Auditing Practices
Faculteit Economie en Bedrijfskunde
Jaar 20/21
Vak code EBB097A05
Vak naam Auditing Practices
Periode Semester Ib
ECTS 5
Verplichte literatuur De praktijk van Auditing en Assurance, 2016, Noordhoff Uitgevers, 7e druk
Additionele literatuur
Omschrijving
De student verwerft in deze cursus kennis omtrent de verschillende methoden en technieken om
financiële informatie te controleren. Hij/zij verwerft inzicht in het belang van IT voor de kwaliteit van
informatie en de impact daarvan op de wijze waarop de audit wordt vormgegeven. De student leert
deze kennis toe te passen in een jaarrekeningcontrole (casus).
Introduction to Auditing BSc
Auditing Practices BSc
Auditing Theory MSc
Auditing Research MSc
Auditing & Assurance I Executive MSc
Auditing & Assurance II Executive MSc
Veel onderwerpen van Introduction to Auditing komen bij Auditing Practices uitvoeriger aan bod.
Auditing Practices staat uitvoeriger stil bij de praktijk.
Auditing Practices gaat vooral in op hoe een accountant een jaarrekening controleert. Welke fases
zijn er? Wat doet de accountant in welke fase? En concreet, hoe controleert een accountant nou de
post Debiteuren en Crediteuren.
Leerdoelen
Na afronding van deze cursus kan de student:
1. De verschillende methoden en technieken beschrijven welke er zijn om financiële informatie
te controleren.
2. De juiste toepassing kiezen van de verschillende methoden en technieken om de posten in
de jaarrekening te controleren.
3. Beredeneren welke impact IT heeft op de kwaliteit van financiële informatie.
4. Beargumenteren welke invloed IT heeft op de verschillende methoden en technieken om
financiële informatie te controleren.
Tentamen
Grote casus waarin je hetgeen wat je geleerd hebt in de computerpractica ook moet toepassen. De
computerpractica is een nabootsing van de praktijk.
VGBA en ViO
VGBA en ViO hoeven we niet inhoudelijk te kennen voor het tentamen.
Handleiding Regelgeving Accountancy (HRA) en Nadere Voorschriften Controle en Overige
Standaarden (NV COS)
,HRA is uitgevaardigd door de NBA. Hierin is onder meer de NV COS opgenomen. Het Stramien, de
VGBA, en de VIO staan ook in de HRA.
Binnen dit vak gaan we verder in op de NV COS: wat zou de accountant moeten doen en hoe zou hij
zich moeten gedragen? De NV COS is overgenomen van de IFAC (International Federation of
Accountants). Als er N achter het specifieke nummer staat, heeft de NBA een specifieke invulling aan
de NV COS gegeven.
Voor Auditing Practices zijn een aantal NV COS uitgelicht (zoals 100-999 ‘Opdrachten tot controle van
historische financiële informatie’ en hieronder vallen andere ‘paragrafen’. Op het tentamen moet je
het NV COS erbij kunnen pakken.
NV COS is in elke fase van het controleproces van belang. Als een NV COS specifiek op de
literatuurlijst voor dit vak, lees het dan ook even op de HRA.
Elke COS kent eenzelfde indeling: inleiding – doelstelling – definities – vereisten – toepassing. Soms
bevat het ook een aanvullende bijlage (toepassingsgerichte en verklarende teksten).
Wat is het verschil tussen de IFRS/RJ en NV COS?
IFRS/RJ is de regelgeving voor het opstellen van de jaarrekening. NV COS gaat over wat de
accountant zou moeten doen om de jaarrekening te controleren.
,Week 1 – Introductie en opzet cursus
Terugblik Introduction to Auditing
Wat doet een accountant?
De accountant controleert de jaarrekening. Onderneming stelt zelf de jaarrekening op en voert de
administratie. De aangifte vennootschapsbelasting regelt een fiscalist.
Wat bedoelt de accountant met controleren?
Toetsen aan de normen: is het conform wet- en regelgeving?
Welk fundamenteel beginsel is van toepassing op elk handelen van de RA?
