Geneeskunde jaar 1 – Thema 6 & 7
Samenvatting
Inhoudsopgave
Epidemiologie................................................................................................................................................. 4
Ademhaling .................................................................................................................................................... 5
Anatomie ............................................................................................................................................................ 5
Fysiologie ............................................................................................................................................................ 7
Ventilatie en Arbeid ....................................................................................................................................... 7
Ventilatie/perfusie ....................................................................................................................................... 12
Regulatie van de ademhaling....................................................................................................................... 15
Aanvullende informatie ............................................................................................................................... 18
Het hart ........................................................................................................................................................ 19
Anatomie .......................................................................................................................................................... 19
Histologie .......................................................................................................................................................... 21
Structuren; ................................................................................................................................................... 21
Pathologie; myocardinfarct ......................................................................................................................... 21
Fysiologie .......................................................................................................................................................... 22
Cardiovasculair systeem .............................................................................................................................. 22
Hartcellen .................................................................................................................................................... 22
Het hart mechanisch .................................................................................................................................... 22
Excitatie ....................................................................................................................................................... 23
Geleidingssysteem van het hart .................................................................................................................. 24
Excitatie-contractie koppeling ..................................................................................................................... 25
Volume-druk relatie ..................................................................................................................................... 27
Relatie tussen de verschillende fenomenen die plaatsvinden – Wiggersdiagram....................................... 28
Hartgeluiden ................................................................................................................................................ 28
Autonome zenuwstelsel .............................................................................................................................. 29
Het ECG: Electrocardiogram ........................................................................................................................ 30
De circulatie ................................................................................................................................................. 34
Anatomie .......................................................................................................................................................... 34
Cardiovasculaire circulatie ........................................................................................................................... 34
Arteriële, veneuze en lymfatische systeem ................................................................................................. 34
Mediastinum ................................................................................................................................................ 34
Histologie .......................................................................................................................................................... 36
Cardiovasculaire circulatie ........................................................................................................................... 36
Bloedvaten ................................................................................................................................................... 36
Fysiologie .......................................................................................................................................................... 38
Het circulatiesysteem .................................................................................................................................. 38
Relatie tussen input en output .................................................................................................................... 38
Van Cardiac Output (CO) naar bloedflow .................................................................................................... 39
De bloedflow in real life ............................................................................................................................... 39
Windkessel effect ........................................................................................................................................ 40
Speciale circulaties ....................................................................................................................................... 40
Bloeddrukregulatie ...................................................................................................................................... 41
, Bloeddruk..................................................................................................................................................... 44
Hypertensie .................................................................................................................................................. 45
Arteriële druk regulatiemechanismen ......................................................................................................... 45
Renale lichaamsvloeistof mechanismen ...................................................................................................... 45
Typen hypertensie ....................................................................................................................................... 46
Classificatie hypertensie .............................................................................................................................. 47
Consequenties hypertensie ......................................................................................................................... 47
Management hypertensie ........................................................................................................................... 47
Interactie hart en vaten ................................................................................................................................ 48
Cardiac Output (CO) ..................................................................................................................................... 48
De systemische circulatie............................................................................................................................. 48
Rol van het hart ........................................................................................................................................... 49
Rol van de vaten .......................................................................................................................................... 50
De vijf basisvariabelen ................................................................................................................................. 50
Neurohumorale controle ............................................................................................................................. 50
