Samenvatting Infectie en immuniteitsziekten
Inhoud
Samenvatting Infectie en immuniteitsziekten................................................................................ 1
1. Basisprincipes immuunsysteem, introductie infectieziekten ............................................... 3
1.1 HC Basisprincipes immuunsysteem ......................................................................................... 3
1.2 HC Introductie infectieziekten ................................................................................................. 6
2. Antibacteriële therapie.................................................................................................... 10
2.1 ZSO Antibacteriële therapie .................................................................................................. 10
3. Antivirale en antimycotische therapie .............................................................................. 13
3.1 Kennisclip Antivirale middelen .............................................................................................. 13
3.2 Kennisclip Antimycotica ........................................................................................................ 15
3.3 ZSO Antimycotische en antivirale therapie ........................................................................... 17
Opdracht 1 ..................................................................................................................................... 17
Opdracht 2 ..................................................................................................................................... 18
3.4 WC Antimycotische en antivirale therapie ............................................................................ 21
4. HIV infectie ..................................................................................................................... 24
4.1 Kennisclips antiretrovirale behandeling ................................................................................ 24
4.2 ZSO HIV infectie en behandeling, inclusief discussieforum .................................................. 27
5. Tuberculose .................................................................................................................... 34
5.1 Kennisclip Tuberculose .......................................................................................................... 34
5.2 ZSO Tuberculose .................................................................................................................... 36
6. Pneumonie...................................................................................................................... 37
6.1 Kennisclip behandeling van pneumonie ............................................................................... 37
7. Therapeutic Drug Monitoring Antibiotica ......................................................................... 40
7.1 Kennisclips TDM & Antibiotica (introductie en verdieping) .................................................. 40
7.2 WC TDM................................................................................................................................. 43
7.3 ZSO TDM & Antibiotica .......................................................................................................... 45
8. Reumatoïde Artritis ......................................................................................................... 46
8.1 HC Reumatoïde artritis .......................................................................................................... 46
9. Inflammatoire Darmziekten ............................................................................................. 52
9.1 HC Inflammatoire darmziekten ............................................................................................. 52
9.2 ZSO Inflammatoire darmziekten (inclusief discussieforum) ................................................. 56
9.3 HC Ontspoorde afweer: Coeliakie ......................................................................................... 60
10. Biologics en Biosimilars ................................................................................................... 61
1
, 10.1 HC Biologics en Biosimilars .................................................................................................... 61
10.2 WC Biologics en Biosimilars ................................................................................................... 65
10.3 Biologicals formulering en immunogeniciteit ....................................................................... 68
11. Niertransplantatie ........................................................................................................... 70
11.1 ZSO Niertransplantatie .......................................................................................................... 70
11.2 RC Orgaantransplantatie ....................................................................................................... 77
12. Psoriasis .......................................................................................................................... 79
12.1 RC Psoriasis ............................................................................................................................ 79
12.2 ZSO Psoriasis .......................................................................................................................... 79
12.3 E-learning Psoriasis ................................................................................................................ 80
13. Infectiepreventie ............................................................................................................. 87
13.1 Kennisclips infectiepreventie .................................................................................................... 87
14. Statistiek ......................................................................................................................... 90
14.1 ZSO Statistiek ......................................................................................................................... 90
14.2 WC statistiek 1 ....................................................................................................................... 93
14.3 Zelfstudie Statistiek 2 ............................................................................................................ 97
14.4 WC Statistiek 2 .................................................................................................................... 101
15. Parenterale toedieningsvormen ...........................................................................................106
15.1 WC Parenterale Toedieningsvormen .................................................................................. 106
15.2 ZSO Eenvoudige infuusoplossing ......................................................................................... 109
15.3 ZSO Sterilisatie methoden ................................................................................................... 111
15.4 Blended learning sterilisatie methoden .............................................................................. 112
15.5 WC Bereiding eenvoudige infuusoplossing ......................................................................... 115
15.6 Analyse eenvoudige infuusoplossing .................................................................................. 116
15.7 Summatieve opdrachten ..................................................................................................... 118
15.8 Literatuur Parentalia ........................................................................................................... 120
15.9 Literatuur Sterilisatie methoden ......................................................................................... 130
16. Overzichtspagina’s .........................................................................................................134
17. AGHO lijst ......................................................................................................................155
2
, 1. Basisprincipes immuunsysteem, introductie infectieziekten
1.1 HC Basisprincipes immuunsysteem
HC Basisprincipes immuunsysteem door prof L. Visser
Drie lagen van 1. Fysieke barrière: huid, slijmvliezen → bescherming tegen buitenwereld
afweer 2. Aangeboren / innate immuunsysteem: dendritische cellen, monocyten, macrofagen,
antigeen presenterende cellen, natural killer cellen, granulocyten, complement
- Reageert in uren tot dagen
3. Adaptive immuunsysteem: aangepast aan de omstandigheden. Belangrijke
componenten: T cellen (o.a. cytotoxische T cellen) en B cellen (antilichaam productie)
- Reageert in dagen tot weken
➔ Communicatie tussen innate en adaptieve immuunsysteem, om infectie zo goed
mogelijk te kunnen opruimen
Tekort aan - Extreem gevoelig voor bloedbaan infecties met bacteriën, omdat de snelle eerste
granulocyten immuun respons ontbreekt
Activatie - Antigeen presenterende cellen nemen bacteriële producten op en presenteren kleine
adaptieve fragmenten (van zo’n 10 aminozuren) aan het immuunsysteem via de MHC moleculen
immuunsysteem (signaal 1).