Professionaliteit. Vertrouwelijkheid en objectiviteit niet, want deze kunnen lastig zijn, als bijv. de RA
binnen het bedrijf werkt als controller.
Hoofdstuk 1: Controleproces
Het controleproces omvat de voorbereiding, planning en vaststelling van de
controlewerkzaamheden. De voorbereiding is met name gericht op het beoordelen of een opdracht
geaccepteerd kan worden. De planning van de controle omvat het vaststellen van de algehele
controleaanpak voor de opdracht en het ontwikkelen van een controleprogramma, om het
accountantscontrolerisico tot een aanvaardbaar laag niveau te reduceren.
1.1: Het controleproces in het algemeen
Bij het geven van een controleverklaring heb je te maken met de volgende zaken:
Betrokken partijen: de accountant, de onderneming (over wiens jaarrekening het gaat), en
de derde partij die de controleverklaring wil hebben.
Tijdsdruk: bedrijven willen vaak allemaal op hetzelfde moment hun jaarrekening
gecontroleerd hebben waardoor de accountant een ‘busy season’ kent.
Effectieve controle: juiste controlewerkzaamheden uitvoeren om voldoende en geschikte
controle-informatie verzamelen om een oordeel te onderbouwen.
Efficiënte controle: de accountant wil niet te veel doen, want je hebt immers te maken met
tijd en een budget. Streven het doel met zo weinig mogelijk middelen te bereiken.
o Effectiviteit en efficiëntie wringen soms: breng beide in balans. Dit is een uitdaging.
o Doelstelling: vaststellen van de getrouwheid van de jaarrekening.
Verantwoordelijkheden van de accountant
De accountant dient een oordeel te vormen over de vraag of de financiële overzichten in alle van
materieel belang zijnde opzichten zijn opgesteld in overeenstemming met het toepassing zijnde
stelsel inzake financiële verslaggeving (zoals RJ/IFRS).
Het controleproces bestaat op hoofdlijn uit de controleaanpak en het controleprogramma.
Stel u mag een offerte uitbrengen voor de jaarrekeningcontrole van de RUG. Welke thema’s zou u
terug laten komen in deze offerte?
Team binnen het accountantskantoor heeft veel ervaring met klanten binnen het onderwijs. Je zou
kunnen noemen dat je IT-specialisten in het team hebt. Geef de RUG een zo goed mogelijk beeld van
hoe jij als accountant de jaarrekeningcontrole van de RUG zou aanpakken.
Je bent accountant van Sligro Food Group. In welke maanden van het jaar zou u welke (globale)
stappen in het controleprogramma uitvoeren voor de controle van de jaarrekening?
, Voorbeeld tijdlijn jaarrekeningcontrole: controlejaar (juni-maart)
Fase 1 Juni 2020 Opdrachtaanvaarding en opdrachtbevestiging.
Klantbespreking en bepalen controleaanpak met (senior) teamleden.
Fase 2-3 Augustus 2020 Bepalen controleplan en werkprogramma (teammeeting).
Starten met dossiervorming.
Fase 4 September 2020 Uitvoeren interimcontrole.
Bepalen van impact bevindingen op controleaanpak, -plan en werkprogramma.
Oktober 2020 Klantbespreking; bevindingen bespreken met de klant.
Uitvaardigen rapportage interim bevindingen (management letter).
Januari 2021 Zijn er wijzingen geweest? Updaten van controleaanpak, -plan en werkprogramma
(n.a.v. cijferanalyses en klantbespreking).
Fase 5 Februari 2021 Uitvoeren eindejaarscontrole.
Bespreken van bevindingen met de klant.
Uitvoeren van evaluatie en afrondingswerkzaamheden.
Fase 6 Maart 2021 Verstrekken van controleverklaring en accountantsverslag.
Evalueren van de controle met de klant.
De doelstelling van de controle is het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid of de
financiële overzichten als geheel geen afwijking van materieel belang bevatten als gevolg van fraude
of van fouten. Deze redelijke mate van zekerheid verkrijgt de accountant door het verzamelen van
voldoende en geschikte controle-informatie teneinde het controlerisico tot een aanvaardbaar laag
niveau terug te brengen.