Interactie tussen hart & vaten ..................................................................................................................... 51
Veranderingen tijdens dynamische inspanning ........................................................................................... 51
De nieren...................................................................................................................................................... 52
Embryologie ...................................................................................................................................................... 52
Het urogenitale stelsel ................................................................................................................................. 52
Anatomie .......................................................................................................................................................... 53
Extraperitoneale ruimte vs intraperitoneaal holte ...................................................................................... 53
Aorta abdominalis ........................................................................................................................................ 53
Nieren .......................................................................................................................................................... 53
Fysiologie .......................................................................................................................................................... 55
Functies van de nieren ................................................................................................................................. 55
Renale bloedflow ......................................................................................................................................... 55
Regulatie van kalium, calcium, fosfaat en magnesium ................................................................................ 56
Glomerulaire filtratie ................................................................................................................................... 57
Regulatie van de filtratie.............................................................................................................................. 59
Tubulaire reabsorptie .................................................................................................................................. 60
Tubulaire reabsorptie en secretie in de verschillende delen van het nefron .............................................. 61
Reabsorptie per substantie .......................................................................................................................... 62
Regulatie van de tubulaire reabsorptie en secretie ..................................................................................... 63
Excretie ........................................................................................................................................................ 63
Urine concentratie en dilutie ....................................................................................................................... 64
Mictie ........................................................................................................................................................... 64
Lichaamsvloeistoffen .................................................................................................................................... 65
Lichaamsvloeistofcompartimenten ............................................................................................................. 65
Meten van de verschillende vloeistofvolumes – de indicatorverdunningsmethode ................................... 65
Osmotisch evenwicht................................................................................................................................... 65
Vloeistofuitwisseling .................................................................................................................................... 66
Oedeem ....................................................................................................................................................... 66
Veranderingen in lichaamsvloeistoffen ....................................................................................................... 67
Natriumbalans ............................................................................................................................................. 70
Kaliumbalans ................................................................................................................................................ 71
Zuur/base-balans ......................................................................................................................................... 73
Basis ............................................................................................................................................................. 73
Regulatie ...................................................................................................................................................... 73
2
, Verstoringen & reacties op verstoringen in de zuur-base balans ................................................................ 75
Plasma anion gap ......................................................................................................................................... 76
Gemengde zuur-base stoornissen ............................................................................................................... 77
K+ en zuur-base balans ................................................................................................................................. 77
Trauma ......................................................................................................................................................... 78
Pre-ziekenhuis onderzoek en interventie .................................................................................................... 78
Ziekenhuis management.............................................................................................................................. 78
Typen letsel .................................................................................................................................................. 78
Glasgow coma scale ..................................................................................................................................... 78
Triad of Death..................................................................................................................................... 78
Pneumothorax ............................................................................................................................................. 79
AKI: acute kidneu injury ............................................................................................................................... 79
Shock............................................................................................................................................................ 80
3
,Epidemiologie
Typen onderzoek
- Cross-sectioneel: kies populatie -> bepaal ziekte en blootstelling.
- Case-control: kies patiënten en controles (heden) en bepaal het percentage
blootgestelden (verleden).
- Historisch cohort: bepaal blootstelling (verleden) -> identificeer cohort (meet ziekte
incidentie en blootstellingscohorten) (heden).
- Prospectief cohort: kies cohort, meet blootstelling (heden) -> meet ziekte-incidentie
in blootstellingscohorten (toekomst).
- Experiment: kies onderzoeksgroep -> deel ze random in naar blootstelling (heden) ->
meet ziekte-incidentie in blootstellingscohorten (toekomst).
Frequentiematen
- Prevalentie: aantal nieuwe mensen met een bepaalde
ziekte op een bepaald moment.
- Incidentie: het aantal nieuwe gevallen van een
bepaalde ziekte op een bepaald moment.
Associatiematen
- Relatief risico (RR): risicoverhouding; lans op ziekte met risicofactor t.o.v. kans op
ziekte zonder risicofactor.
o RR = R1 / R0
- Odds Ratio (OR): verhouding tussen de waarschijnlijkheid dat een gebeurtenis wel of
niet zal voorvallen.
o OR = Px(1-Q) / Qx(1-P)
- Vooraf kans: kans dat een patiënt een bepaalde ziekte heeft.
- Likelihood ratio: waarschijnlijkheid dat een test een positief of negatief resultaat
heeft. (Lage vooraf kans => via likelihood ratio => lage achterafkans)
Besliskundig denken
- Sensitiviteit = terecht positief onder zieken.
o SNOUT: Sensitieve test met negatief resultaat sluit ziekte uit.
- Specificiteit = terecht negatief onder niet-zieken.
o SPIN: Specifieke test met positief resultaat sluit ziekte in.
