Inhoud
Tentamen Inleiding privaatrecht .............................................................................................5
Basisboek recht ..................................................................................................................5
1.1 Kennismaking met het recht .....................................................................................5
1.2 Indeling van het objectieve recht ..............................................................................7
1.3 Wat wordt er verstaan onder recht? .........................................................................9
1.4 Rechtsbronnen ........................................................................................................11
2.1 Inleiding privaatrecht ..................................................................................................14
2.2 Rechtshandeling .........................................................................................................14
2.4 Nakoming, tekortkoming in de nakoming en de gevolgen daarvan..........................19
2.5 Verbintenissen uit de wet ...........................................................................................25
2.6 Onrechtmatige daad ...................................................................................................25
2.7 Aansprakelijkheid van ouders voor kinderen ...............................................................26
2.8 Rechtmatige daad ...................................................................................................28
Samenvatting Juridische Vaardigheden ................................................................................29
Hoofdstuk 1 Leren hanteren van een wettenbundel .........................................................29
Hoofdstuk 2 Ontleden van wetsartikelen ..........................................................................31
4
,Tentamen Inleiding privaatrecht
Basisboek recht
1.1 Kennismaking met het recht
Eigenrichting: in een geschil je gelijke halen door zelf geweld te gebruiken Het recht van de
economisch sterkste geldt dan.
In het algemeen is eigenrichting niet geoorloofd. In beginsel mag alleen de overheid (denk
bijvoorbeeld aan politie en leger) het recht met behulp van geweld handhaven. De overheid
heeft het zogenaamde monopolie op rechtshandhaving met behulp van dwangmiddelen,
zoals het opleggen van een geldboete of gevangenisstraf.
Zittende magistratuur
In Nederland zijn er lagere rechters en hogere rechters. Deze rechters hebben een eigen
terrein waarop zij rechtspreken. De rechters zijn lid van de zittende magistratuur; we
spreken van zittende magistratuur, omdat de rechters (rechterlijke ambtenaren) in de
rechtszaal blijven zitten als zij aan het woord zijn.
Organisatie rechterlijke macht
Rechterlijke macht
Hoge Raad Gerechtshoven Rechtbanken
Een juridisch probleem wordt eerst door een lagere rechter in een van de elf rechtbanken
bekeken en beoordeeld. De rechtbank is het eerste gerecht.
Als een van de partijen het niet eens is met de uitspraak (dit noemen we een vonnis) van de
rechter in een rechtbank, kan hij de zaak aan een hogere rechter voorleggen; hij kan dan in
hoger beroep gaan bij een van de vier gerechtshoven.
Als een van de partijen het niet eens is met de uitspraak van het gerechtshof (dit noemen we
een arrest), dan is het onder bepaalde voorwaarden mogelijk om het geschil voor te leggen
aan het hoogste rechtscollege in Nederland, de Hoge Raad; dit heet in cassatie gaan. In
cassatie gaan bij de Hoge Raad is iets anders dan in hoger beroep gaan bij het gerechtshof. In
hoger beroep kijkt de rechter nog een keer of de rechter in de rechtbank alle feiten goed
heeft beoordeeld, of er voldoende bewijs is en of het recht juist is toegepast. De uitspraak
van het gerechtshof komt in de plaats van het vonnis van de rechtbank. In cassatie wordt
door de Hoge Raad niet opnieuw gekeken of de feiten wel kloppen, hij kijkt alleen of de
lagere rechter het recht juist heeft toegepast. Als de Hoge Raad oordeelt dat het recht niet
goed is toegepast, wordt de zaak terugverwezen naar een lagere rechter, die opnieuw
uitspraak moet doen.
5
,Rechtbank Vonnis Hoger beroep Gerechtshof Arrest In cassatie gaan Hoge
raad.
Een sanctie is een middel om naleving van bijvoorbeeld een voorschrift af te dwingen, of is
een straf voor een overtreding.
Het college van burgemeester en wethouders kan een last onder dwangsom opleggen. Een
last onder dwangsom wil zeggen dat de overtreder voor bijvoorbeeld elke dag dat hij de
overtreding niet ongedaan maakt, een geldbedrag moet betalen. (Dit is geregeld in art.
