Samenvatting Gezin en
Geneesmiddel
2020-2021
,Inhoud
Samenvatting Gezin en Geneesmiddel ....................................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
1. Neonaten en kinderen .............................................................................................................................................. 3
1.1 HC Neonaten en kinderen ................................................................................................................................. 3
1.2 WC Neonaten en kinderen................................................................................................................................ 8
1.3 ZS Neonaten en kinderen................................................................................................................................ 11
1.4 HC Toedienvormen bij kinderen ..................................................................................................................... 15
1.5 HC Off-label gebruik van geneesmiddelen...................................................................................................... 18
1.6 ZSO Voorschrijven en afleveren buiten geregistreerde indicatie ................................................................... 21
1.7 HC Geneesmiddelen en sonde ........................................................................................................................ 23
2. Zwangerschap ......................................................................................................................................................... 25
2.1 HC Zwangerschap en lactatie .......................................................................................................................... 25
2.2 ZSO ADME bij zwangerschap en lactatie......................................................................................................... 31
2.3 ZS Zwangerschap & lactatie ............................................................................................................................ 38
2.4 ZS Zwangerschap en bevalling: fysiologie ....................................................................................................... 41
2.5 ZSO Problemen tijdens zwangerschap en lactatie .......................................................................................... 45
2.6 ZSO Zwangerschapsdiabetes........................................................................................................................... 51
2.7 WC Problemen tijdens zwangerschap en lactatie........................................................................................... 54
3. Gynaecologische aandoeningen ............................................................................................................................. 56
3.1 HC Menstruele Cyclus ..................................................................................................................................... 56
3.2 ZS Hormoonhuishouding................................................................................................................................. 62
3.3 ZS Hormonale anticonceptie ........................................................................................................................... 66
3.4 ZS Noodanticonceptie ..................................................................................................................................... 68
3.5 WC Anticonceptie ........................................................................................................................................... 70
3.6 ZSO Gynaecologische aandoeningen: vaginaal bloedverlies .......................................................................... 73
3.7 ZSO Gynaecologische aandoeningen: Overgangsklachten ............................................................................. 77
3.8 ZSO Gynaecologische aandoeningen: Verminderde fertiliteit........................................................................ 85
3.10 RC Gynaecologische aandoeningen ................................................................................................................ 88
4. Seksuele klachten.................................................................................................................................................... 89
4.1 HC Seksuele klachten ...................................................................................................................................... 89
4.2 ZSO Seksuele klachten .................................................................................................................................... 95
5. Groeihormonen..................................................................................................................................................... 104
5.1 ZSO Groeihormonen ..................................................................................................................................... 104
6. Oor- en ooginfecties.............................................................................................................................................. 109
6.1 ZSO Oorinfecties ........................................................................................................................................... 109
6.2 ZSO Ooginfecties ........................................................................................................................................... 115
5.3 RC Oor- en ooginfecties ................................................................................................................................ 120
7. Eczeem .................................................................................................................................................................. 122
1
, 7.1 WC Eczeem.................................................................................................................................................... 122
7.2 ZS Eczeem...................................................................................................................................................... 127
8. Mictieklachten ...................................................................................................................................................... 134
8.1 ZSO Mictieklachten ....................................................................................................................................... 134
8.2 WC Mictieklachten ........................................................................................................................................ 142
9. Overig .................................................................................................................................................................... 146
9.1 Genderspecifieke Farmacotherapie .............................................................................................................. 146
9.2 HC Financiële regelingen in de apotheek...................................................................................................... 150
9.3 HC Bewaren van geneesmiddelen ................................................................................................................ 154
9.4 HC & WC Informatie aan de patiënt ............................................................................................................. 159
9.5 HC Verdieping Vaccins .................................................................................................................................. 163
9.6 WG Privacy .................................................................................................................................................... 172
10. Methodologie.................................................................................................................................................... 175
10.1 Kennisclip over vragenlijsten ........................................................................................................................ 175
10.2 Formatieve toets over vragenlijsten ............................................................................................................. 179
10.3 Kennisclip Praktijkopdracht .......................................................................................................................... 180
10.4 Kennisclip meten van overeenkomsten ........................................................................................................ 182
10.5 SPSS oefeningen: meten van overeenkomsten ............................................................................................ 186
10.6 Formatieve toets: meten overeenkomsten .................................................................................................. 187
2
, 1. Neonaten en kinderen
1.1 HC Neonaten en kinderen
Leerdoelen 1. Wat zijn de verschillen tussen neonaten, kinderen en volwassenen?