- Positief voorspellende waarde: kans op ziekte bij mensen met een positief resultaat.
o Terecht positief / terecht positief + fout positief
- Negatief voorspellende waarde: kans op gezond bij mensen met negatief resultaat.
o Terecht negatief / terecht negatief + fout positief
WEL ZIEK NIET ZIEK
POSITIEF Terecht positief (a) Fout negatief (b) Sens. = a / a+ c
NEGATIEF Fout positief (c) Terecht negatief (d) Spec. = d / d+b
PICO(s)-CAT: patiënt/probleem – interventie – controle/vergelijking – uitkomst – study-type
– critically – appraised – topic.
4
,Ademhaling
Anatomie
Leerdoelen
- Oriëntatiepunten thoraxwervels, ribben en
sternum op normale X-thorax.
- Anatomie trachea, bronchiaal boom en longen,
inclusief vascularisatie.
- Anatomie en oppervlakteprojectie van pariëtale
en viscerale pleura en de kwabben en fissuren
van de longen.
- Ligging en inhoud van de cavitas pleuralis en de
verschillende delen van het mediastinum.
- Functionele anatomie van de ventilatie;
bewegingen bij de gewrichten tussen de ribben en de
wervelkolom en het sternum + ademhalingsbewegingen in
het craniale en caudale deel van de thorax + bewegingen van
het diafragma, motorische innervatie en de pleurale
bekleding
Aanvullende informatie;
- Hoesten: deeltje -> impuls via afferente zenuw naar medulla
-> inademen + epiglottis dicht -> buikspieren +
expiratiespieren spannen aan -> hoge druk -> epiglottis en
vocal cords open
- Samenstelling luchtwegen;
o Trachea – kraakbeen + glad spierweefsel
o Bronchi – kraakbeen + glad spierweefsel
o Bronchiolen – glad spierweefsel
o Respiratoire bronchiole – epitheel + glad
spierweefsel + fibreus weefsel
- Autonome zenuw-innervatie
o Sympatische bronchodilatatorvezels uit
T1-T4 + Norepinefrine en Epinefrine
§ Relaxatie glad spierweefsel +
vasoconstrictie + remmen
bronchiale alveolaire klieren
o Parasympatische
bronchocontrictorvezels uit n. X +
Acetycholine
§ Contractie glad spierweefsel +
vasodilatatie + initiatie secretie
door alveolaire klieren
- Lymfatische drainage: naar pulmonaire en
bronchopulmonaire (hilar) knopen -> naar
tracheobronchiale knopen -> naar rechter en
linker paratracheale knopen
5
,6
,Fysiologie
Ventilatie en Arbeid
Ademhaling
- Ventilatie = beweging van de lucht in en uit de longen
- Gasuitwisseling = diffusie tussen alveoli en bloed
- Ventilatie/perfusie ratio = ventilatie en longperfusie afstemmen
- Gastransport = transport gassen in het bloed
- Gasdiffusie/uitwisseling = uitwisseling van gassen tussen bloed en cellen
- Cellulaire respiratie = gebruik van O2 en productie van CO2 in cellen
Ventilatie
- Inademen
o Door middel van de inspiratiespieren
§ Diafragma: contraheert -> thorax vergroot -> intrapleurale druk wordt
negatiever -> longen rekken op -> druk in de longen neemt af -> lucht
stroomt van hoge naar lage druk => lucht de longen in
§ Externe intercostale spieren: contraheren -> ribben omhoog
o Oprekken van de longen is afhankelijk van de compliantie van de longen;
stroming van de lucht is afhankelijk van de weerstand.
