Auteurs: Van Onna, Jacobse isbn: 978-90-01-80928-7
www.laatmaarzien.noordhoff.nl © 2013 Noordhoff Uitgevers bv
Samenvatting hoofdstuk 11:
Sporen van ontwikkeling
Beeldend onderwijs stimuleert de ontwikkeling van het beeldend vermogen
en draagt bij aan de zintuiglijke, cognitieve, creatieve, motorische en
sociaal-emotionele ontwikkeling. Onder beeldend vermogen verstaan we de
competentie om:
• op creatieve wijze vorm te geven aan producten op basis van
waarnemingen, gevoelens, ervaringen, ideeën, concepten, fantasieën
en functionaliteit
• beeldende producten te kunnen beschouwen en analyseren
• te reflecteren op beelden en het vormgevingsproces.
Bij taalonderwijs bevordert de leerkracht twee aspecten van taal bij
kinderen: de gesproken taal en de geschreven taal. Bij beeldend onderwijs
is dat het kijken naar beelden en het maken. Dat resulteert bij taal
enerzijds in een uitbreiding van de woordenschat, anderzijds in een juiste
toepassing van grammatica en spellingsregels. De relatie tussen het
beginpunt van de taalontwikkeling en het fictieve eindpunt is redelijk
helder. Maar hoe zit dat bij beeldend onderwijs? Belangrijk is dat de
realistische weergave geen streefdoel is! Er wordt vormgegeven aan
waarnemingen, ervaringen, ideeën, gevoelens, concepten, fantasieën,
enzovoort. Beeldend onderwijs ontwikkelt het rijke scala aan
mogelijkheden om tot een 'eigen' vormgeving en visuele representatie te
komen. Differentiatie en pluriformiteit in beeldende producten van de
leerlingen zijn voor de leerkracht het richtinggevende principe voor de
beeldende ontwikkeling.
Piaget (1969) is met zijn stadiabenadering voor de cognitieve ontwikkeling
erg invloedrijk geweest in het denken over onderwijs. Onderzoek wijst
echter uit dat stadia, noch de daaraan ten grondslag liggende regels
(mentale handelingen, regels), een adequaat beeld geven van de
ontwikkeling van het beeldend vermogen (Golomb, 2003). Oorzaak van de
verwarring was Piagets veronderstelling dat visueel realisme als eindpunt
van de beeldende ontwikkeling gold.
In kindertekeningen zijn drie benaderingen te herkennen:
1 objectgeoriënteerd: het driedimensionale ding met zijn karakteristieke
kenmerken
2 ruimtegeoriënteerd: een plattegrond met de objecten in positie
3 kijkergeoriënteerd: gezien vanuit de kijker op een gefixeerde plek.
Elk van de benaderingen levert karakteristieke beelden op. Ze zijn ook te
herkennen in beeldend werk uit andere culturen (bijvoorbeeld bij Native
Americans en Aboriginals).
Piagets belangrijke inzicht met betrekking tot het principe van assimilatie
en accommodatie is zeer vruchtbaar gebleken. Dit mechanisme helpt de
Samenvatting hoofdstuk 11 | 1
www.laatmaarzien.noordhoff.nl © 2013 Noordhoff Uitgevers bv
Samenvatting hoofdstuk 11:
Sporen van ontwikkeling
Beeldend onderwijs stimuleert de ontwikkeling van het beeldend vermogen
en draagt bij aan de zintuiglijke, cognitieve, creatieve, motorische en
sociaal-emotionele ontwikkeling. Onder beeldend vermogen verstaan we de
competentie om:
• op creatieve wijze vorm te geven aan producten op basis van
waarnemingen, gevoelens, ervaringen, ideeën, concepten, fantasieën
en functionaliteit
• beeldende producten te kunnen beschouwen en analyseren
• te reflecteren op beelden en het vormgevingsproces.
Bij taalonderwijs bevordert de leerkracht twee aspecten van taal bij
kinderen: de gesproken taal en de geschreven taal. Bij beeldend onderwijs
is dat het kijken naar beelden en het maken. Dat resulteert bij taal
enerzijds in een uitbreiding van de woordenschat, anderzijds in een juiste
toepassing van grammatica en spellingsregels. De relatie tussen het
beginpunt van de taalontwikkeling en het fictieve eindpunt is redelijk
helder. Maar hoe zit dat bij beeldend onderwijs? Belangrijk is dat de
realistische weergave geen streefdoel is! Er wordt vormgegeven aan
waarnemingen, ervaringen, ideeën, gevoelens, concepten, fantasieën,
enzovoort. Beeldend onderwijs ontwikkelt het rijke scala aan
mogelijkheden om tot een 'eigen' vormgeving en visuele representatie te
komen. Differentiatie en pluriformiteit in beeldende producten van de
leerlingen zijn voor de leerkracht het richtinggevende principe voor de
beeldende ontwikkeling.
Piaget (1969) is met zijn stadiabenadering voor de cognitieve ontwikkeling
erg invloedrijk geweest in het denken over onderwijs. Onderzoek wijst
echter uit dat stadia, noch de daaraan ten grondslag liggende regels
(mentale handelingen, regels), een adequaat beeld geven van de
ontwikkeling van het beeldend vermogen (Golomb, 2003). Oorzaak van de
verwarring was Piagets veronderstelling dat visueel realisme als eindpunt
van de beeldende ontwikkeling gold.
In kindertekeningen zijn drie benaderingen te herkennen:
1 objectgeoriënteerd: het driedimensionale ding met zijn karakteristieke
kenmerken
2 ruimtegeoriënteerd: een plattegrond met de objecten in positie
3 kijkergeoriënteerd: gezien vanuit de kijker op een gefixeerde plek.
Elk van de benaderingen levert karakteristieke beelden op. Ze zijn ook te
herkennen in beeldend werk uit andere culturen (bijvoorbeeld bij Native
Americans en Aboriginals).
Piagets belangrijke inzicht met betrekking tot het principe van assimilatie
en accommodatie is zeer vruchtbaar gebleken. Dit mechanisme helpt de
Samenvatting hoofdstuk 11 | 1