- Een tweede signaal is nodig om T cellen te activeren. Pathogeen Associated Molecular
Patterns binden en activeren toll like receptoren, waardoor signaal 2 geïnduceerd wordt.
- Dit tweede signaal voorkomt dat immuunreacties tegen lichaamseigen cellen wordt
geproduceerd.
- De combinatie van signaal 1&2 resulteert lokalisatie van transcriptie factoren in de cel
kern (NFAT is belangrijkste route), waardoor de transcriptie van o.a. Interleukine 2 wordt
geïnduceerd
- Interleukine 2 is onderdeel van signaal 3, resulterend in het activeren van de celcyclus en
dus klonale expansie.
o Klonale expansie van T cellen die het micro-organisme fragment herkennen
Intracellulaire en - Extracellulair: antilichaam gemedieerd
extracellulaire - Intracellulair: cytotoxische T cel
infecties
Antigeen
presentatie
3
, B cellen - Hebben een antigeenpresenterende functie, zodat ze met de hulp van T cellen
geactiveerd worden. Activatie leidt tot productie van antilichamen
Germinal center 1. Proliferatie van B cellen en somatische hypermutatie
2. Positieve selectue voor binding met antigen op folliculaire dendritische cellen
3. Generatie van geheugen cellen en plasma cel precursors en class switching
Geheugencellen - Geheugen cellen kunnen zo’n 30-40 jaar bestaan, terwijl antilichamen sneller
en antilichamen geëlimineerd worden (zo’n ~23 jaar). Als een specifieke antilichaam geëlimineerd is, heb
je nog steeds geheugencellen die dat antigeen kunnen herkennen en hierop kunnen
reageren → nieuwe plasmacellen
Prednisolon - T cel wordt gestimuleerd door TNF,
wat resulteert in translocatie van
NF-kB in de nucleus, wat aanleiding
geeft tot de productie van pro-
inflammatoire cytokines
- Prednisolon zorgt voor de productie
van lxBa, wat bindt aan NF-kB,
waardoor het niet meer kan
transloceren in de celkern en dus
immuunrespons wordt tegen
gehouden.
o Schade door
ontstekingsreactie beperken
Niertransplantatie - Behandeling: prednison 5 mg, tacrolimus en mycofenolaat, zodat signaal 1 en 3
geblokkeerd wordt, zodat klonale expansie van B cellen en T cellen tegen het orgaan
voorkomen wordt.
