Samenvatting verplichte literatuur module inleiding oncologie en behandeling van kanker. 19/9
Studieactiviteit 2.1 patiënt centraal
Oncologie, handboek voor verpleegkundigen en andere hulpverleners (2013)
H5 - Organisatie oncologische zorg.
H5.1 inleiding
Oncologische zorg is afgelopen jaren fors veranderd behandelmogelijkheden zijn toegenomen en
steeds meer patiënten leven vele jaren met de ziekte
Kanker is van dodelijk naar chronisch gegaan
Personalized cancer treatment = behandelingen worden doelgerichter en meer toegespitst op de
situatie van de individuele patiënt
Vergrijzing en incidentie van kanker neemt toe en de instroom van de zorgberoepen nemen af
H5.2 kwaliteit van de zorg
Worden onderverdeeld in:
- Indicatoren = meetbare elementen van de zorgverlening, die een aanwijzing geven over de
mate van kwaliteit van de geleverde zorg (bijv. oncomonitor). Dit is handig voor
zorgverzekeraars, patiënten, etc.
- Richtlijnen, 2 soorten
o Tumorspecifieke richtlijnen richten zich op de diagnose en behandeling van een
specifieke tumor
o Niet-tumorspecifieke richtlijnen richten zich op diagnose en behandeling van
symptomen en gezondheidsklachten die het gevolg zijn van kanker en de
behandeling daarvan (bijv. palliatieve zorg, pijn en orale mucositis)(pallialine.nl)
- Kwaliteitsregister V&V
- Wetgeving op het gebied van kwaliteit (Wetten)
o De kwaliteitswet zorginstellingen instellingen moeten kwaliteit van zorg bewaken,
beheersen en verbeteren.
o De wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (BIG)
o De wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) rechten en
plichten van patiënten en hulpverleners
H5.3 financiering van de zorg
Kosten van de zorg zijn hoog door vergrijzing en toenemende medische mogelijkheden.
Binnen de oncologie zijn de zogeheten beleidsregel dure geneesmiddelen ook van invloed.
Zorgverzekeraars hebben een belangrijke taak bij het maken van afspraken over prijs/kwaliteit:
- Een zorgverzekering voor iedereen die bestaat uit een basispakket dat door de overheid is
vastgesteld
- Elke Nederlander moet geaccepteerd worden door een zorgverzekeraar ongeacht of hij oud
of ziek is
H5.4 de ontwikkelingen binnen het beroep oncologieverpleegkundige
-
,Leerboek oncologie (2020)
H44 patiëntperspectief
Goede kankerzorg betrekt de zorgverlener de patiënt actief bij het vaststellen van de zorginhoud en
het zorgproces
Gedeeld besluitvormingsproces/shared decision-making/samen beslissen = zorgverlener en patiënt
kiezen passende zorg: behandelingen die aansluiten op de behoefte van de patiënt. Hiermee
bewaard de patiënt optimale autonomie.
Beslissingen worden genomen op:
- De best beschikbare evidentie
- Klinische ervaring van de zorgverlener
- De voorkeuren van de patiënt
In het gesprek tussen zorgverlener en patiënt kunnen daarbij vier stappen worden toegepast:
- Keuze bieden
- Opties bespreken
- Voorkeuren achterhalen
- Beslissing nemen
Er zijn verschillende redenen om gedeelde besluitvorming toe te passen:
1. Patiënten hebben behoefte aan gedeelde besluitvorming
2. Effecten van gedeelde besluitvorming op de patiënten zijn:
a. Beter geïnformeerd
b. Besluitvaardiger
c. Zich beter bewust van voor- en nadelen van behandeling
d. Voelen zich vaker tevreden over het besluit
e. Twijfelen minder over hun genomen besluiten
f. Hebben achteraf minder spijt van de genomen beslissingen
3. Gedeelde besluitvorming sluit aan bij de ‘vier ethische principes voor verantwoord medisch
handelen’ :
a. Niet schaden: door met de patiënt voor- en nadelen af te wegen wordt de zorg met
de minste kans op schade voor deze patiënt gekozen
b. Weldoen: voor elke patiënt wegen de voor- en nadelen anders. Daarom zijn voor het
maken van een keuze de evidentie én wat de patiënt belangrijk vindt nodig.