De zes fasen van het controleproces staan hieronder in de tabel. Het volgen van deze fases maakt het
mogelijk om controlewerkzaamheden effectief en efficiënt te delegeren, voortgangscontrole uit te
oefenen en de kwaliteit van het proces integraal te bewaken.
Fasen controleproces
1. Vaststelling controle opdracht.
2. Voorbereiding controle. In deze fase is de betrokkenheid van de partner en andere belangrijke teamleden belangrijk.
a. Cliënt – accountant.
i. Wat wil de cliënt?
ii. Wat wil de accountant?
iii. Wat kan de accountant? Het kan voorkomen dat de accountant sommige werkzaamheden niet kan
uitvoeren. Bijv. een kleiner kantoor heeft minder specialisten over bepaalde zaken.
b. Randvoorwaarden.
c. Reikwijdte en verantwoordelijkheden.
d. Prijsafspraken.
i. Bij een nieuwe klant ken je de interne beheersing nog niet. De interne beheersing staat centraal bij de
omvang van de werkzaamheden. Dus, misschien moet de accountant veel meer werkzaamheden uitvoeren
en hanteer je een hoger tarief?
3. Bepaling controleaanpak en -programma
a. Controleaanpak. Controleaanpak is overkoepelend, terwijl het controleprogramma specifieker is.
i. Identificeren opdrachtkenmerken bepalend voor de reikwijdte. Wat ga je nu controleren? Over welk jaar
gaat het?
ii. Vaststellen doelstellingen m.b.t. rapportages.
1. Grondslagen financiële verslaggeving. Bijv. een gemeente stelt de jaarrekening op o.b.v. van de
BBV (i.p.v. de IFRS). In de BBV staat dat je ook moet kijken naar de rechtmatigheid, terwijl dit bij
IFRS niet moet. Dit maakt dan de controle anders.
2. Specifieke voorwaarden/vereisten
iii. Beoordelen belangrijke factoren bepalend voor kernpunten controleplan.
Faculteit Economie en Bedrijfskunde
Jaar 20/21
Vak code EBB097A05
Vak naam Auditing Practices
Periode Semester Ib
ECTS 5
Verplichte literatuur De praktijk van Auditing en Assurance, 2016, Noordhoff Uitgevers, 7e druk
Additionele literatuur
Omschrijving
De student verwerft in deze cursus kennis omtrent de verschillende methoden en technieken om
financiële informatie te controleren. Hij/zij verwerft inzicht in het belang van IT voor de kwaliteit van
informatie en de impact daarvan op de wijze waarop de audit wordt vormgegeven. De student leert
deze kennis toe te passen in een jaarrekeningcontrole (casus).
Introduction to Auditing BSc
Auditing Practices BSc
Auditing Theory MSc
Auditing Research MSc
Auditing & Assurance I Executive MSc
Auditing & Assurance II Executive MSc
Veel onderwerpen van Introduction to Auditing komen bij Auditing Practices uitvoeriger aan bod.
Auditing Practices staat uitvoeriger stil bij de praktijk.
Auditing Practices gaat vooral in op hoe een accountant een jaarrekening controleert. Welke fases
zijn er? Wat doet de accountant in welke fase? En concreet, hoe controleert een accountant nou de
post Debiteuren en Crediteuren.
Leerdoelen
Na afronding van deze cursus kan de student:
1. De verschillende methoden en technieken beschrijven welke er zijn om financiële informatie
te controleren.
2. De juiste toepassing kiezen van de verschillende methoden en technieken om de posten in
de jaarrekening te controleren.
3. Beredeneren welke impact IT heeft op de kwaliteit van financiële informatie.
4. Beargumenteren welke invloed IT heeft op de verschillende methoden en technieken om
financiële informatie te controleren.
Tentamen
Grote casus waarin je hetgeen wat je geleerd hebt in de computerpractica ook moet toepassen. De
computerpractica is een nabootsing van de praktijk.
VGBA en ViO
VGBA en ViO hoeven we niet inhoudelijk te kennen voor het tentamen.
Handleiding Regelgeving Accountancy (HRA) en Nadere Voorschriften Controle en Overige
Standaarden (NV COS)
,HRA is uitgevaardigd door de NBA. Hierin is onder meer de NV COS opgenomen. Het Stramien, de
VGBA, en de VIO staan ook in de HRA.
Binnen dit vak gaan we verder in op de NV COS: wat zou de accountant moeten doen en hoe zou hij
zich moeten gedragen? De NV COS is overgenomen van de IFAC (International Federation of
Accountants). Als er N achter het specifieke nummer staat, heeft de NBA een specifieke invulling aan
de NV COS gegeven.
Voor Auditing Practices zijn een aantal NV COS uitgelicht (zoals 100-999 ‘Opdrachten tot controle van
historische financiële informatie’ en hieronder vallen andere ‘paragrafen’. Op het tentamen moet je
het NV COS erbij kunnen pakken.
NV COS is in elke fase van het controleproces van belang. Als een NV COS specifiek op de
literatuurlijst voor dit vak, lees het dan ook even op de HRA.
Elke COS kent eenzelfde indeling: inleiding – doelstelling – definities – vereisten – toepassing. Soms
bevat het ook een aanvullende bijlage (toepassingsgerichte en verklarende teksten).
Wat is het verschil tussen de IFRS/RJ en NV COS?
IFRS/RJ is de regelgeving voor het opstellen van de jaarrekening. NV COS gaat over wat de
accountant zou moeten doen om de jaarrekening te controleren.
,Week 1 – Introductie en opzet cursus
Terugblik Introduction to Auditing
Wat doet een accountant?
De accountant controleert de jaarrekening. Onderneming stelt zelf de jaarrekening op en voert de
administratie. De aangifte vennootschapsbelasting regelt een fiscalist.
Wat bedoelt de accountant met controleren?
Toetsen aan de normen: is het conform wet- en regelgeving?
Welk fundamenteel beginsel is van toepassing op elk handelen van de RA?
Professionaliteit. Vertrouwelijkheid en objectiviteit niet, want deze kunnen lastig zijn, als bijv. de RA
binnen het bedrijf werkt als controller.
Hoofdstuk 1: Controleproces
Het controleproces omvat de voorbereiding, planning en vaststelling van de
controlewerkzaamheden. De voorbereiding is met name gericht op het beoordelen of een opdracht
geaccepteerd kan worden. De planning van de controle omvat het vaststellen van de algehele
controleaanpak voor de opdracht en het ontwikkelen van een controleprogramma, om het
accountantscontrolerisico tot een aanvaardbaar laag niveau te reduceren.
1.1: Het controleproces in het algemeen
Bij het geven van een controleverklaring heb je te maken met de volgende zaken:
Betrokken partijen: de accountant, de onderneming (over wiens jaarrekening het gaat), en
de derde partij die de controleverklaring wil hebben.
Tijdsdruk: bedrijven willen vaak allemaal op hetzelfde moment hun jaarrekening
gecontroleerd hebben waardoor de accountant een ‘busy season’ kent.
Effectieve controle: juiste controlewerkzaamheden uitvoeren om voldoende en geschikte
controle-informatie verzamelen om een oordeel te onderbouwen.
Efficiënte controle: de accountant wil niet te veel doen, want je hebt immers te maken met
tijd en een budget. Streven het doel met zo weinig mogelijk middelen te bereiken.
o Effectiviteit en efficiëntie wringen soms: breng beide in balans. Dit is een uitdaging.
o Doelstelling: vaststellen van de getrouwheid van de jaarrekening.
Verantwoordelijkheden van de accountant
De accountant dient een oordeel te vormen over de vraag of de financiële overzichten in alle van
materieel belang zijnde opzichten zijn opgesteld in overeenstemming met het toepassing zijnde
stelsel inzake financiële verslaggeving (zoals RJ/IFRS).
Het controleproces bestaat op hoofdlijn uit de controleaanpak en het controleprogramma.
