COMFF3 plan van aanpak voorlichtingsgesprek
Theoretische onderbouwing voorlichtingsgesprek
Voorlichting geven is iets wat veel voor gaat komen binnen het verpleegkundige vak.
Voordat je voorlichting effectief aan iemand kan overbrengen is het belangrijk dat je inzicht
hebt over bepaalde onderwerpen.
Allereerst is het belangrijk dat de patiënt openstaat voor de informatie die je hen gaat
vertellen. Het openstaan is het vermogen voor de patiënt om de aandacht te hebben bij het
gesprek. Het bevat meerdere dingen. Het kan de bereidheid zijn om te luisteren naar wat je
te vertellen hebt, maar het kan ook de behoefte van informatie beïnvloeden. Openstaan is
de absolute basis van dit type gesprek en is ten alle tijden belangrijk. Wanneer iemand niet
openstaat voor informatie zal hij/zij hier ook niets mee doen. Als verpleegkundige speel je
hier dus ook veel op in dus signalen op te pakken, prioriteiten te stellen voorafgaand aan het
gesprek en door eventueel extra aandacht te besteden aan dat wat de patiënt nodig heeft.
Als iemand bijvoorbeeld gehaast binnenkomt op je spreekuur kun je beter even de tijd
nemen om hierop te reageren voordat je direct begint met jouw taak.
Wanneer iemand dus openstaat kun je informatie effectief overdragen. Hiervoor moet de
patiënt de informatie wel goed begrijpen. Iedereen verschilt hierin. Zo is de behoefte per
patiënt ook echt verschillend. Een patiënt die in zijn dagelijkse leven huisarts is zal
waarschijnlijk minder behoefte hebben aan informatie dan iemand die nog nooit in het
ziekenhuis is geweest. Belangrijk is dus om na te gaan hoe de voorkennis is en wat je hierin
kan aanvullen. Ook is het goed na te gaan hoeveel iemand wil qua informatie. De ene patiënt
wil alles graag tot in detail weten terwijl de andere patiënt liever alleen het hoognodige
weet. Dit stem je af met de patiënt zodat je hierop kan inspelen. Tijdens de stap begrijpen
maak je gebruik van de 5 B’s. Je verteld de belangrijke en bruikbare informatie. Iemand kan
bijvoorbeeld erg veel stress ervaren voor een operatie en een bepaalde geruststelling willen.
Je vertelt dan wat bruikbaar is voor de patiënt en wat belangrijk is voor hen om te weten.
Deze informatie breng je begrijpelijk over. Je praat niet in medische termen en gebruikt geen
vakjargon. Je staat stil bij moeilijke woorden en neemt de tijd om deze uit te leggen. Om
ervoor te zorgen dat je informatie beklijft (blijft hangen) maak je gebruik van ondersteunend
materiaal. Bijvoorbeeld een folder, een website, een grafiek, een tekening/plaatje. Alles wat
je ondersteunend gebruikt aan je verhaal maakt het voor de patiënt duidelijker. Als laatste
zorg je ervoor dat de informatie die je overbrengt betrouwbaar is. Je gebruikt betrouwbare
bronnen en achterhaalt of de informatie nog actueel is. Bij vragen van de patiënt verzin je
zelf niet zomaar iets maar geef je passende antwoorden.
Bovenstaande stappen pas je toe in het voorlichtingsgesprek van F3.
Gedurende het hele gesprek
, Wat Gebruik geen vakjargon
Hoe Gebruik makkelijke termen die patiënten ook kunnen begrijpen. Mocht je
wel een medische term gebruiken, leg deze dan uit.
Waarom Om de patiënt een volledig een duidelijk beeld te geven van de uitleg die je
geeft helpt het geen lastige woorden te gebruiken of deze dan minstens uit
te leggen/ toe te lichten.
Effect De patiënt begrijpt waarover je het hebt en voelt zich serieus genomen
Bron Silverman, Kurtz en Draper, (2014) Vaardig communiceren in de
gezondheidszorg (Derde druk).
Wat Samenwerken
Hoe Betrek gedurende het gesprek de patiënt door samen een agenda op te
stellen, door open vragen te stellen, door vragen op bepaalde uitspraken te
reageren, door hardop te denken, door tot een gezamenlijke
besluitvorming te komen.
Waarom Het betrekken van de patiënt maakt dat hij/zij actief betrokken is bij hun
eigen proces. Hij/zij denkt actief mee, geeft eerder een respons en heeft het
gevoel niet zozeer de ‘patiënt’ te zijn.
Effect Effectieve manier van het voeren van dit type gesprek, daarbij bevordert
het ook de interactie met de patiënt waardoor zij goed worden betrokken
en gestimuleerd worden mee te denken.
Bron Silverman, Kurtz en Draper, (2014) Vaardig communiceren in de
gezondheidszorg (Derde druk).
Wat Interesse en respect tonen
Hoe Heb geen vooroordelen van de patiënt tegenover je. Luister aandachtig
naar wat zij te zeggen hebben. Wees neutraal. Behandel iedereen
hetzelfde, maak geen onderscheid.
Waarom Gedachten en gevoelens over een patiënt (waarneming) kunnen ons
normale gedrag in de weg staan en onze communicatie blokkeren.
Effect We luisteren goed naar de persoon tegenover ons omdat we geen
vooroordeel hebben gevormd. Hierdoor missen we geen belangrijke
informatie.
