Celbiologie
HC 1: CEL CYCLUS CONTROLE
Hyperplasie = celdeling
Hypertrofie = toename in grootte van een cel
Accretie = toename van tussenstof
Combinatie van bovenstaande
Hypertrofie: toegenomen grootte van een hoeveelheid weefsel of. Een orgaan, zonder dat
het aantal cellen is toegenomen toename van celvolume.
Hyperplasie: groei door celdeling: toename van aantal cellen celgrootte blijft gelijk
- Fysiologisch (bijv. wondheling)
- Pathologisch (bijv. poliepen)
Uit stamcellen ontstaan verschillende cellen die samen een weefsel vormen. Stamcellen
leven heel lang en kunnen oneindig delen (self-renewal).
Aantal cellen in een weefsel of orgaan wordt bepaald door:
- Celdeling
- Celdood
- Celdifferentiatie
Celdeling celcyclus
Celdeling (proliferation) gebeurt door het doorlopen van de
celcyclus. De celcyclus bestaat uit verschillende stadia die
gecontroleerd worden doorlopen.
Een eukaryote celcyclus heeft 4 fases.
1. M-phase
Pull duplicated chromosomes apart.
- Are all chromosomes properly attached to the
mitotic spindle?
- NO? inhibition of APC/C activation delays exit
from mitosis
, 2. G1-phase
Enter S-phase
- Is environment favorable?
- NO? Cdk inhibitors block entry to S-phase
3. S- phase
4. G2-phase
Enter mitosis
- Is all DNA replicated?
- Is all DNA damage repaired?
- NO? Inhibition of activating phosphatase (Cdc25) blocks entry to mitosis
Celcyclus controle:
- Wat bepaalt de overgang van d cel naar een volgend stadium?
- Besluitvorming op verschillende controle momenten (checkpoints)
- Is afhankelijk van activiteit van Cdk’s (cyclin dependent protein kinases)
- Activiteit van Cdk’s is afhankelijk van de cycline concentratie én van de mate van
fosforylering
- Stopt bij problemen
- Kent remmende en stimulerende signalen
Regulatie van M-cdk activiteit
- Activiteit [M-cdk] fluctueert
- Echt, concentratie Cdk blijft
gelijk tijdens de celcyclus
Cycline nodig voor activatie Cdk
M-Cdk alleen actief als complex
Toename van de concentratie M-cycline door transcriptie en translatie van het gen dat
codeert voor M-cycline
Snelle degradatie van cyclines door labeling met ubiquitine.
Om M-Cdk te activeren moeten inhiberende fosfaatgroepen verwijderd worden
- Gebeurt door activerende fosfatases
HC 1: CEL CYCLUS CONTROLE
Hyperplasie = celdeling
Hypertrofie = toename in grootte van een cel
Accretie = toename van tussenstof
Combinatie van bovenstaande
Hypertrofie: toegenomen grootte van een hoeveelheid weefsel of. Een orgaan, zonder dat
het aantal cellen is toegenomen toename van celvolume.
Hyperplasie: groei door celdeling: toename van aantal cellen celgrootte blijft gelijk
- Fysiologisch (bijv. wondheling)
- Pathologisch (bijv. poliepen)
Uit stamcellen ontstaan verschillende cellen die samen een weefsel vormen. Stamcellen
leven heel lang en kunnen oneindig delen (self-renewal).
Aantal cellen in een weefsel of orgaan wordt bepaald door:
- Celdeling
- Celdood
- Celdifferentiatie
Celdeling celcyclus
Celdeling (proliferation) gebeurt door het doorlopen van de
celcyclus. De celcyclus bestaat uit verschillende stadia die
gecontroleerd worden doorlopen.
Een eukaryote celcyclus heeft 4 fases.
1. M-phase
Pull duplicated chromosomes apart.
- Are all chromosomes properly attached to the
mitotic spindle?
- NO? inhibition of APC/C activation delays exit
from mitosis
, 2. G1-phase
Enter S-phase
- Is environment favorable?
- NO? Cdk inhibitors block entry to S-phase
3. S- phase
4. G2-phase
Enter mitosis
- Is all DNA replicated?
- Is all DNA damage repaired?
- NO? Inhibition of activating phosphatase (Cdc25) blocks entry to mitosis
Celcyclus controle:
- Wat bepaalt de overgang van d cel naar een volgend stadium?
- Besluitvorming op verschillende controle momenten (checkpoints)
- Is afhankelijk van activiteit van Cdk’s (cyclin dependent protein kinases)
- Activiteit van Cdk’s is afhankelijk van de cycline concentratie én van de mate van
fosforylering
- Stopt bij problemen
- Kent remmende en stimulerende signalen
Regulatie van M-cdk activiteit
- Activiteit [M-cdk] fluctueert
- Echt, concentratie Cdk blijft
gelijk tijdens de celcyclus
Cycline nodig voor activatie Cdk
M-Cdk alleen actief als complex
Toename van de concentratie M-cycline door transcriptie en translatie van het gen dat
codeert voor M-cycline
Snelle degradatie van cyclines door labeling met ubiquitine.
Om M-Cdk te activeren moeten inhiberende fosfaatgroepen verwijderd worden
- Gebeurt door activerende fosfatases
