Samenvatting Hoorcolleges 1A1 week 2

Week 2



HC.3 Regulatie genexpressie
Transcriptie en regulatie van genexpressie
 Regulatiepunten voor genexpressie
 Regulatie van transcriptie
 Promotor en enhancers
 Algemene transcriptiefactoren
 Genregulator eiwitten
 Eigenschappen van genregulator eiwitten

Chromosomen
 DNA is verdeeld over chromosomen
 23 paren

Opbouw van een chromosoom
 Chromosoom
 Chromatine
 DNA dubbele helix
 Genetische informatie

Van DNA naar actief eiwit: veel regulatie mogelijkheden




RNA polymerases in eukaryote cellen
 RNA polymerase I  meeste rRNA genen
 RNA polymerase II  eiwit-coderende genen (mRNA)
 RNA polymerase III  tRNA en sommige rRNA genen

Chromosomen bevatten de informatie voor de regulatie van genexpressie
 Regulerende DNA sequenties = promotor (voor eerste exon)
 Promotor bepaalt de startplek en richting van RNA polymerase
 Enhancers voor promotor en op intronen = regulerende deel

Transcriptie wordt gereguleerd door binding van transcriptiefactoren aan
specifieke DNA sequenties
 Algemene transcriptiefactoren: TF II A tm J
 Promotor herkenning (TATAA box op -30 bp)
 Recrutering van het RNA polymerase II
 Betrokken bij transcriptie alle eiwit-coderende genen
 Specifieke transcriptiefactoren = genregulator eiwitten
 Herkenning enhancer sequenties

, Week 2


 Activering van het RNA polymerase II
 Alleen die genen met specifieke enhancers

Regulatie van transcriptie – specifieke transcriptiefactoren




Modulaire opbouw van genregulator eiwitten
 DNA bindingsdomein
 Zinkvinger motief
 Helix-turn-helix motief
 Basisch domein
 RNA polymerase II activeringsdomein
 Acidic blob
 Glutamine-rijk gebied
 Co-factoren
 Dimerisatie domein
 Leucine zipper motief
 Helix-loop-helix motief
 Ligand bindingsdomein  kernreceptoren

Genregulator eiwitten herkennen specifieke basevolgorde in DNA vanaf de zijkant

Kernreceptoren: veelzijdige regulators van genexpressie
 Grote familie van zinkvinger eiwitten
 Homo- en heterodimeren
 Specifiek DNA respons element
 Activering door ligand binding (steroiden, vitamines, schildklierhormoon, vetzuurmetabolieten…)

, Week 2


 Targets voor (nieuwe) geneesmiddelen
 Kernreceptoren en transmembraan signalering

Regulatie van de activiteit van specifieke transcriptiefactoren
 Weefselspecifieke expressie
 Fosforylering/defosforylering, andere modificaties
 Homo- en heterodimeren
 Interacties met cofactoren
 Localisatie in de cel: transport van cytosol naar de kern
 Ligand verbinding (kernreceptoren)

Samenvatting
 Een gen bevat naast getranscribeerde ook regulerende sequenties
 Regulatie genexpressie vooral op niveau van transcriptie initiatie: promotor
 Informatie voor regulatie ligt in specifieke DNA sequenties: enhancers
 Specifieke transcriptiefactoren herkennen en binden aan enhancers en beïnvloeden daarmee
transcriptie initiatie


HC.2 Mitochondriën
+energiehuishouding
Energiehuishouding is ATP turnover
 Energieproductie ADP+Pi  ATP
 Aerobe glycolyse
 Vetzuuroxydatie
 Creatinefosfaat
 Anaerobe glycolyse
 Energieverbruik ATP  ADP+Pi
 Spierarbeid
 Ion transport
 Eiwit en RNA synthese

Mitochondriën en ATP synthese
 Mitochondrion = een endosymbiont
 Honderden per cel
 Dubbele membraan, groot oppervlak binnenmembraan
 Eigen DNA, circulair, meerdere copiën per organel
 Eigen eiwit synthese, maar zeer beperkt aantal eiwitten
 Verreweg meeste eiwitten geimporteerd uit cytosol
 Aerobe ATP productie, maar ook andere functies
 Maternale overerving
 Vermenigvuldiging door deling
 Heteroplasmie: binnen een cel goeie en slechte mitochondriën

Het genoom van zoogdiermitochondriën
Het genoom codeert voor: