Ethiek
•Kan een viertal morele uitgangspunten/waarden (verantwoordelijkheid, vrijheid, rechten en rechtvaardigheid)
uitleggen in relatie tot preventie en gezondheidsbevordering
•Kan het stappenplan voor een onderbouwd moreel oordeel kunnen uitleggen en toepassen op het gekozen
gezondheidsvraagstuk.
H3 Verantwoordelijkheid
•Wat het betekent om verantwoordelijk te zijn en hoe je dit kunt beoordelen
*Verantwoordelijkheid=
-De plicht te zorgen voor iets of iemand (vooraf) & -De plicht rekenschap af te leggen (achteraf)
-Het in staat of bereid zijn te antwoorden. Achteraf kan worden bepaald of iemand zich in het verleden
verantwoordelijk heeft gedragen. Maar vooraf oordeelt Kim zelf natuurlijk al en handelt zij daarnaar.
•Drie verschillende soorten van verantwoordelijkheid
*De plicht iets doen kan gebaseerd zijn op:
-Morele uitgangspunten; = deugdverantwoordelijkheid, verantw. Jezelf en je sociale omgeving
-Afspraken met mensen met wie je samenwerkt; = taakverantwoordelijkheid, verantw. Collega’s
-Verantwoordelijkheden die je hebt omdat de wet dit voorschrijft; = aansprakelijkheid, verantw. rechter of politie
In het dagelijks werk zijn taak- en deugdverantwoordelijkheid vaak moeilijk te scheiden. Je kunt je wel
verantwoordelijk zijn, maar je moet je ook verantwoordelijk voelen.
Verantwoordelijkheid als deugd wil zeggen dat je je als een geestelijk volgroeid en zelfstandig denken mens
gedraagt. Je kijkt niet alleen naar je strikte taakomschrijving, maar gaat er serieus mee om en weegt de specifieke
omstandigheden mee. Of iemand deugdverantwoordelijkheid is, kun je beoordelen aan de hand van 5 criteria:
Verantwoordelijke mensen:
1. Nemen zelfstandig beslissingen;
In hoeverre iemand in staat is om onafhankelijk van anderen op grond van de eigen inzichten keuzes maken.
2. Nemen hun verplichtingen serieus;
Kim pizzabezorger kan de pizza ongeïnteresseerd bij de klant in de handen duwen. Ze kan ook de mensen aankijken
en vriendelijk gedag zeggen. In beide gevallen bezorgt ze de pizza maar in het 2 e geval beter.
3. Wegen verschillende normen tegen elkaar af ;
Norm persoon te helpen bij verkeersongeval, belangrijker dan taakverantwoordelijkheid dat de pizza’s snel en heet
bezorgd moesten worden. Gaat om het maken van de afweging niet om de keuze.
4. Hebben oog voor de gevolgen van de handeling , en
5. Zijn persoonlijk aanspreekbaar op hun keuze .
De vraag om iemand bereid is om verantwoording af te leggen over de morele keuzes die gemaakt zijn.
*Het is een zelfstandig oordeel. Anderen hebben ook inzicht in de manier waarop dat oordeel tot stand is gekomen.
Ze kunnen zo ook nagaan of de beslissing op een moreel verantwoordde manier is genomen.
Verontschuldigende omstandigheden: pleiten volledig vrij -> onwetendheid over de aard of de consequentie van
een handeling, dwang, overmacht, afwezigheid van de vaardigheid om te handelen.
Verzachtende omstandigheden: pleiten gedeeltelijk-> je bent niet direct/ verantwoordelijk betrokken bij het delict.
H4 Vrijheid
•Wat vrijheid betekent inclusief ‘vrijheid van’ en ‘vrijheid tot’.
-Vrijheid = de mogelijkheid om over jezelf en je leven te beschikken.
-Vrijheid van = is het achterwege blijven van bemoeienis van een ander met je leven. Soms kun je er niks mee als je
de noodzakelijke middelen niet hebt.
*Klassieke vrijheidsrechten beschermen vrijheid van= recht op vrijheid van meningsuiting, recht op privacy.
-Vrijheid tot = dat de gemeenschap, een overheid middelen verschaft, het mogelijk maakt, dat mensen specifieke
vormen van hun vrijheid van kunnen realiseren, waartoe ze zonder hulp niet in staat zijn.
*Sociale rechten beschermen vrijheid tot= recht op bijstand, recht op onderwijs, recht op arbeid.