- Uitademen
o Door elastische recoil van de longen
o Actief door middel van de expiratiespieren
§ Abdominale spieren
§ Interne intercostale spieren
- Krachten overwinnen tijdens de ventilatie
o Elastische krachten (statisch)
§ Retractiekrachten longen (willen verkleinen)
§ Retractiekrachten thoraxwand (wil vergroten)
o Weerstandskrachten (dynamisch)
§ Luchtwegweerstand
• 80-90% van de te overwinnen weerstand (R); veroorzaakt door
frictie van de gassen in de luchtwegen
• Tijdens laminaire flow, wordt dit bepaald door deze twee
wetten samen:
o R = deltaP/V (wet van Ohm)
§ Hoe meer lucht dat stroomt, hoe kleiner de R
o V = [(p x r4) / (8 x h x l)] x deltaP (Hägen-poseuille’s wet)
§ Afname in radius -> verhoogt weerstand
è R = (8 x h x l) / (p x r )
4
§ Weefselweerstand
7
, Statische volume-druk relatie
Figuur 4: Statische volume-druk relatie
FRC: begin inspiratie: 3L zit in de longen; pleurale druk
is negatief (evenwicht: longen trekken net zo hard naar
binnen als de thorax naar buiten)
Compliantie: steilheid van de curve
(hoe steiler, hoe complianter)
Hoe hoger de druk, des te meer lucht zit er in de longen
Compliantie = volumeverandering dat plaatsvindt met een bepaalde drukverandering => V/P
- Factoren die de longcompliantie bepalen:
o Elastine en collageenvezels
§ Veroudering: verlies elastine-vezels -> stijvere longen
o Oppervlaktespanning in de alveoli
§ Type 2 pneumocyten produceren surfactant -> zorgt ervoor dat de
alveoli samen willen trekken (sterke retractiekracht)
• Evenveel pneumocyten in kleine als in grote alveoli; relatief
meer surfactant in kleine alveoli -> geen overloop.
§ Wet van LaPlace: P = 2T/r
(Druk waarmee longen willen inkrimpen = 2 x oppervlaktespanning / radius)
1. Pneumothorax: thorax uitgerekt en long ingeklapt
2. FRC: evenwicht tussen longkracht en thoraxkracht;
thorax trekt naar buiten, longen trekken naar binnen
(krachten zijn hier even groot)
3. Beetje inspiratie: inspiratiespieren zorgen voor
verruiming van de thorax
4. Inspiratie op 60% van de vitale capaciteit: thorax is op
favoriete positie; tot hier kun je makkelijk inademen; bij
uitademen relaxeren de spieren, waardoor de longen
vanzelf terugtrekken tot het evenwicht
5. Maximale inspiratie: meer spieren zijn nodig om de
favoriete positie van de thorax te kunnen overwinnen; we
moeten werken tegen de longkracht en de thoraxkracht
6. Maximale expiratie: abdominale spieren + interne
intercostale spieren samentrekken: meer lucht uitblazen ->
spieren relaxeren -> longen rekken weer op naar FRC
8
Samenvatting
Inhoudsopgave
Epidemiologie................................................................................................................................................. 4
Ademhaling .................................................................................................................................................... 5
Anatomie ............................................................................................................................................................ 5
Fysiologie ............................................................................................................................................................ 7
Ventilatie en Arbeid ....................................................................................................................................... 7
Ventilatie/perfusie ....................................................................................................................................... 12
Regulatie van de ademhaling....................................................................................................................... 15
Aanvullende informatie ............................................................................................................................... 18
Het hart ........................................................................................................................................................ 19
Anatomie .......................................................................................................................................................... 19
Histologie .......................................................................................................................................................... 21
Structuren; ................................................................................................................................................... 21
Pathologie; myocardinfarct ......................................................................................................................... 21
Fysiologie .......................................................................................................................................................... 22
Cardiovasculair systeem .............................................................................................................................. 22
Hartcellen .................................................................................................................................................... 22
Het hart mechanisch .................................................................................................................................... 22
Excitatie ....................................................................................................................................................... 23
Geleidingssysteem van het hart .................................................................................................................. 24
Excitatie-contractie koppeling ..................................................................................................................... 25
Volume-druk relatie ..................................................................................................................................... 27
Relatie tussen de verschillende fenomenen die plaatsvinden – Wiggersdiagram....................................... 28
Hartgeluiden ................................................................................................................................................ 28
Autonome zenuwstelsel .............................................................................................................................. 29
Het ECG: Electrocardiogram ........................................................................................................................ 30
De circulatie ................................................................................................................................................. 34
Anatomie .......................................................................................................................................................... 34
Cardiovasculaire circulatie ........................................................................................................................... 34
Arteriële, veneuze en lymfatische systeem ................................................................................................. 34
Mediastinum ................................................................................................................................................ 34
Histologie .......................................................................................................................................................... 36
Cardiovasculaire circulatie ........................................................................................................................... 36
Bloedvaten ................................................................................................................................................... 36
Fysiologie .......................................................................................................................................................... 38
Het circulatiesysteem .................................................................................................................................. 38
Relatie tussen input en output .................................................................................................................... 38
Van Cardiac Output (CO) naar bloedflow .................................................................................................... 39
De bloedflow in real life ............................................................................................................................... 39
Windkessel effect ........................................................................................................................................ 40
Speciale circulaties ....................................................................................................................................... 40
Bloeddrukregulatie ...................................................................................................................................... 41
, Bloeddruk..................................................................................................................................................... 44
Hypertensie .................................................................................................................................................. 45