2. Wat betekent dit voor het voorschrijven van geneesmiddelen bij kinderen?
- 5 maanden vs. pasgeborene: gewicht is
verdubbeld
- 1 jaar vs. pasgeborene
o Gewicht: 3x
o Lichaamsoppervlak: 2x
o Energiegebruik: 3-4x
- Liefst rationeel doseren, dus bv op basis van
concentratie-effect relatie
- Veel variatie tussen kinderen: rekening
houden met de gemiddelden in
farmacokinetische parameters en de
uitschieters.
Variatie in PK - Verschillen in farmacokinetische parameters
(ADME) zijn bepalend voor de blootstelling
van een geneesmiddel
➔ Rekening mee houden bij het bepalen van
een geschikte dosering
Absorptie - Gastric pH:
moedermelk is
basisch en zorgt
daardoor voor
een hogere
gastric pH
- De oppervlakte
van de darmen
zijn kleiner,
resulterend in
lagere absorptie
Invloed van pH op - Bij geneesmiddelen die
absorptie zuur-labiel zijn is de
concentratie hoger bij
neonaten, vanwege de
verminderde afbraak door
meer basische milieu
- Een hogere pH zorgt er ook
voor dat de absorptie van zwakke zuren verminderd is (vanwege ionisatie)
Maag- en Over het algemeen hebben neonaten minder absorptie door:
darmpassage 1. Langere tijd in de maag
2. Snellere darmpassage
3. Verminderde oppervlak van de darmen
4. Minder galproductie
➔ Over het algemeen is het moeilijk te voorspellen wat de absorptie zal zijn (wel lager)
Metaboliserende - CYP3A4 is absent in fetale duodenum en de CYP3A4 activiteit verschilt tussen neonaten en
enzymen in de kinderen ouder dan 12 jaar met drievoud.
darm
3
Geneesmiddel
2020-2021
,Inhoud
Samenvatting Gezin en Geneesmiddel ....................................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
1. Neonaten en kinderen .............................................................................................................................................. 3
1.1 HC Neonaten en kinderen ................................................................................................................................. 3
1.2 WC Neonaten en kinderen................................................................................................................................ 8
1.3 ZS Neonaten en kinderen................................................................................................................................ 11
1.4 HC Toedienvormen bij kinderen ..................................................................................................................... 15
1.5 HC Off-label gebruik van geneesmiddelen...................................................................................................... 18
1.6 ZSO Voorschrijven en afleveren buiten geregistreerde indicatie ................................................................... 21
1.7 HC Geneesmiddelen en sonde ........................................................................................................................ 23
2. Zwangerschap ......................................................................................................................................................... 25
2.1 HC Zwangerschap en lactatie .......................................................................................................................... 25
2.2 ZSO ADME bij zwangerschap en lactatie......................................................................................................... 31
2.3 ZS Zwangerschap & lactatie ............................................................................................................................ 38
2.4 ZS Zwangerschap en bevalling: fysiologie ....................................................................................................... 41
2.5 ZSO Problemen tijdens zwangerschap en lactatie .......................................................................................... 45
2.6 ZSO Zwangerschapsdiabetes........................................................................................................................... 51
2.7 WC Problemen tijdens zwangerschap en lactatie........................................................................................... 54
3. Gynaecologische aandoeningen ............................................................................................................................. 56
3.1 HC Menstruele Cyclus ..................................................................................................................................... 56
3.2 ZS Hormoonhuishouding................................................................................................................................. 62
3.3 ZS Hormonale anticonceptie ........................................................................................................................... 66
3.4 ZS Noodanticonceptie ..................................................................................................................................... 68
3.5 WC Anticonceptie ........................................................................................................................................... 70
3.6 ZSO Gynaecologische aandoeningen: vaginaal bloedverlies .......................................................................... 73
3.7 ZSO Gynaecologische aandoeningen: Overgangsklachten ............................................................................. 77
3.8 ZSO Gynaecologische aandoeningen: Verminderde fertiliteit........................................................................ 85
3.10 RC Gynaecologische aandoeningen ................................................................................................................ 88
4. Seksuele klachten.................................................................................................................................................... 89
4.1 HC Seksuele klachten ...................................................................................................................................... 89