•Kan een viertal morele uitgangspunten/waarden (verantwoordelijkheid, vrijheid, rechten en rechtvaardigheid)
uitleggen in relatie tot preventie en gezondheidsbevordering
•Kan het stappenplan voor een onderbouwd moreel oordeel kunnen uitleggen en toepassen op het gekozen
gezondheidsvraagstuk.
H3 Verantwoordelijkheid
•Wat het betekent om verantwoordelijk te zijn en hoe je dit kunt beoordelen
*Verantwoordelijkheid=
-De plicht te zorgen voor iets of iemand (vooraf) & -De plicht rekenschap af te leggen (achteraf)
-Het in staat of bereid zijn te antwoorden. Achteraf kan worden bepaald of iemand zich in het verleden
verantwoordelijk heeft gedragen. Maar vooraf oordeelt Kim zelf natuurlijk al en handelt zij daarnaar.
•Drie verschillende soorten van verantwoordelijkheid
*De plicht iets doen kan gebaseerd zijn op:
-Morele uitgangspunten; = deugdverantwoordelijkheid, verantw. Jezelf en je sociale omgeving
-Afspraken met mensen met wie je samenwerkt; = taakverantwoordelijkheid, verantw. Collega’s
-Verantwoordelijkheden die je hebt omdat de wet dit voorschrijft; = aansprakelijkheid, verantw. rechter of politie
In het dagelijks werk zijn taak- en deugdverantwoordelijkheid vaak moeilijk te scheiden. Je kunt je wel
verantwoordelijk zijn, maar je moet je ook verantwoordelijk voelen.
Verantwoordelijkheid als deugd wil zeggen dat je je als een geestelijk volgroeid en zelfstandig denken mens
gedraagt. Je kijkt niet alleen naar je strikte taakomschrijving, maar gaat er serieus mee om en weegt de specifieke
omstandigheden mee. Of iemand deugdverantwoordelijkheid is, kun je beoordelen aan de hand van 5 criteria:
Verantwoordelijke mensen:
1. Nemen zelfstandig beslissingen;
In hoeverre iemand in staat is om onafhankelijk van anderen op grond van de eigen inzichten keuzes maken.
2. Nemen hun verplichtingen serieus;
Kim pizzabezorger kan de pizza ongeïnteresseerd bij de klant in de handen duwen. Ze kan ook de mensen aankijken
en vriendelijk gedag zeggen. In beide gevallen bezorgt ze de pizza maar in het 2 e geval beter.
3. Wegen verschillende normen tegen elkaar af ;
Norm persoon te helpen bij verkeersongeval, belangrijker dan taakverantwoordelijkheid dat de pizza’s snel en heet
bezorgd moesten worden. Gaat om het maken van de afweging niet om de keuze.
4. Hebben oog voor de gevolgen van de handeling , en
5. Zijn persoonlijk aanspreekbaar op hun keuze .
De vraag om iemand bereid is om verantwoording af te leggen over de morele keuzes die gemaakt zijn.
*Het is een zelfstandig oordeel. Anderen hebben ook inzicht in de manier waarop dat oordeel tot stand is gekomen.
Ze kunnen zo ook nagaan of de beslissing op een moreel verantwoordde manier is genomen.
Verontschuldigende omstandigheden: pleiten volledig vrij -> onwetendheid over de aard of de consequentie van
een handeling, dwang, overmacht, afwezigheid van de vaardigheid om te handelen.
Verzachtende omstandigheden: pleiten gedeeltelijk-> je bent niet direct/ verantwoordelijk betrokken bij het delict.
H4 Vrijheid
•Wat vrijheid betekent inclusief ‘vrijheid van’ en ‘vrijheid tot’.
-Vrijheid = de mogelijkheid om over jezelf en je leven te beschikken.
-Vrijheid van = is het achterwege blijven van bemoeienis van een ander met je leven. Soms kun je er niks mee als je
de noodzakelijke middelen niet hebt.
*Klassieke vrijheidsrechten beschermen vrijheid van= recht op vrijheid van meningsuiting, recht op privacy.
-Vrijheid tot = dat de gemeenschap, een overheid middelen verschaft, het mogelijk maakt, dat mensen specifieke
vormen van hun vrijheid van kunnen realiseren, waartoe ze zonder hulp niet in staat zijn.
*Sociale rechten beschermen vrijheid tot= recht op bijstand, recht op onderwijs, recht op arbeid.