Bron Silverman, Kurtz en Draper, (2014) Vaardig communiceren in de
gezondheidszorg (Derde druk)
Voorbereiding
Theoretische onderbouwing voorlichtingsgesprek
Voorlichting geven is iets wat veel voor gaat komen binnen het verpleegkundige vak.
Voordat je voorlichting effectief aan iemand kan overbrengen is het belangrijk dat je inzicht
hebt over bepaalde onderwerpen.
Allereerst is het belangrijk dat de patiënt openstaat voor de informatie die je hen gaat
vertellen. Het openstaan is het vermogen voor de patiënt om de aandacht te hebben bij het
gesprek. Het bevat meerdere dingen. Het kan de bereidheid zijn om te luisteren naar wat je
te vertellen hebt, maar het kan ook de behoefte van informatie beïnvloeden. Openstaan is
de absolute basis van dit type gesprek en is ten alle tijden belangrijk. Wanneer iemand niet
openstaat voor informatie zal hij/zij hier ook niets mee doen. Als verpleegkundige speel je
hier dus ook veel op in dus signalen op te pakken, prioriteiten te stellen voorafgaand aan het
gesprek en door eventueel extra aandacht te besteden aan dat wat de patiënt nodig heeft.
Als iemand bijvoorbeeld gehaast binnenkomt op je spreekuur kun je beter even de tijd
nemen om hierop te reageren voordat je direct begint met jouw taak.
Wanneer iemand dus openstaat kun je informatie effectief overdragen. Hiervoor moet de
patiënt de informatie wel goed begrijpen. Iedereen verschilt hierin. Zo is de behoefte per
patiënt ook echt verschillend. Een patiënt die in zijn dagelijkse leven huisarts is zal
waarschijnlijk minder behoefte hebben aan informatie dan iemand die nog nooit in het
ziekenhuis is geweest. Belangrijk is dus om na te gaan hoe de voorkennis is en wat je hierin
kan aanvullen. Ook is het goed na te gaan hoeveel iemand wil qua informatie. De ene patiënt
wil alles graag tot in detail weten terwijl de andere patiënt liever alleen het hoognodige
weet. Dit stem je af met de patiënt zodat je hierop kan inspelen. Tijdens de stap begrijpen
maak je gebruik van de 5 B’s. Je verteld de belangrijke en bruikbare informatie. Iemand kan
bijvoorbeeld erg veel stress ervaren voor een operatie en een bepaalde geruststelling willen.
Je vertelt dan wat bruikbaar is voor de patiënt en wat belangrijk is voor hen om te weten.
Deze informatie breng je begrijpelijk over. Je praat niet in medische termen en gebruikt geen
vakjargon. Je staat stil bij moeilijke woorden en neemt de tijd om deze uit te leggen. Om
ervoor te zorgen dat je informatie beklijft (blijft hangen) maak je gebruik van ondersteunend
materiaal. Bijvoorbeeld een folder, een website, een grafiek, een tekening/plaatje. Alles wat
je ondersteunend gebruikt aan je verhaal maakt het voor de patiënt duidelijker. Als laatste
zorg je ervoor dat de informatie die je overbrengt betrouwbaar is. Je gebruikt betrouwbare
bronnen en achterhaalt of de informatie nog actueel is. Bij vragen van de patiënt verzin je
zelf niet zomaar iets maar geef je passende antwoorden.
Bovenstaande stappen pas je toe in het voorlichtingsgesprek van F3.
Gedurende het hele gesprek
, Wat Gebruik geen vakjargon
Hoe Gebruik makkelijke termen die patiënten ook kunnen begrijpen. Mocht je
wel een medische term gebruiken, leg deze dan uit.
Waarom Om de patiënt een volledig een duidelijk beeld te geven van de uitleg die je
geeft helpt het geen lastige woorden te gebruiken of deze dan minstens uit
te leggen/ toe te lichten.
Effect De patiënt begrijpt waarover je het hebt en voelt zich serieus genomen
Bron Silverman, Kurtz en Draper, (2014) Vaardig communiceren in de
gezondheidszorg (Derde druk).
Wat Samenwerken
Hoe Betrek gedurende het gesprek de patiënt door samen een agenda op te
stellen, door open vragen te stellen, door vragen op bepaalde uitspraken te
reageren, door hardop te denken, door tot een gezamenlijke
besluitvorming te komen.
Waarom Het betrekken van de patiënt maakt dat hij/zij actief betrokken is bij hun
eigen proces. Hij/zij denkt actief mee, geeft eerder een respons en heeft het
gevoel niet zozeer de ‘patiënt’ te zijn.
Effect Effectieve manier van het voeren van dit type gesprek, daarbij bevordert
het ook de interactie met de patiënt waardoor zij goed worden betrokken
en gestimuleerd worden mee te denken.
Bron Silverman, Kurtz en Draper, (2014) Vaardig communiceren in de
gezondheidszorg (Derde druk).
Wat Interesse en respect tonen
Hoe Heb geen vooroordelen van de patiënt tegenover je. Luister aandachtig
naar wat zij te zeggen hebben. Wees neutraal. Behandel iedereen
hetzelfde, maak geen onderscheid.
Waarom Gedachten en gevoelens over een patiënt (waarneming) kunnen ons
normale gedrag in de weg staan en onze communicatie blokkeren.
Effect We luisteren goed naar de persoon tegenover ons omdat we geen
vooroordeel hebben gevormd. Hierdoor missen we geen belangrijke
informatie.
Bron Silverman, Kurtz en Draper, (2014) Vaardig communiceren in de
gezondheidszorg (Derde druk)
Voorbereiding