5:31d)
6
, 1.2 Indeling van het objectieve recht
Het objectieve recht omvat de rechtsregels die door de overheid zijn vastgesteld of erkend
met het doel de samenleving te ordenen, en die in het beginsel door sancties
gehandhaafd kunnen worden. Het objectieve recht wordt ook wel aangeduid met positief
recht of geldend recht.
Onderscheid privaatrecht – publiekrecht
Privaatrecht = rechtsverhouding tussen burgers onderling, individueel belang staat centraal.
Publiekrecht = verhouding overheid en burgers, algemeen belang staat centraal
Ondanks dit duidelijke verschil is het juridisch mogelijk dat de rechtsverhouding tussen
overheid en burgers toch beheerst wordt door het privaatrecht.
Recht:
- Privaatrecht
o Formeel
Burgerlijkprocesrecht (hoofdstuk 3)
o Materieel
Privaatrecht (vermogensrecht) (hoofdstuk 2)
Ondernemingsrecht (hoofdstuk 4)
Arbeidsrecht (hoofdstuk 8)
- Publiek recht
o Materieel + formeel
Staatsrecht (hoofdstuk 5)
Bestuursrecht (hoofdstuk 6)
Strafrecht (hoofdstuk 7)
Internationaal recht (hoofdstuk 9)
(Recht van de Europese Unie )
Privaat recht = rechtsverhouding tussen personen onderling.
Objectief recht. Natuurlijke personen en rechtspersonen. Natuurlijk persoon is de mens. Een
rechtspersoon is een organisatievorm die voor veel handelingen net als natuurlijke personen
aan het rechtsverkeer mag deelnemen. Als mensen of rechtspersonen dus onderling
juridische problemen hebben, gelden de regels van het privaatrecht.
Publiekrecht = rechtsverhouding overheid en burgers.
Bestuursrecht
De overheid heeft onder andere de taak om wetten op diverse gebieden van het
bestuursrecht uit te voeren; milieu, bouwen, sociale verzekeringen en belastingen. Bij de
uitvoering van deze wetten nemen bestuursorganen, zoals:
- Het bestuur van een gemeente (het college van burgemeester en wethouders)
- Provincie (het college van gedeputeerde staten)
- De rijksoverheid (minister)
Bij bestuursrechtelijke besluiten moeten bepaalde regels in acht worden genomen.
7
Tentamen Inleiding privaatrecht .............................................................................................5
Basisboek recht ..................................................................................................................5
1.1 Kennismaking met het recht .....................................................................................5
1.2 Indeling van het objectieve recht ..............................................................................7
1.3 Wat wordt er verstaan onder recht? .........................................................................9
1.4 Rechtsbronnen ........................................................................................................11
2.1 Inleiding privaatrecht ..................................................................................................14
2.2 Rechtshandeling .........................................................................................................14
2.4 Nakoming, tekortkoming in de nakoming en de gevolgen daarvan..........................19
2.5 Verbintenissen uit de wet ...........................................................................................25
2.6 Onrechtmatige daad ...................................................................................................25
2.7 Aansprakelijkheid van ouders voor kinderen ...............................................................26
2.8 Rechtmatige daad ...................................................................................................28
Samenvatting Juridische Vaardigheden ................................................................................29
Hoofdstuk 1 Leren hanteren van een wettenbundel .........................................................29
Hoofdstuk 2 Ontleden van wetsartikelen ..........................................................................31
4
,Tentamen Inleiding privaatrecht
Basisboek recht
1.1 Kennismaking met het recht
Eigenrichting: in een geschil je gelijke halen door zelf geweld te gebruiken Het recht van de
economisch sterkste geldt dan.
In het algemeen is eigenrichting niet geoorloofd. In beginsel mag alleen de overheid (denk
bijvoorbeeld aan politie en leger) het recht met behulp van geweld handhaven. De overheid
heeft het zogenaamde monopolie op rechtshandhaving met behulp van dwangmiddelen,
zoals het opleggen van een geldboete of gevangenisstraf.
Zittende magistratuur
In Nederland zijn er lagere rechters en hogere rechters. Deze rechters hebben een eigen
terrein waarop zij rechtspreken. De rechters zijn lid van de zittende magistratuur; we
spreken van zittende magistratuur, omdat de rechters (rechterlijke ambtenaren) in de
rechtszaal blijven zitten als zij aan het woord zijn.