Arteriële druk regulatiemechanismen ......................................................................................................... 45
Renale lichaamsvloeistof mechanismen ...................................................................................................... 45
Typen hypertensie ....................................................................................................................................... 46
Classificatie hypertensie .............................................................................................................................. 47
Consequenties hypertensie ......................................................................................................................... 47
Management hypertensie ........................................................................................................................... 47
Interactie hart en vaten ................................................................................................................................ 48
Cardiac Output (CO) ..................................................................................................................................... 48
De systemische circulatie............................................................................................................................. 48
Rol van het hart ........................................................................................................................................... 49
Rol van de vaten .......................................................................................................................................... 50
De vijf basisvariabelen ................................................................................................................................. 50
Neurohumorale controle ............................................................................................................................. 50
Interactie tussen hart & vaten ..................................................................................................................... 51
Veranderingen tijdens dynamische inspanning ........................................................................................... 51
De nieren...................................................................................................................................................... 52
Embryologie ...................................................................................................................................................... 52
Het urogenitale stelsel ................................................................................................................................. 52
Anatomie .......................................................................................................................................................... 53
Extraperitoneale ruimte vs intraperitoneaal holte ...................................................................................... 53
Aorta abdominalis ........................................................................................................................................ 53
Nieren .......................................................................................................................................................... 53
Fysiologie .......................................................................................................................................................... 55
Functies van de nieren ................................................................................................................................. 55
Renale bloedflow ......................................................................................................................................... 55
Regulatie van kalium, calcium, fosfaat en magnesium ................................................................................ 56
Glomerulaire filtratie ................................................................................................................................... 57
Regulatie van de filtratie.............................................................................................................................. 59
Tubulaire reabsorptie .................................................................................................................................. 60
Tubulaire reabsorptie en secretie in de verschillende delen van het nefron .............................................. 61
Reabsorptie per substantie .......................................................................................................................... 62
Regulatie van de tubulaire reabsorptie en secretie ..................................................................................... 63
Excretie ........................................................................................................................................................ 63
Urine concentratie en dilutie ....................................................................................................................... 64
Mictie ........................................................................................................................................................... 64
Lichaamsvloeistoffen .................................................................................................................................... 65
Lichaamsvloeistofcompartimenten ............................................................................................................. 65
Meten van de verschillende vloeistofvolumes – de indicatorverdunningsmethode ................................... 65
Osmotisch evenwicht................................................................................................................................... 65
Vloeistofuitwisseling .................................................................................................................................... 66
Oedeem ....................................................................................................................................................... 66
Veranderingen in lichaamsvloeistoffen ....................................................................................................... 67
Natriumbalans ............................................................................................................................................. 70
Kaliumbalans ................................................................................................................................................ 71
Zuur/base-balans ......................................................................................................................................... 73
Basis ............................................................................................................................................................. 73
Regulatie ...................................................................................................................................................... 73
2
, Verstoringen & reacties op verstoringen in de zuur-base balans ................................................................ 75
Plasma anion gap ......................................................................................................................................... 76
Gemengde zuur-base stoornissen ............................................................................................................... 77
K+ en zuur-base balans ................................................................................................................................. 77
Trauma ......................................................................................................................................................... 78
Pre-ziekenhuis onderzoek en interventie .................................................................................................... 78
Ziekenhuis management.............................................................................................................................. 78
Typen letsel .................................................................................................................................................. 78
Glasgow coma scale ..................................................................................................................................... 78
Triad of Death..................................................................................................................................... 78
Pneumothorax ............................................................................................................................................. 79
AKI: acute kidneu injury ............................................................................................................................... 79
Shock............................................................................................................................................................ 80
3
,Epidemiologie
Typen onderzoek
- Cross-sectioneel: kies populatie -> bepaal ziekte en blootstelling.