- Wel vatbaarder voor infecties
Extracellulair Intracellulair Wormen Uitleg
Chemotherapie ++ Doodt granulocyten
B and T-cell- (+) +(+) (+) Blokkeren klonale expansie
depleting drugs van T cellen en B cellen →
(MTX, vooral vatbaar voor
thiopurines, intracellulair, mindere
MMF) mate extracellulair
B -cell depletion ++
CD4+-cell count +(+) +++ Helper T cellen zijn nodig
<200 bij induceren van adaptive
immuunresponse
Glucocortico- + ++ +++ Groeihormoon voor
steroïden wormen
>20 mg/dag
Intracellulaire + (+)
signaal
transductie
inhibitors (CSA,
tacrolimus)
Retuximab - Antilichaam tegen CD20 → eliminatie cellen die CD20 expresseren op hun oppervlakte,
zoals pre-B cellen, geheugencellen
4
Inhoud
Samenvatting Infectie en immuniteitsziekten................................................................................ 1
1. Basisprincipes immuunsysteem, introductie infectieziekten ............................................... 3
1.1 HC Basisprincipes immuunsysteem ......................................................................................... 3
1.2 HC Introductie infectieziekten ................................................................................................. 6
2. Antibacteriële therapie.................................................................................................... 10
2.1 ZSO Antibacteriële therapie .................................................................................................. 10
3. Antivirale en antimycotische therapie .............................................................................. 13
3.1 Kennisclip Antivirale middelen .............................................................................................. 13
3.2 Kennisclip Antimycotica ........................................................................................................ 15
3.3 ZSO Antimycotische en antivirale therapie ........................................................................... 17
Opdracht 1 ..................................................................................................................................... 17
Opdracht 2 ..................................................................................................................................... 18
3.4 WC Antimycotische en antivirale therapie ............................................................................ 21
4. HIV infectie ..................................................................................................................... 24
4.1 Kennisclips antiretrovirale behandeling ................................................................................ 24
4.2 ZSO HIV infectie en behandeling, inclusief discussieforum .................................................. 27
5. Tuberculose .................................................................................................................... 34
5.1 Kennisclip Tuberculose .......................................................................................................... 34
5.2 ZSO Tuberculose .................................................................................................................... 36
6. Pneumonie...................................................................................................................... 37
6.1 Kennisclip behandeling van pneumonie ............................................................................... 37
7. Therapeutic Drug Monitoring Antibiotica ......................................................................... 40
7.1 Kennisclips TDM & Antibiotica (introductie en verdieping) .................................................. 40
7.2 WC TDM................................................................................................................................. 43
7.3 ZSO TDM & Antibiotica .......................................................................................................... 45
8. Reumatoïde Artritis ......................................................................................................... 46
8.1 HC Reumatoïde artritis .......................................................................................................... 46
9. Inflammatoire Darmziekten ............................................................................................. 52
9.1 HC Inflammatoire darmziekten ............................................................................................. 52
9.2 ZSO Inflammatoire darmziekten (inclusief discussieforum) ................................................. 56
9.3 HC Ontspoorde afweer: Coeliakie ......................................................................................... 60
10. Biologics en Biosimilars ................................................................................................... 61
1
, 10.1 HC Biologics en Biosimilars .................................................................................................... 61
10.2 WC Biologics en Biosimilars ................................................................................................... 65
10.3 Biologicals formulering en immunogeniciteit ....................................................................... 68
11. Niertransplantatie ........................................................................................................... 70
11.1 ZSO Niertransplantatie .......................................................................................................... 70
11.2 RC Orgaantransplantatie ....................................................................................................... 77
12. Psoriasis .......................................................................................................................... 79
12.1 RC Psoriasis ............................................................................................................................ 79
12.2 ZSO Psoriasis .......................................................................................................................... 79
12.3 E-learning Psoriasis ................................................................................................................ 80
13. Infectiepreventie ............................................................................................................. 87
13.1 Kennisclips infectiepreventie .................................................................................................... 87
14. Statistiek ......................................................................................................................... 90
14.1 ZSO Statistiek ......................................................................................................................... 90
14.2 WC statistiek 1 ....................................................................................................................... 93
14.3 Zelfstudie Statistiek 2 ............................................................................................................ 97
14.4 WC Statistiek 2 .................................................................................................................... 101
15. Parenterale toedieningsvormen ...........................................................................................106
15.1 WC Parenterale Toedieningsvormen .................................................................................. 106
15.2 ZSO Eenvoudige infuusoplossing ......................................................................................... 109
15.3 ZSO Sterilisatie methoden ................................................................................................... 111
15.4 Blended learning sterilisatie methoden .............................................................................. 112
15.5 WC Bereiding eenvoudige infuusoplossing ......................................................................... 115
15.6 Analyse eenvoudige infuusoplossing .................................................................................. 116
15.7 Summatieve opdrachten ..................................................................................................... 118
15.8 Literatuur Parentalia ........................................................................................................... 120
15.9 Literatuur Sterilisatie methoden ......................................................................................... 130
16. Overzichtspagina’s .........................................................................................................134
17. AGHO lijst ......................................................................................................................155
2
, 1. Basisprincipes immuunsysteem, introductie infectieziekten
1.1 HC Basisprincipes immuunsysteem
HC Basisprincipes immuunsysteem door prof L. Visser
Drie lagen van 1. Fysieke barrière: huid, slijmvliezen → bescherming tegen buitenwereld
afweer 2. Aangeboren / innate immuunsysteem: dendritische cellen, monocyten, macrofagen,
antigeen presenterende cellen, natural killer cellen, granulocyten, complement
- Reageert in uren tot dagen
3. Adaptive immuunsysteem: aangepast aan de omstandigheden. Belangrijke
componenten: T cellen (o.a. cytotoxische T cellen) en B cellen (antilichaam productie)
- Reageert in dagen tot weken
➔ Communicatie tussen innate en adaptieve immuunsysteem, om infectie zo goed
mogelijk te kunnen opruimen
Tekort aan - Extreem gevoelig voor bloedbaan infecties met bacteriën, omdat de snelle eerste
granulocyten immuun respons ontbreekt
Activatie - Antigeen presenterende cellen nemen bacteriële producten op en presenteren kleine
adaptieve fragmenten (van zo’n 10 aminozuren) aan het immuunsysteem via de MHC moleculen
immuunsysteem (signaal 1).