c. Respect voor autonomie: gedeelde besluitvorming helpt patiënten om die
gezondheidsdoelen en behandelingen te kiezen die het beste bij hem of haar passen.
d. Rechtvaardigheid: door samen te beslissen worden allé patiënten beter in staat
gesteld om passende beslissingen te nemen, niet alleen mondige patiënten of
patiënten met uitgebreide gezondheidsvaardigheden. Dit vermindert ongelijkheid
4. WGBO benadrukt het belang van volledige informatie in begrijpelijke taal, zodat de patiënt
geïnformeerd een besluit kan nemen
a. Aard en het doel van het voorgestelde onderzoek
b. Te verwachten gevolgen en risico’s daarvan voor de gezondheid van de patiënt
c. Alternatieve methoden van onderzoek of behandeling die in aanmerking komen
d. Huidige gezondheidstoestand van de patiënt en de vooruitzichten
Beperkte gezondheidsvaardigheden (1 op de 3 Nederlanders), 3 soorten:
- Functioneel: lezen, schrijven, rekenen en zoeken op internet
- Interactief of communicatief: begrijpend lezen, abstract denken, hoofd- en bijzaken
scheiden, reflecteren
- Kritisch: toepassen van informatie, ordenen, vooruitdenken, prioriteiten stellen.
, Beperkte gezondheidsvaardigheden kan je twee technieken gebruiken:
- Begrijpelijk communiceren (Jip en Janneke taal)
- Terugvraagmethode vergroot begrip van instructies/ziekte specifieke
kennis/therapietrouw/eigen effectiviteit
3 voorbeelden waarvan de collectieve belangen van kankerpatiënten door vertegenwoordigers van
kankerpatiënten worden behartigd:
- De opname van geneesmiddelen in het verzekerde pakket
- De introductie van biosimilars
- Het beter beschikbaar krijgen van genetische diagnostiek
Alpay e.a. (2015). Eigen regie van de cliënt versterken.pdf
Uit onderzoek blijkt dat voor de cliënt zelfmanagement enerzijds mogelijkheden biedt om:
1) beter de regie te houden op haar/zijn eigen leven, gezondheid en behandeling;
2) het ziekteverloop, de zelfredzaamheid en de kwaliteit van haar/zijn leven te beïnvloeden;
3) op maat gesteund en begeleid te worden door professionals.
Anderzijds biedt zelfmanagement voor de zorgprofessional een goed geïnformeerde cliënt, betere
compliance met de behandeling (therapietrouw), minder behoefte aan fysieke contactmomenten en
meer een samenwerkingsrelatie met de cliënt.
Zelfmanagementondersteuning vereist van de zorgprofessionals een andere manier van werken. Het
versterken van de regie van de cliënt vraagt van een zorgprofessional aandacht voor verschillende
aspecten van zorgverlening zoals:
1. voorlichting geven,
2. ondersteunen en coachen,
3. het inzetten van zelfmanagementinterventies (digitaal, cursus, patiëntenportaal)
4. het maken van een individueel zorgplan samen met de cliënt.
Cocreatie = alle betrokken partijen zoeken samen oplossingen
De V&VN heeft de gewenste kerncompetenties van verpleegkundigen voor
zelfmanagementondersteuning beschreven. Verpleegkundigen moeten:
1) kennis en vaardigheden kunnen overdragen,
2) cliënten tot gedragsverandering kunnen stimuleren en motiveren,
3) de eigen opvattingen van cliënten kunnen accepteren
4) cliënten kunnen coachen.
Pel e.a. (2015). Gedeelde besluitvorming.pdf
Gezamenlijke besluitvorming is gebaseerd op vier ethische principes:
- 1. erkennen van de autonomie van de patiënt;
- 2. vermijden van schade door een goede afweging van voor-, nadelen en risico’s;
- 3. tegengaan van onder- en overbehandeling;
- 4. rechtvaardigheid.
In acute situaties en wanneer iemand een psychiatrische aandoening (e.d.) heeft is shared discission
making niet mogelijk.
De afgelopen jaren zijn de medische mogelijkheden sterk uitgebreid, is veel meer informatie over
gezondheid en ziekte snel beschikbaar voor patiënten en hebben patiënten een meer uitgesproken
behoefte aan autonomie.
