‘Straffen van een lijk’
Aantal woorden: 1650
Naam: Violette Steijvers van Orselen
Student nr: 12300500
Vak: Europese rechtsgeschiedenis
Docent: W. Hommes
Werkgroep: I
Datum: 31 mei 2020
, In de huidige tijd is het ondenkbaar in Nederland om iemand te straffen die zelfmoord heeft
gepleegd. Allereerst wordt zelfmoord niet (meer) aangemerkt als een misdrijf. Daarnaast is
het ook niet mogelijk om iemand te vervolgen die overleden is.1
Zoals bovenstaand al genoemd is zelfmoord geen misdrijf meer. Echter, in de
geschiedenis was dit heel anders. Met het oog op het heden is het dan ook interessant om te
zien dat handelingen die eerst als strafbaar aangemerkt werden dit met de tijd helemaal niet
meer hoeven te zijn. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de onlangs gedane uitspraak van de Hoge
Raad met betrekking tot euthanasie bij dementerenden.2
Een paar eeuwen geleden werd iemand nog gestraft die geheel uit eigen overweging
een einde aan zijn leven maakte en tegenwoordig is het hulp bieden bij zelfdoding in bepaalde
gevallen zelfs niet meer strafbaar.3 Het is interessant om te zien hoe een verschuiving in
normen en waarden een verschuiving in het (straf)recht teweeg kan brengen.
Deze verschuivingen in de normen en waarden komen natuurlijk ergens vandaan en
deze veranderingen doen veelal langzaam hun intrede. Cesare Beccaria is in 1764 de
grondlegger geweest van het afschaffen van de straffen voor zelfmoord. Uiteindelijk is dit pas
in 1961 daadwerkelijk overal in Europa het geval.4 5
Het onderwerp van dit essay zal dan ook luiden: ‘Hoe Beccaria de kijk op het straffen
van zelfmoord verlegde.’ Deze stelling zal ik in onderstaande tekst gaan beantwoorden aan de
hand van een aantal deelvragen. Allereerst zal stilgestaan worden bij het hoe en waarom van
het uitvoeren van de bestraffing van een pleger van zelfmoord. Vervolgens zal de visie van
Beccaria hierop aan bod komen. Waarna dit gekoppeld zal worden aan de verlichting.
Hoe de straffen op zelfmoord geregeld waren voordat de verlichting zijn intrede maakte
In de middeleeuwen had men het daadstrafrecht. Dit zorgde ervoor dat er enkel naar de daad
gekeken werd en niet naar de persoon of reden. Zo was het ook niet vreemd om kinderen,
dieren of doden te straffen.6 Sedert 1200 is hier langzaam verandering in gekomen door
middel van de rechtsspraak van het kerkelijke recht. Het daadstrafrecht is langzaam de kant
van het schuldstrafrecht op gegaan, geleidelijk aan ging men ook kijken naar de
omstandigheden in plaats van enkel naar de feiten.7
1
Artikel 69 wetboek van Strafrecht.
2
Hoge Raad 21 april 2020, ECLI:NL:HR:2020:712.
3
Artikelen 293 wetboek van Strafrecht
4
‘Zelfmoord strafbaar Engeland’, https://isgeschiedenis.nl/nieuws/gestraft-voor-zelfmoord, geraadpleegd op 01-
05-2020.
5
Jansen, AA 2016.
6
Baets 2006.
7
Broers 2011, p. 95-98.
Aantal woorden: 1650
Naam: Violette Steijvers van Orselen
Student nr: 12300500
Vak: Europese rechtsgeschiedenis
Docent: W. Hommes
Werkgroep: I
Datum: 31 mei 2020
, In de huidige tijd is het ondenkbaar in Nederland om iemand te straffen die zelfmoord heeft
gepleegd. Allereerst wordt zelfmoord niet (meer) aangemerkt als een misdrijf. Daarnaast is
het ook niet mogelijk om iemand te vervolgen die overleden is.1
Zoals bovenstaand al genoemd is zelfmoord geen misdrijf meer. Echter, in de
geschiedenis was dit heel anders. Met het oog op het heden is het dan ook interessant om te
zien dat handelingen die eerst als strafbaar aangemerkt werden dit met de tijd helemaal niet
meer hoeven te zijn. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de onlangs gedane uitspraak van de Hoge
Raad met betrekking tot euthanasie bij dementerenden.2
Een paar eeuwen geleden werd iemand nog gestraft die geheel uit eigen overweging
een einde aan zijn leven maakte en tegenwoordig is het hulp bieden bij zelfdoding in bepaalde
gevallen zelfs niet meer strafbaar.3 Het is interessant om te zien hoe een verschuiving in
normen en waarden een verschuiving in het (straf)recht teweeg kan brengen.
Deze verschuivingen in de normen en waarden komen natuurlijk ergens vandaan en
deze veranderingen doen veelal langzaam hun intrede. Cesare Beccaria is in 1764 de
grondlegger geweest van het afschaffen van de straffen voor zelfmoord. Uiteindelijk is dit pas
in 1961 daadwerkelijk overal in Europa het geval.4 5
Het onderwerp van dit essay zal dan ook luiden: ‘Hoe Beccaria de kijk op het straffen
van zelfmoord verlegde.’ Deze stelling zal ik in onderstaande tekst gaan beantwoorden aan de
hand van een aantal deelvragen. Allereerst zal stilgestaan worden bij het hoe en waarom van
het uitvoeren van de bestraffing van een pleger van zelfmoord. Vervolgens zal de visie van
Beccaria hierop aan bod komen. Waarna dit gekoppeld zal worden aan de verlichting.
Hoe de straffen op zelfmoord geregeld waren voordat de verlichting zijn intrede maakte
In de middeleeuwen had men het daadstrafrecht. Dit zorgde ervoor dat er enkel naar de daad
gekeken werd en niet naar de persoon of reden. Zo was het ook niet vreemd om kinderen,
dieren of doden te straffen.6 Sedert 1200 is hier langzaam verandering in gekomen door
middel van de rechtsspraak van het kerkelijke recht. Het daadstrafrecht is langzaam de kant
van het schuldstrafrecht op gegaan, geleidelijk aan ging men ook kijken naar de
omstandigheden in plaats van enkel naar de feiten.7
1
Artikel 69 wetboek van Strafrecht.
2
Hoge Raad 21 april 2020, ECLI:NL:HR:2020:712.
3
Artikelen 293 wetboek van Strafrecht
4
‘Zelfmoord strafbaar Engeland’, https://isgeschiedenis.nl/nieuws/gestraft-voor-zelfmoord, geraadpleegd op 01-
05-2020.
5
Jansen, AA 2016.
6
Baets 2006.
7
Broers 2011, p. 95-98.
