Basisboek Systeemgericht werken
Geschreven door: Marius Nabuurs
Hoofdstuk 1: Het werkterrein van de systeemgerichte social
worker
Systeemgericht werken wordt vaak direct verbonden met gezinsgericht werken.
Kennis van en aandacht voor het gezin is voor social workers cruciaal.
Systeemgericht werken heeft een visie aan waaruit we naar een cliënt en onszelf
als hulpverlener kijken. Afhankelijk van de samenstelling van het systeem bepaalt
de social worker samen met de cliënt hoe hij de systeemgerichte principes zal
inzetten.
Een systeem is er op gericht om een bepaald doel of bepaalde doelen te
bereiken. In de sociale wetenschappen wordt 'systeem' gebruikt voor een
complex van met elkaar omgaande individuen zowel binnen als buiten het gezin.
Voor social worker is de definitie van systeem: eenheid, opgebouwd uit
deelverhoudingen; het gaat niet alleen om de delen op zich, ook niet om het
geheel, maar om de doelgerichte betrekkingen tussen dit alles.
3 betekenissen systeemgericht werken:
1. Therapievorm, waarbij niet alleen de aangemelde cliënt maar een paar,
een gezin of een groep mensen die een duurzame relatie hebben met
elkaar, samen bij de behandeling aanwezig zijn, dan wel deze deels samen
doorbrengen.
2. Inhoud of het doel van de behandeling. Onderlinge relaties vormen het
belangrijkste aandachtspunt, hierbij is het doel het functioneren van het
(gezins)systeem te verbeteren.
3. Curculariteit, de wederzijdse beïnvloeding en niet op het 'oorzaak en
gevolg' gedachtengoed, het lineaire denken.
Individuele systeem
Al de verschillende stelsels vormen het menselijk lichaam. Samen met de psyche
- het denken, het gevoel, het redeneren, je persoonlijkheid - vormt dat de
eenheid van de mens. Een orgaanstelsel is te zien als een subsysteem van het
individu. Er is sprake van innerlijke boodschappen: input, troughput en output,
binnen de eenheid van de mens. Symbolisch is dat de bloedsomloop:
input=zuurstofarm bloed; troughput=verrijking van het bloed met zuurstof in de
longen naar aanleiding van signalen vanaf de hersenstam; output is het
zuurstofrijke bloed.
Algemene systeemtheorie: alle levende wezens worden gezien als open
systemen; systemen in open verbinding met hun omgeving. Open systemen zijn
in continue interactie met hun omgeving. Materie, energie en informatie passeren
voortdurend de grens van het systeem (input), worden door het systeem bewerkt
(thoughput) om vervolgens weer uitgewisseld te worden met de omgeving
(output). Op deze wijze vindt een procesmatige uitwisseling plaats tussen het
systeem en de omgeving.
, Neuman wijst op de wederkerigheid in relatie. De omgeving kan het individuele
systeem beïnvloeden, maar het individuele systeem beïnvloedt ook de omgeving.
Von Bertalanffy: de benadering van de mens als systeem, die in open verbinding
staat met de omgeving en een voortdurende uitwisseling van materie, energie en
informatie onderhoudt noemt hij: wholeness. Hij bedoeld hiermee een
benadering van 'het totaal' of de totale mens.
Gesloten systemen: geen uitwisseling met de omgeving. Open systemen kunnen
steeds meer gesloten raken wanneer de uitwisseling met de omgeving afneemt:
entropie. Negentropisch: veel beschikbare energie, het systeem beweegt zich
in de richting van (toenemende) gezondheid.
Subsysteem
Kleinste sociale subsysteem bestaat uit twee personen: dyadisch subsysteem.
Binnen een gezin: subsysteem ouders/opvoeders/partners en het subsysteem
kinderen. Afhankelijk van de gezinssituatie kan er een subsysteem oudere en
jongere kinderen zijn. Bij een specifiek subsysteem horen regels, normen en
waarden. Subsystemen binnen een gezin: generationeel bepaald en hebben een
(gezins)functie.
Suprafamiliare systeem
Ieder mens maakt deel uit van een familiaal netwerk van verhoudingen, waarin
iedereen met iedereen verbonden is in een dynamische balans van geven en
nemen. Familieleden behoren tot het persoonlijke sociale netwerk van het gezin.
Het betreft de mensen met wie een duurzame band bestaat.
Omgeving als systeem
Vanuit de structurele systeembenadering wordt veel aandacht besteed aan de
natuurlijke omgeving van het gezin. Deze informatie geeft een beeld over
steunbronnen of stressfactoren voor het gezin.
Systeempentagram
Er zijn nu 5 systemen benoemd: individuele systeem, subsysteem,
gezinssysteem, suprafamiliare systeem en de omgeving als systeem. Het ene
systeem is niet belangrijker dan het andere.
Maslow: behoeftepiramide geeft een leidraad om een hiërarchie van doelen te
bepalen.