- Case-control: kies patiënten en controles (heden) en bepaal het percentage
blootgestelden (verleden).
- Historisch cohort: bepaal blootstelling (verleden) -> identificeer cohort (meet ziekte
incidentie en blootstellingscohorten) (heden).
- Prospectief cohort: kies cohort, meet blootstelling (heden) -> meet ziekte-incidentie
in blootstellingscohorten (toekomst).
- Experiment: kies onderzoeksgroep -> deel ze random in naar blootstelling (heden) ->
meet ziekte-incidentie in blootstellingscohorten (toekomst).
Frequentiematen
- Prevalentie: aantal nieuwe mensen met een bepaalde
ziekte op een bepaald moment.
- Incidentie: het aantal nieuwe gevallen van een
bepaalde ziekte op een bepaald moment.
Associatiematen
- Relatief risico (RR): risicoverhouding; lans op ziekte met risicofactor t.o.v. kans op
ziekte zonder risicofactor.
o RR = R1 / R0
- Odds Ratio (OR): verhouding tussen de waarschijnlijkheid dat een gebeurtenis wel of
niet zal voorvallen.
o OR = Px(1-Q) / Qx(1-P)
- Vooraf kans: kans dat een patiënt een bepaalde ziekte heeft.
- Likelihood ratio: waarschijnlijkheid dat een test een positief of negatief resultaat
heeft. (Lage vooraf kans => via likelihood ratio => lage achterafkans)
Besliskundig denken
- Sensitiviteit = terecht positief onder zieken.
o SNOUT: Sensitieve test met negatief resultaat sluit ziekte uit.
- Specificiteit = terecht negatief onder niet-zieken.
o SPIN: Specifieke test met positief resultaat sluit ziekte in.
- Positief voorspellende waarde: kans op ziekte bij mensen met een positief resultaat.
o Terecht positief / terecht positief + fout positief
- Negatief voorspellende waarde: kans op gezond bij mensen met negatief resultaat.
o Terecht negatief / terecht negatief + fout positief
WEL ZIEK NIET ZIEK
POSITIEF Terecht positief (a) Fout negatief (b) Sens. = a / a+ c
NEGATIEF Fout positief (c) Terecht negatief (d) Spec. = d / d+b
PICO(s)-CAT: patiënt/probleem – interventie – controle/vergelijking – uitkomst – study-type
– critically – appraised – topic.
4
,Ademhaling
Anatomie
Leerdoelen
- Oriëntatiepunten thoraxwervels, ribben en
sternum op normale X-thorax.
- Anatomie trachea, bronchiaal boom en longen,
inclusief vascularisatie.
- Anatomie en oppervlakteprojectie van pariëtale
en viscerale pleura en de kwabben en fissuren
van de longen.
- Ligging en inhoud van de cavitas pleuralis en de
verschillende delen van het mediastinum.
- Functionele anatomie van de ventilatie;
bewegingen bij de gewrichten tussen de ribben en de
wervelkolom en het sternum + ademhalingsbewegingen in
het craniale en caudale deel van de thorax + bewegingen van
het diafragma, motorische innervatie en de pleurale
bekleding
Aanvullende informatie;
- Hoesten: deeltje -> impuls via afferente zenuw naar medulla
-> inademen + epiglottis dicht -> buikspieren +
expiratiespieren spannen aan -> hoge druk -> epiglottis en
vocal cords open
- Samenstelling luchtwegen;
o Trachea – kraakbeen + glad spierweefsel
o Bronchi – kraakbeen + glad spierweefsel
o Bronchiolen – glad spierweefsel
o Respiratoire bronchiole – epitheel + glad
spierweefsel + fibreus weefsel
- Autonome zenuw-innervatie
o Sympatische bronchodilatatorvezels uit
T1-T4 + Norepinefrine en Epinefrine
§ Relaxatie glad spierweefsel +
vasoconstrictie + remmen
bronchiale alveolaire klieren
o Parasympatische
bronchocontrictorvezels uit n. X +
Acetycholine
§ Contractie glad spierweefsel +
vasodilatatie + initiatie secretie
door alveolaire klieren
- Lymfatische drainage: naar pulmonaire en
bronchopulmonaire (hilar) knopen -> naar
tracheobronchiale knopen -> naar rechter en
linker paratracheale knopen
5
,6
,Fysiologie
Ventilatie en Arbeid
Ademhaling
- Ventilatie = beweging van de lucht in en uit de longen
- Gasuitwisseling = diffusie tussen alveoli en bloed
- Ventilatie/perfusie ratio = ventilatie en longperfusie afstemmen
- Gastransport = transport gassen in het bloed
- Gasdiffusie/uitwisseling = uitwisseling van gassen tussen bloed en cellen
- Cellulaire respiratie = gebruik van O2 en productie van CO2 in cellen
Ventilatie
- Inademen
o Door middel van de inspiratiespieren
§ Diafragma: contraheert -> thorax vergroot -> intrapleurale druk wordt
negatiever -> longen rekken op -> druk in de longen neemt af -> lucht
stroomt van hoge naar lage druk => lucht de longen in
§ Externe intercostale spieren: contraheren -> ribben omhoog
o Oprekken van de longen is afhankelijk van de compliantie van de longen;
stroming van de lucht is afhankelijk van de weerstand.