- Een tweede signaal is nodig om T cellen te activeren. Pathogeen Associated Molecular
Patterns binden en activeren toll like receptoren, waardoor signaal 2 geïnduceerd wordt.
- Dit tweede signaal voorkomt dat immuunreacties tegen lichaamseigen cellen wordt
geproduceerd.
- De combinatie van signaal 1&2 resulteert lokalisatie van transcriptie factoren in de cel
kern (NFAT is belangrijkste route), waardoor de transcriptie van o.a. Interleukine 2 wordt
geïnduceerd
- Interleukine 2 is onderdeel van signaal 3, resulterend in het activeren van de celcyclus en
dus klonale expansie.
o Klonale expansie van T cellen die het micro-organisme fragment herkennen
Intracellulaire en - Extracellulair: antilichaam gemedieerd
extracellulaire - Intracellulair: cytotoxische T cel
infecties
Antigeen
presentatie
3
, B cellen - Hebben een antigeenpresenterende functie, zodat ze met de hulp van T cellen
geactiveerd worden. Activatie leidt tot productie van antilichamen
Germinal center 1. Proliferatie van B cellen en somatische hypermutatie
2. Positieve selectue voor binding met antigen op folliculaire dendritische cellen
3. Generatie van geheugen cellen en plasma cel precursors en class switching
Geheugencellen - Geheugen cellen kunnen zo’n 30-40 jaar bestaan, terwijl antilichamen sneller
en antilichamen geëlimineerd worden (zo’n ~23 jaar). Als een specifieke antilichaam geëlimineerd is, heb
je nog steeds geheugencellen die dat antigeen kunnen herkennen en hierop kunnen
reageren → nieuwe plasmacellen
Prednisolon - T cel wordt gestimuleerd door TNF,
wat resulteert in translocatie van
NF-kB in de nucleus, wat aanleiding
geeft tot de productie van pro-
inflammatoire cytokines
- Prednisolon zorgt voor de productie
van lxBa, wat bindt aan NF-kB,
waardoor het niet meer kan
transloceren in de celkern en dus
immuunrespons wordt tegen
gehouden.
o Schade door
ontstekingsreactie beperken
Niertransplantatie - Behandeling: prednison 5 mg, tacrolimus en mycofenolaat, zodat signaal 1 en 3
geblokkeerd wordt, zodat klonale expansie van B cellen en T cellen tegen het orgaan
voorkomen wordt.
- Wel vatbaarder voor infecties
Extracellulair Intracellulair Wormen Uitleg
Chemotherapie ++ Doodt granulocyten
B and T-cell- (+) +(+) (+) Blokkeren klonale expansie
depleting drugs van T cellen en B cellen →
(MTX, vooral vatbaar voor
thiopurines, intracellulair, mindere
MMF) mate extracellulair
B -cell depletion ++
CD4+-cell count +(+) +++ Helper T cellen zijn nodig
<200 bij induceren van adaptive
immuunresponse
Glucocortico- + ++ +++ Groeihormoon voor
steroïden wormen
>20 mg/dag
Intracellulaire + (+)
signaal
transductie
inhibitors (CSA,
tacrolimus)
Retuximab - Antilichaam tegen CD20 → eliminatie cellen die CD20 expresseren op hun oppervlakte,
zoals pre-B cellen, geheugencellen
4