Organisatie rechterlijke macht
Rechterlijke macht
Hoge Raad Gerechtshoven Rechtbanken
Een juridisch probleem wordt eerst door een lagere rechter in een van de elf rechtbanken
bekeken en beoordeeld. De rechtbank is het eerste gerecht.
Als een van de partijen het niet eens is met de uitspraak (dit noemen we een vonnis) van de
rechter in een rechtbank, kan hij de zaak aan een hogere rechter voorleggen; hij kan dan in
hoger beroep gaan bij een van de vier gerechtshoven.
Als een van de partijen het niet eens is met de uitspraak van het gerechtshof (dit noemen we
een arrest), dan is het onder bepaalde voorwaarden mogelijk om het geschil voor te leggen
aan het hoogste rechtscollege in Nederland, de Hoge Raad; dit heet in cassatie gaan. In
cassatie gaan bij de Hoge Raad is iets anders dan in hoger beroep gaan bij het gerechtshof. In
hoger beroep kijkt de rechter nog een keer of de rechter in de rechtbank alle feiten goed
heeft beoordeeld, of er voldoende bewijs is en of het recht juist is toegepast. De uitspraak
van het gerechtshof komt in de plaats van het vonnis van de rechtbank. In cassatie wordt
door de Hoge Raad niet opnieuw gekeken of de feiten wel kloppen, hij kijkt alleen of de
lagere rechter het recht juist heeft toegepast. Als de Hoge Raad oordeelt dat het recht niet
goed is toegepast, wordt de zaak terugverwezen naar een lagere rechter, die opnieuw
uitspraak moet doen.
5
,Rechtbank Vonnis Hoger beroep Gerechtshof Arrest In cassatie gaan Hoge
raad.
Een sanctie is een middel om naleving van bijvoorbeeld een voorschrift af te dwingen, of is
een straf voor een overtreding.
Het college van burgemeester en wethouders kan een last onder dwangsom opleggen. Een
last onder dwangsom wil zeggen dat de overtreder voor bijvoorbeeld elke dag dat hij de
overtreding niet ongedaan maakt, een geldbedrag moet betalen. (Dit is geregeld in art.
5:31d)
6
, 1.2 Indeling van het objectieve recht
Het objectieve recht omvat de rechtsregels die door de overheid zijn vastgesteld of erkend
met het doel de samenleving te ordenen, en die in het beginsel door sancties
gehandhaafd kunnen worden. Het objectieve recht wordt ook wel aangeduid met positief
recht of geldend recht.
Onderscheid privaatrecht – publiekrecht
Privaatrecht = rechtsverhouding tussen burgers onderling, individueel belang staat centraal.
Publiekrecht = verhouding overheid en burgers, algemeen belang staat centraal
Ondanks dit duidelijke verschil is het juridisch mogelijk dat de rechtsverhouding tussen
overheid en burgers toch beheerst wordt door het privaatrecht.
Recht:
- Privaatrecht
o Formeel
Burgerlijkprocesrecht (hoofdstuk 3)
o Materieel
Privaatrecht (vermogensrecht) (hoofdstuk 2)
Ondernemingsrecht (hoofdstuk 4)
Arbeidsrecht (hoofdstuk 8)
- Publiek recht
o Materieel + formeel
Staatsrecht (hoofdstuk 5)
Bestuursrecht (hoofdstuk 6)
Strafrecht (hoofdstuk 7)
Internationaal recht (hoofdstuk 9)
(Recht van de Europese Unie )
Privaat recht = rechtsverhouding tussen personen onderling.
Objectief recht. Natuurlijke personen en rechtspersonen. Natuurlijk persoon is de mens. Een
rechtspersoon is een organisatievorm die voor veel handelingen net als natuurlijke personen
aan het rechtsverkeer mag deelnemen. Als mensen of rechtspersonen dus onderling
juridische problemen hebben, gelden de regels van het privaatrecht.
Publiekrecht = rechtsverhouding overheid en burgers.
Bestuursrecht
De overheid heeft onder andere de taak om wetten op diverse gebieden van het
bestuursrecht uit te voeren; milieu, bouwen, sociale verzekeringen en belastingen. Bij de
uitvoering van deze wetten nemen bestuursorganen, zoals:
- Het bestuur van een gemeente (het college van burgemeester en wethouders)
- Provincie (het college van gedeputeerde staten)
- De rijksoverheid (minister)
Bij bestuursrechtelijke besluiten moeten bepaalde regels in acht worden genomen.
7
