Alles is maakbaar
Hoofdstuk 20
Hieronymus van Alphen:
› Dichtbundel ‘Kleine gedigten voor kinderen’ -> lessen in gedrag ->
modelburgers
› Vernieuwend -> niet uitgaan van straffende ouder
› Kinderen onthouden versjes na twee keer luisteren door ritme en rijm
Kinderen niet slecht, maar onwetend -> opvoeding gedrag
Kind is een zondig wezen, taak aan opvoeder kind met strenge hand te beteugelen
Filosoof Descartes:
› ‘Cogito ergo sum’ ik denk dus ik ben
› Werkelijkheid met ‘ratio’ verstand begrepen en vormgeven
Ontdekkingstochten 16e en 17e eeuw -> de geest en de wetenschap
› Kennis is macht
Denken en cultuur 18e eeuw -> verlichting
Pedagogie een van speerpunten van het verlichtingstreven
Locke inspireert schrijvers:
› Een kind niet essentieel zondig, maar tabula rasa -> onbeschreven blad -> alle
kanten op kan gaan en gevormd kan worden door opvoeding
Jean-Jacques Rousseau -> kind is van nature goed en moet beschermd worden ->
christendom
Het zal nog anderhalve eeuw duren voordat stout gedrag als moraliserend lesje
verdwijnt
› Annie M.G. Schmidt -> anti-burgerlijkheid jaren ’60 en ’70 -> kritiek
traditionele rolpatronen Jip & Janneke
Gouden eeuw -> welvaart
› In 18e eeuw verliest Nederland positie als gidsland op het gebied van
ondernemersschap, politiek, wetenschap en kunst
› Welvaart -> ongelijk -> hoger op ladder komen? Beter voordoen dan je bent -
> Pieter Langendijk in het blijspel Het wederzyds huewlijksbedrog (1714) ->
Lodewyck en Charlotte doen zich rijker voor
› Schone schijn is belangrijk -> pruikentijd
› Als Lodewyck en Charlotte achter elkaars identiteit komen -> verliefd
› Door te laten zien hoe het niet moet -> toehoorder kritisch naar zichzelf
kijken -> publiek een spiegel voorhouden met satire -> komt voor in
verlichtingsliteratuur
Huwelijk belangrijk 18e eeuwse samenleving
› Belangrijke taak vrouw -> schikken naar wensen partner
› Hoe> leren -> goed zichtbaar in briefroman Historie van mejuffrouw Sara
Burgerhart (1782) door Betje Wolff en Aagje deken
› Denkbeeldige wisselingsbrief tussen fictieve personages -> hoofdrol
puberwees Sara
Hoofdstuk 20
Hieronymus van Alphen:
› Dichtbundel ‘Kleine gedigten voor kinderen’ -> lessen in gedrag ->
modelburgers
› Vernieuwend -> niet uitgaan van straffende ouder
› Kinderen onthouden versjes na twee keer luisteren door ritme en rijm
Kinderen niet slecht, maar onwetend -> opvoeding gedrag
Kind is een zondig wezen, taak aan opvoeder kind met strenge hand te beteugelen
Filosoof Descartes:
› ‘Cogito ergo sum’ ik denk dus ik ben
› Werkelijkheid met ‘ratio’ verstand begrepen en vormgeven
Ontdekkingstochten 16e en 17e eeuw -> de geest en de wetenschap
› Kennis is macht
Denken en cultuur 18e eeuw -> verlichting
Pedagogie een van speerpunten van het verlichtingstreven
Locke inspireert schrijvers:
› Een kind niet essentieel zondig, maar tabula rasa -> onbeschreven blad -> alle
kanten op kan gaan en gevormd kan worden door opvoeding
Jean-Jacques Rousseau -> kind is van nature goed en moet beschermd worden ->
christendom
Het zal nog anderhalve eeuw duren voordat stout gedrag als moraliserend lesje
verdwijnt
› Annie M.G. Schmidt -> anti-burgerlijkheid jaren ’60 en ’70 -> kritiek
traditionele rolpatronen Jip & Janneke
Gouden eeuw -> welvaart
› In 18e eeuw verliest Nederland positie als gidsland op het gebied van
ondernemersschap, politiek, wetenschap en kunst
› Welvaart -> ongelijk -> hoger op ladder komen? Beter voordoen dan je bent -
> Pieter Langendijk in het blijspel Het wederzyds huewlijksbedrog (1714) ->
Lodewyck en Charlotte doen zich rijker voor
› Schone schijn is belangrijk -> pruikentijd
› Als Lodewyck en Charlotte achter elkaars identiteit komen -> verliefd
› Door te laten zien hoe het niet moet -> toehoorder kritisch naar zichzelf
kijken -> publiek een spiegel voorhouden met satire -> komt voor in
verlichtingsliteratuur
Huwelijk belangrijk 18e eeuwse samenleving
› Belangrijke taak vrouw -> schikken naar wensen partner
› Hoe> leren -> goed zichtbaar in briefroman Historie van mejuffrouw Sara
Burgerhart (1782) door Betje Wolff en Aagje deken
› Denkbeeldige wisselingsbrief tussen fictieve personages -> hoofdrol
puberwees Sara