Studieactiviteit 2.1 patiënt centraal
Oncologie, handboek voor verpleegkundigen en andere hulpverleners (2013)
H5 - Organisatie oncologische zorg.
H5.1 inleiding
Oncologische zorg is afgelopen jaren fors veranderd behandelmogelijkheden zijn toegenomen en
steeds meer patiënten leven vele jaren met de ziekte
Kanker is van dodelijk naar chronisch gegaan
Personalized cancer treatment = behandelingen worden doelgerichter en meer toegespitst op de
situatie van de individuele patiënt
Vergrijzing en incidentie van kanker neemt toe en de instroom van de zorgberoepen nemen af
H5.2 kwaliteit van de zorg
Worden onderverdeeld in:
- Indicatoren = meetbare elementen van de zorgverlening, die een aanwijzing geven over de
mate van kwaliteit van de geleverde zorg (bijv. oncomonitor). Dit is handig voor
zorgverzekeraars, patiënten, etc.
- Richtlijnen, 2 soorten
o Tumorspecifieke richtlijnen richten zich op de diagnose en behandeling van een
specifieke tumor
o Niet-tumorspecifieke richtlijnen richten zich op diagnose en behandeling van
symptomen en gezondheidsklachten die het gevolg zijn van kanker en de
behandeling daarvan (bijv. palliatieve zorg, pijn en orale mucositis)(pallialine.nl)
- Kwaliteitsregister V&V
- Wetgeving op het gebied van kwaliteit (Wetten)
o De kwaliteitswet zorginstellingen instellingen moeten kwaliteit van zorg bewaken,
beheersen en verbeteren.
o De wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (BIG)
o De wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) rechten en
plichten van patiënten en hulpverleners
H5.3 financiering van de zorg
Kosten van de zorg zijn hoog door vergrijzing en toenemende medische mogelijkheden.
Binnen de oncologie zijn de zogeheten beleidsregel dure geneesmiddelen ook van invloed.
Zorgverzekeraars hebben een belangrijke taak bij het maken van afspraken over prijs/kwaliteit:
- Een zorgverzekering voor iedereen die bestaat uit een basispakket dat door de overheid is
vastgesteld
- Elke Nederlander moet geaccepteerd worden door een zorgverzekeraar ongeacht of hij oud
of ziek is
H5.4 de ontwikkelingen binnen het beroep oncologieverpleegkundige
-
,Leerboek oncologie (2020)
H44 patiëntperspectief
Goede kankerzorg betrekt de zorgverlener de patiënt actief bij het vaststellen van de zorginhoud en
het zorgproces
Gedeeld besluitvormingsproces/shared decision-making/samen beslissen = zorgverlener en patiënt
kiezen passende zorg: behandelingen die aansluiten op de behoefte van de patiënt. Hiermee
bewaard de patiënt optimale autonomie.
Beslissingen worden genomen op:
- De best beschikbare evidentie
- Klinische ervaring van de zorgverlener
- De voorkeuren van de patiënt
In het gesprek tussen zorgverlener en patiënt kunnen daarbij vier stappen worden toegepast:
- Keuze bieden
- Opties bespreken
- Voorkeuren achterhalen
- Beslissing nemen
Er zijn verschillende redenen om gedeelde besluitvorming toe te passen:
1. Patiënten hebben behoefte aan gedeelde besluitvorming
2. Effecten van gedeelde besluitvorming op de patiënten zijn:
a. Beter geïnformeerd
b. Besluitvaardiger
c. Zich beter bewust van voor- en nadelen van behandeling
d. Voelen zich vaker tevreden over het besluit
e. Twijfelen minder over hun genomen besluiten
f. Hebben achteraf minder spijt van de genomen beslissingen
3. Gedeelde besluitvorming sluit aan bij de ‘vier ethische principes voor verantwoord medisch
handelen’ :
a. Niet schaden: door met de patiënt voor- en nadelen af te wegen wordt de zorg met
de minste kans op schade voor deze patiënt gekozen
b. Weldoen: voor elke patiënt wegen de voor- en nadelen anders. Daarom zijn voor het
maken van een keuze de evidentie én wat de patiënt belangrijk vindt nodig.
