwart/wit: heeft te
maken met de dichtheid vd stof
- CT-scan maken
- Controle van de scan op het volledige FOV na de scan
- Controle van de ligging van de patiënt, 0-vlak en zichtbaarheid markeringen na
de scan
- Controle van scan op het doelgebied en de OAR’s
- Controle van de ligging van de patiënt t.o.v voorlopig aangetekende lijnen
- Aantekenen van definitieve lijnen en/of tatoeages plaatsten
- Patiënt van tafel halen
- Onderzoek afronden, ruimte weer opruimen en in gereed brengen
Het doel van en het begrip de CT-lokalisatie uitleggen.
- Het doel van CT- lokalisatie, plaatsbepaling van tumor ten opzichte van gezonde
organen en houding zoals de patiënt bestraald gaat worden.
CT-lokalisatie
De student is in staat om:
Bouw en werking gebruikte apparatuur op de radiotherapie beschrijven.
- Onderdelen CT:
- Generator: voor röntgenstraling is hoogspanning nodig. Een CT werkt hierop
door middel van een generator.
- Tafel: Waar de patiënt op ligt, kussentje knieën niet plat.
- Gantry: Draaiende doel, eigenlijk alles wat draait rondom de opening
(detectoren, röntgenbuis)
- Lablasers: Zijn losse lasers die in 3 richtingen lijnen op de patiënt projecteren.
- Top lasers: Links/rechts richting, de breedte
- Hoogte lasers: De voor/achterwaartse richting, de hoogte van de tafel.
- Transversale laser: de lengte richting
, MBRT 1 leerjaar samenvatting
In grote lijnen uit te leggen op welke wijze CT-beelden tot stand komen.
- Met behulp van röntgenstraling wordt een dwarsdoorsnede van het lichaam
gemaakt waarmee een driedimensionale afbeelding gemaakt kan worden. De
tafel beweegt langzaam door de ring heen terwijl de rente buis en de detectoren
snel om de tafel heen draaien. Doordat verschillende weefsels in het lichaam de
röntgenstraling in verschillende maten verzwakken uit verschillende hoeken
worden bepaald kan een dwarsdoorsnede gemaakt worden van het lichaam.
Door de patiënt langzaam door de ring te schrijven kan een reeks
dwarsdoorsnede gemaakt worden.
Terminologie kennen: topogram, isocentrum, CT- referentiepunt, lasers,
toplaser, hoogte lasers, vlaklaser, toplasaer, gantry, FOV of scanrange, slice
of coupe
- Topogram: 2d beeld, overzichtsopname waarop de operator bepaalt waar de
scan zal genomen worden.
- Isocentrum: Draaipunt tussen de bewegende onderdelen
- CT- referentiepunt: Kruising van de lasers
- Transversale laser: de lengterichting
- Hoogte laser: de hoogte van de tafel (ITA)
- Toplaser: de links-rechts richting de breedte
- Gantry: Draaiende CT
- ITA: isocentrum tafel afstand afstand tussen de hoogte laser en de tafel (wordt
gemeten met een liniaal)
- FOV of scanrange, slice of coupe: het gebied van waar tot waar moet worden
gescand wordt de scanrange genoemd, of in drie dimensies is dit het FOV
- Target: Focus
Uit te leggen wat het CT-referentiepunt en het isocentrum is.
- Isocentrum is het punt waarom de gantry, stralen collimator en bestralingstafel
op kunnen worden afgesteld.
Positionering
De student kan:
Eisen aan positionering benoemen (stabiliteit, reproduceerbaarheid en
wens comfort patiënt)
- Stabiliteit = patiënt moet stevig liggen om beweging tegen te gaan
- Reproduceerbaarheid= elke keer hetzelfde liggen
- Comfort= dat de patiënt in een goede houding ligt