4.2 ZSO Seksuele klachten .................................................................................................................................... 95
5. Groeihormonen..................................................................................................................................................... 104
5.1 ZSO Groeihormonen ..................................................................................................................................... 104
6. Oor- en ooginfecties.............................................................................................................................................. 109
6.1 ZSO Oorinfecties ........................................................................................................................................... 109
6.2 ZSO Ooginfecties ........................................................................................................................................... 115
5.3 RC Oor- en ooginfecties ................................................................................................................................ 120
7. Eczeem .................................................................................................................................................................. 122
1
, 7.1 WC Eczeem.................................................................................................................................................... 122
7.2 ZS Eczeem...................................................................................................................................................... 127
8. Mictieklachten ...................................................................................................................................................... 134
8.1 ZSO Mictieklachten ....................................................................................................................................... 134
8.2 WC Mictieklachten ........................................................................................................................................ 142
9. Overig .................................................................................................................................................................... 146
9.1 Genderspecifieke Farmacotherapie .............................................................................................................. 146
9.2 HC Financiële regelingen in de apotheek...................................................................................................... 150
9.3 HC Bewaren van geneesmiddelen ................................................................................................................ 154
9.4 HC & WC Informatie aan de patiënt ............................................................................................................. 159
9.5 HC Verdieping Vaccins .................................................................................................................................. 163
9.6 WG Privacy .................................................................................................................................................... 172
10. Methodologie.................................................................................................................................................... 175
10.1 Kennisclip over vragenlijsten ........................................................................................................................ 175
10.2 Formatieve toets over vragenlijsten ............................................................................................................. 179
10.3 Kennisclip Praktijkopdracht .......................................................................................................................... 180
10.4 Kennisclip meten van overeenkomsten ........................................................................................................ 182
10.5 SPSS oefeningen: meten van overeenkomsten ............................................................................................ 186
10.6 Formatieve toets: meten overeenkomsten .................................................................................................. 187
2
, 1. Neonaten en kinderen
1.1 HC Neonaten en kinderen
Leerdoelen 1. Wat zijn de verschillen tussen neonaten, kinderen en volwassenen?
2. Wat betekent dit voor het voorschrijven van geneesmiddelen bij kinderen?
- 5 maanden vs. pasgeborene: gewicht is
verdubbeld
- 1 jaar vs. pasgeborene
o Gewicht: 3x
o Lichaamsoppervlak: 2x
o Energiegebruik: 3-4x
- Liefst rationeel doseren, dus bv op basis van
concentratie-effect relatie
- Veel variatie tussen kinderen: rekening
houden met de gemiddelden in
farmacokinetische parameters en de
uitschieters.
Variatie in PK - Verschillen in farmacokinetische parameters
(ADME) zijn bepalend voor de blootstelling
van een geneesmiddel
➔ Rekening mee houden bij het bepalen van
een geschikte dosering
Absorptie - Gastric pH:
moedermelk is
basisch en zorgt
daardoor voor
een hogere
gastric pH
- De oppervlakte
van de darmen
zijn kleiner,
resulterend in
lagere absorptie
Invloed van pH op - Bij geneesmiddelen die
absorptie zuur-labiel zijn is de
concentratie hoger bij
neonaten, vanwege de
verminderde afbraak door
meer basische milieu
- Een hogere pH zorgt er ook
voor dat de absorptie van zwakke zuren verminderd is (vanwege ionisatie)
Maag- en Over het algemeen hebben neonaten minder absorptie door:
darmpassage 1. Langere tijd in de maag
2. Snellere darmpassage
3. Verminderde oppervlak van de darmen
4. Minder galproductie
➔ Over het algemeen is het moeilijk te voorspellen wat de absorptie zal zijn (wel lager)
Metaboliserende - CYP3A4 is absent in fetale duodenum en de CYP3A4 activiteit verschilt tussen neonaten en
enzymen in de kinderen ouder dan 12 jaar met drievoud.
darm
3