c. Respect voor autonomie: gedeelde besluitvorming helpt patiënten om die
gezondheidsdoelen en behandelingen te kiezen die het beste bij hem of haar passen.
d. Rechtvaardigheid: door samen te beslissen worden allé patiënten beter in staat
gesteld om passende beslissingen te nemen, niet alleen mondige patiënten of
patiënten met uitgebreide gezondheidsvaardigheden. Dit vermindert ongelijkheid
4. WGBO benadrukt het belang van volledige informatie in begrijpelijke taal, zodat de patiënt
geïnformeerd een besluit kan nemen
a. Aard en het doel van het voorgestelde onderzoek
b. Te verwachten gevolgen en risico’s daarvan voor de gezondheid van de patiënt
c. Alternatieve methoden van onderzoek of behandeling die in aanmerking komen
d. Huidige gezondheidstoestand van de patiënt en de vooruitzichten
Beperkte gezondheidsvaardigheden (1 op de 3 Nederlanders), 3 soorten:
- Functioneel: lezen, schrijven, rekenen en zoeken op internet
- Interactief of communicatief: begrijpend lezen, abstract denken, hoofd- en bijzaken
scheiden, reflecteren
- Kritisch: toepassen van informatie, ordenen, vooruitdenken, prioriteiten stellen.
, Beperkte gezondheidsvaardigheden kan je twee technieken gebruiken:
- Begrijpelijk communiceren (Jip en Janneke taal)
- Terugvraagmethode vergroot begrip van instructies/ziekte specifieke
kennis/therapietrouw/eigen effectiviteit
3 voorbeelden waarvan de collectieve belangen van kankerpatiënten door vertegenwoordigers van
kankerpatiënten worden behartigd:
- De opname van geneesmiddelen in het verzekerde pakket
- De introductie van biosimilars
- Het beter beschikbaar krijgen van genetische diagnostiek
Alpay e.a. (2015). Eigen regie van de cliënt versterken.pdf
Uit onderzoek blijkt dat voor de cliënt zelfmanagement enerzijds mogelijkheden biedt om:
1) beter de regie te houden op haar/zijn eigen leven, gezondheid en behandeling;
2) het ziekteverloop, de zelfredzaamheid en de kwaliteit van haar/zijn leven te beïnvloeden;
3) op maat gesteund en begeleid te worden door professionals.
Anderzijds biedt zelfmanagement voor de zorgprofessional een goed geïnformeerde cliënt, betere
compliance met de behandeling (therapietrouw), minder behoefte aan fysieke contactmomenten en
meer een samenwerkingsrelatie met de cliënt.
Zelfmanagementondersteuning vereist van de zorgprofessionals een andere manier van werken. Het
versterken van de regie van de cliënt vraagt van een zorgprofessional aandacht voor verschillende
aspecten van zorgverlening zoals:
1. voorlichting geven,
2. ondersteunen en coachen,
3. het inzetten van zelfmanagementinterventies (digitaal, cursus, patiëntenportaal)
4. het maken van een individueel zorgplan samen met de cliënt.
Cocreatie = alle betrokken partijen zoeken samen oplossingen
De V&VN heeft de gewenste kerncompetenties van verpleegkundigen voor
zelfmanagementondersteuning beschreven. Verpleegkundigen moeten:
1) kennis en vaardigheden kunnen overdragen,
2) cliënten tot gedragsverandering kunnen stimuleren en motiveren,
3) de eigen opvattingen van cliënten kunnen accepteren
4) cliënten kunnen coachen.
Pel e.a. (2015). Gedeelde besluitvorming.pdf
Gezamenlijke besluitvorming is gebaseerd op vier ethische principes:
- 1. erkennen van de autonomie van de patiënt;
- 2. vermijden van schade door een goede afweging van voor-, nadelen en risico’s;
- 3. tegengaan van onder- en overbehandeling;
- 4. rechtvaardigheid.
In acute situaties en wanneer iemand een psychiatrische aandoening (e.d.) heeft is shared discission
making niet mogelijk.
De afgelopen jaren zijn de medische mogelijkheden sterk uitgebreid, is veel meer informatie over
gezondheid en ziekte snel beschikbaar voor patiënten en hebben patiënten een meer uitgesproken
behoefte aan autonomie.