- Uitademen
o Door elastische recoil van de longen
o Actief door middel van de expiratiespieren
§ Abdominale spieren
§ Interne intercostale spieren
- Krachten overwinnen tijdens de ventilatie
o Elastische krachten (statisch)
§ Retractiekrachten longen (willen verkleinen)
§ Retractiekrachten thoraxwand (wil vergroten)
o Weerstandskrachten (dynamisch)
§ Luchtwegweerstand
• 80-90% van de te overwinnen weerstand (R); veroorzaakt door
frictie van de gassen in de luchtwegen
• Tijdens laminaire flow, wordt dit bepaald door deze twee
wetten samen:
o R = deltaP/V (wet van Ohm)
§ Hoe meer lucht dat stroomt, hoe kleiner de R
o V = [(p x r4) / (8 x h x l)] x deltaP (Hägen-poseuille’s wet)
§ Afname in radius -> verhoogt weerstand
è R = (8 x h x l) / (p x r )
4
§ Weefselweerstand
7
, Statische volume-druk relatie
Figuur 4: Statische volume-druk relatie
FRC: begin inspiratie: 3L zit in de longen; pleurale druk
is negatief (evenwicht: longen trekken net zo hard naar
binnen als de thorax naar buiten)
Compliantie: steilheid van de curve
(hoe steiler, hoe complianter)
Hoe hoger de druk, des te meer lucht zit er in de longen
Compliantie = volumeverandering dat plaatsvindt met een bepaalde drukverandering => V/P
- Factoren die de longcompliantie bepalen:
o Elastine en collageenvezels
§ Veroudering: verlies elastine-vezels -> stijvere longen
o Oppervlaktespanning in de alveoli
§ Type 2 pneumocyten produceren surfactant -> zorgt ervoor dat de
alveoli samen willen trekken (sterke retractiekracht)
• Evenveel pneumocyten in kleine als in grote alveoli; relatief
meer surfactant in kleine alveoli -> geen overloop.
§ Wet van LaPlace: P = 2T/r
(Druk waarmee longen willen inkrimpen = 2 x oppervlaktespanning / radius)
1. Pneumothorax: thorax uitgerekt en long ingeklapt
2. FRC: evenwicht tussen longkracht en thoraxkracht;
thorax trekt naar buiten, longen trekken naar binnen
(krachten zijn hier even groot)
3. Beetje inspiratie: inspiratiespieren zorgen voor
verruiming van de thorax
4. Inspiratie op 60% van de vitale capaciteit: thorax is op
favoriete positie; tot hier kun je makkelijk inademen; bij
uitademen relaxeren de spieren, waardoor de longen
vanzelf terugtrekken tot het evenwicht
5. Maximale inspiratie: meer spieren zijn nodig om de
favoriete positie van de thorax te kunnen overwinnen; we
moeten werken tegen de longkracht en de thoraxkracht
6. Maximale expiratie: abdominale spieren + interne
intercostale spieren samentrekken: meer lucht uitblazen ->
spieren relaxeren -> longen rekken weer op naar FRC
8