Stel u mag een offerte uitbrengen voor de jaarrekeningcontrole van de RUG. Welke thema’s zou u
terug laten komen in deze offerte?
Team binnen het accountantskantoor heeft veel ervaring met klanten binnen het onderwijs. Je zou
kunnen noemen dat je IT-specialisten in het team hebt. Geef de RUG een zo goed mogelijk beeld van
hoe jij als accountant de jaarrekeningcontrole van de RUG zou aanpakken.
Je bent accountant van Sligro Food Group. In welke maanden van het jaar zou u welke (globale)
stappen in het controleprogramma uitvoeren voor de controle van de jaarrekening?
, Voorbeeld tijdlijn jaarrekeningcontrole: controlejaar (juni-maart)
Fase 1 Juni 2020 Opdrachtaanvaarding en opdrachtbevestiging.
Klantbespreking en bepalen controleaanpak met (senior) teamleden.
Fase 2-3 Augustus 2020 Bepalen controleplan en werkprogramma (teammeeting).
Starten met dossiervorming.
Fase 4 September 2020 Uitvoeren interimcontrole.
Bepalen van impact bevindingen op controleaanpak, -plan en werkprogramma.
Oktober 2020 Klantbespreking; bevindingen bespreken met de klant.
Uitvaardigen rapportage interim bevindingen (management letter).
Januari 2021 Zijn er wijzingen geweest? Updaten van controleaanpak, -plan en werkprogramma
(n.a.v. cijferanalyses en klantbespreking).
Fase 5 Februari 2021 Uitvoeren eindejaarscontrole.
Bespreken van bevindingen met de klant.
Uitvoeren van evaluatie en afrondingswerkzaamheden.
Fase 6 Maart 2021 Verstrekken van controleverklaring en accountantsverslag.
Evalueren van de controle met de klant.
De doelstelling van de controle is het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid of de
financiële overzichten als geheel geen afwijking van materieel belang bevatten als gevolg van fraude
of van fouten. Deze redelijke mate van zekerheid verkrijgt de accountant door het verzamelen van
voldoende en geschikte controle-informatie teneinde het controlerisico tot een aanvaardbaar laag
niveau terug te brengen.
De zes fasen van het controleproces staan hieronder in de tabel. Het volgen van deze fases maakt het
mogelijk om controlewerkzaamheden effectief en efficiënt te delegeren, voortgangscontrole uit te
oefenen en de kwaliteit van het proces integraal te bewaken.
Fasen controleproces
1. Vaststelling controle opdracht.
2. Voorbereiding controle. In deze fase is de betrokkenheid van de partner en andere belangrijke teamleden belangrijk.
a. Cliënt – accountant.
i. Wat wil de cliënt?
ii. Wat wil de accountant?
iii. Wat kan de accountant? Het kan voorkomen dat de accountant sommige werkzaamheden niet kan
uitvoeren. Bijv. een kleiner kantoor heeft minder specialisten over bepaalde zaken.
b. Randvoorwaarden.
c. Reikwijdte en verantwoordelijkheden.
d. Prijsafspraken.
i. Bij een nieuwe klant ken je de interne beheersing nog niet. De interne beheersing staat centraal bij de
omvang van de werkzaamheden. Dus, misschien moet de accountant veel meer werkzaamheden uitvoeren
en hanteer je een hoger tarief?
3. Bepaling controleaanpak en -programma
a. Controleaanpak. Controleaanpak is overkoepelend, terwijl het controleprogramma specifieker is.
i. Identificeren opdrachtkenmerken bepalend voor de reikwijdte. Wat ga je nu controleren? Over welk jaar
gaat het?
ii. Vaststellen doelstellingen m.b.t. rapportages.
1. Grondslagen financiële verslaggeving. Bijv. een gemeente stelt de jaarrekening op o.b.v. van de
BBV (i.p.v. de IFRS). In de BBV staat dat je ook moet kijken naar de rechtmatigheid, terwijl dit bij
IFRS niet moet. Dit maakt dan de controle anders.
2. Specifieke voorwaarden/vereisten
iii. Beoordelen belangrijke factoren bepalend voor kernpunten controleplan.