Geschreven door: Marius Nabuurs
Hoofdstuk 1: Het werkterrein van de systeemgerichte social
worker
Systeemgericht werken wordt vaak direct verbonden met gezinsgericht werken.
Kennis van en aandacht voor het gezin is voor social workers cruciaal.
Systeemgericht werken heeft een visie aan waaruit we naar een cliënt en onszelf
als hulpverlener kijken. Afhankelijk van de samenstelling van het systeem bepaalt
de social worker samen met de cliënt hoe hij de systeemgerichte principes zal
inzetten.
Een systeem is er op gericht om een bepaald doel of bepaalde doelen te
bereiken. In de sociale wetenschappen wordt 'systeem' gebruikt voor een
complex van met elkaar omgaande individuen zowel binnen als buiten het gezin.
Voor social worker is de definitie van systeem: eenheid, opgebouwd uit
deelverhoudingen; het gaat niet alleen om de delen op zich, ook niet om het
geheel, maar om de doelgerichte betrekkingen tussen dit alles.
3 betekenissen systeemgericht werken:
1. Therapievorm, waarbij niet alleen de aangemelde cliënt maar een paar,
een gezin of een groep mensen die een duurzame relatie hebben met
elkaar, samen bij de behandeling aanwezig zijn, dan wel deze deels samen
doorbrengen.
2. Inhoud of het doel van de behandeling. Onderlinge relaties vormen het
belangrijkste aandachtspunt, hierbij is het doel het functioneren van het
(gezins)systeem te verbeteren.
3. Curculariteit, de wederzijdse beïnvloeding en niet op het 'oorzaak en
gevolg' gedachtengoed, het lineaire denken.
Individuele systeem
Al de verschillende stelsels vormen het menselijk lichaam. Samen met de psyche
- het denken, het gevoel, het redeneren, je persoonlijkheid - vormt dat de
eenheid van de mens. Een orgaanstelsel is te zien als een subsysteem van het
individu. Er is sprake van innerlijke boodschappen: input, troughput en output,
binnen de eenheid van de mens. Symbolisch is dat de bloedsomloop:
input=zuurstofarm bloed; troughput=verrijking van het bloed met zuurstof in de
longen naar aanleiding van signalen vanaf de hersenstam; output is het
zuurstofrijke bloed.
Algemene systeemtheorie: alle levende wezens worden gezien als open
systemen; systemen in open verbinding met hun omgeving. Open systemen zijn
in continue interactie met hun omgeving. Materie, energie en informatie passeren
voortdurend de grens van het systeem (input), worden door het systeem bewerkt
(thoughput) om vervolgens weer uitgewisseld te worden met de omgeving
(output). Op deze wijze vindt een procesmatige uitwisseling plaats tussen het
systeem en de omgeving.
, Neuman wijst op de wederkerigheid in relatie. De omgeving kan het individuele
systeem beïnvloeden, maar het individuele systeem beïnvloedt ook de omgeving.
Von Bertalanffy: de benadering van de mens als systeem, die in open verbinding
staat met de omgeving en een voortdurende uitwisseling van materie, energie en
informatie onderhoudt noemt hij: wholeness. Hij bedoeld hiermee een
benadering van 'het totaal' of de totale mens.
Gesloten systemen: geen uitwisseling met de omgeving. Open systemen kunnen
steeds meer gesloten raken wanneer de uitwisseling met de omgeving afneemt:
entropie. Negentropisch: veel beschikbare energie, het systeem beweegt zich
in de richting van (toenemende) gezondheid.
Subsysteem
Kleinste sociale subsysteem bestaat uit twee personen: dyadisch subsysteem.
Binnen een gezin: subsysteem ouders/opvoeders/partners en het subsysteem
kinderen. Afhankelijk van de gezinssituatie kan er een subsysteem oudere en
jongere kinderen zijn. Bij een specifiek subsysteem horen regels, normen en
waarden. Subsystemen binnen een gezin: generationeel bepaald en hebben een
(gezins)functie.
Suprafamiliare systeem
Ieder mens maakt deel uit van een familiaal netwerk van verhoudingen, waarin
iedereen met iedereen verbonden is in een dynamische balans van geven en
nemen. Familieleden behoren tot het persoonlijke sociale netwerk van het gezin.
Het betreft de mensen met wie een duurzame band bestaat.
Omgeving als systeem
Vanuit de structurele systeembenadering wordt veel aandacht besteed aan de
natuurlijke omgeving van het gezin. Deze informatie geeft een beeld over
steunbronnen of stressfactoren voor het gezin.
Systeempentagram
Er zijn nu 5 systemen benoemd: individuele systeem, subsysteem,
gezinssysteem, suprafamiliare systeem en de omgeving als systeem. Het ene
systeem is niet belangrijker dan het andere.
Maslow: behoeftepiramide geeft een leidraad om een hiërarchie van doelen te
bepalen.
