Organisatieontdekker
samenvatting
Hoofdstuk 1- Context van interne communicatie
1.1 Een organisatie: wat is dat eigenlijk?
Organisaties= doelrealiserende samenwerkingsverbanden tussen mensen (die opzettelijk in het leven
zijn geroepen).
Een organisatie is niet meer dan een afspraak hoe dat samenwerkingsverband georganiseerd is. Die
afspreek voor de gekozen vorm wordt soms herzien reorganisatie/organisatieverandering.
De relaties van organisaties (met bijvoorbeeld andere organisaties) netwerk.
Andere organisaties hebben jouw organisatie nodig voor hun voortbestaan afhankelijkheid.
Actorenanalyse= een werkvorm waarin je een groep mensen uitnodigt om zelf actief aan de slag te
gaan met een vraag. Je brengt hiermee in kaart met welke organisaties jouw organisatie te maken
heeft.
1.2 Wat gebeurt er nou werkelijk in een organisatie?
2 manieren om naar een organisatie te kijken:
1. De zichtbare en de onzichtbare organisatie
2. Het partijenmodel en het systeemmodel
De zichtbare en de onzichtbare organisatie
Organigram= de formele verdeling van functies ten opzichte van elkaar en hun onderlinge
hiërarchische verhouding.
Expliciete organisatie Impliciete organisatie
Een organigram met functies Rollen die mensen vervullen en relaties die ze
hebben
Rationaliteit Irrationaliteit, emoties, gevoelens
Procedures, bevoegdheden Ongeschreven regels, ondergrondse patronen,
‘hoe de hazen lopen’, persoonlijke
verhoudingen
Macht (op grond van positie) Invloed en invloedsbesef
Beheersmatig plannen Flexibel ontwikkelen
Inhoud en taak Bedoeling/betrekking, expressie en appèl op de
ander
Gelijk hebben Gelijk krijgen
De knikkers Het spel, het politiek gedrag
Huisstijl, aankleding en inrichting, gedragscode Zo zijn onze manieren, de stijl van het huis
Formele communicatie: bijeenkomsten, Informele communicatie: wandelgangen,
vergaderingen, communicatiemiddelen geruchten, koffieautomaatgesprekken
, Verborgen regels= onbewuste drijfveren in het handelen van mensen. Ze zijn niet goed of slecht, ze
zijn alleen maar meer of minder passend bij datgene wat het management wil bereiken.
Functionele kant: zorgen voor stabiliteit en voorspelbaarheid in relaties. Ze voorkomen dat
we elke dag weer opnieuw afspraken met elkaar moeten maken over hoe we met elkaar
samenwerken en leven.
Disfunctionele kant: ze inperken onze gedragsvrijheid. Verborgen regels kunnen ons
misschien belemmeren helemaal onszelf te zijn, of om eerlijk te zeggen wat we van iets
vinden.
Gewoontepatronen= spelregels over bijvoorbeeld wie het gesprek leidt en wie volgt, wie informatie
geeft en wie vooral luistert en doorvraagt. Wie voor intimiteit zorgt en wie voor afstand, enzovoorts.
Het zijn ongeschreven regels over wat wel en niet mag in de omgang met elkaar en wat wel en niet
over deze omgang mag worden gezegd.
Voorbeelden van verborgen regels:
- Elkaar niet aanspreken, maar wel over elkaar spreken.
- Je eigen mening voor je houden, want Jan zal wel het eerst iets zeggen.
- Stilhouden als je iets opvalt in het werk, want je krijgt er alleen maar ellende van.
- Doe maar rustig aan: wij werken hier niet zo hard.
Verborgen regels kennen helpen je te overleven en succes te hebben. Ze bepalen ook je gedrag want
het zijn de signalen die je oppikt over hoe je behoort te functioneren in je organisatie.
Bewustwording van een verborgen regel als de regel door iemand wordt overschreden.
Verborgen regels onderdeel van cultuur.
Verborgen regels frustreren een verandering als ze haaks staan op de expliciete regels. Ze hebben
een voorspellende waarde voor wat er in de organisatie wel of niet slaagt.
Manieren om verborgen regels te achterhalen:
1. Vragenlijst
2. Te weten komen hoe de formele regels tot stand gekomen zijn hiernaar vragen bij
bijvoorbeeld afdeling personeelszaken.
Hoofdstuk 2- Communicatie in organisaties
2.1 Naar een beter communicatiemodel
Communicatie
wordt vaak gezien als een
eenmalige gebeurtenis
van stappen die
elkaar opvolgen, een
lineair transport van
een boodschap van
een zender naar een
ontvanger. Daar past dit
model bij:
samenvatting
Hoofdstuk 1- Context van interne communicatie
1.1 Een organisatie: wat is dat eigenlijk?
Organisaties= doelrealiserende samenwerkingsverbanden tussen mensen (die opzettelijk in het leven
zijn geroepen).
Een organisatie is niet meer dan een afspraak hoe dat samenwerkingsverband georganiseerd is. Die
afspreek voor de gekozen vorm wordt soms herzien reorganisatie/organisatieverandering.
De relaties van organisaties (met bijvoorbeeld andere organisaties) netwerk.
Andere organisaties hebben jouw organisatie nodig voor hun voortbestaan afhankelijkheid.
Actorenanalyse= een werkvorm waarin je een groep mensen uitnodigt om zelf actief aan de slag te
gaan met een vraag. Je brengt hiermee in kaart met welke organisaties jouw organisatie te maken
heeft.
1.2 Wat gebeurt er nou werkelijk in een organisatie?
2 manieren om naar een organisatie te kijken:
1. De zichtbare en de onzichtbare organisatie
2. Het partijenmodel en het systeemmodel
De zichtbare en de onzichtbare organisatie
Organigram= de formele verdeling van functies ten opzichte van elkaar en hun onderlinge
hiërarchische verhouding.
Expliciete organisatie Impliciete organisatie
Een organigram met functies Rollen die mensen vervullen en relaties die ze
hebben
Rationaliteit Irrationaliteit, emoties, gevoelens
Procedures, bevoegdheden Ongeschreven regels, ondergrondse patronen,
‘hoe de hazen lopen’, persoonlijke
verhoudingen
Macht (op grond van positie) Invloed en invloedsbesef
Beheersmatig plannen Flexibel ontwikkelen
Inhoud en taak Bedoeling/betrekking, expressie en appèl op de
ander
Gelijk hebben Gelijk krijgen
De knikkers Het spel, het politiek gedrag
Huisstijl, aankleding en inrichting, gedragscode Zo zijn onze manieren, de stijl van het huis
Formele communicatie: bijeenkomsten, Informele communicatie: wandelgangen,
vergaderingen, communicatiemiddelen geruchten, koffieautomaatgesprekken
, Verborgen regels= onbewuste drijfveren in het handelen van mensen. Ze zijn niet goed of slecht, ze
zijn alleen maar meer of minder passend bij datgene wat het management wil bereiken.
Functionele kant: zorgen voor stabiliteit en voorspelbaarheid in relaties. Ze voorkomen dat
we elke dag weer opnieuw afspraken met elkaar moeten maken over hoe we met elkaar
samenwerken en leven.
Disfunctionele kant: ze inperken onze gedragsvrijheid. Verborgen regels kunnen ons
misschien belemmeren helemaal onszelf te zijn, of om eerlijk te zeggen wat we van iets
vinden.
Gewoontepatronen= spelregels over bijvoorbeeld wie het gesprek leidt en wie volgt, wie informatie
geeft en wie vooral luistert en doorvraagt. Wie voor intimiteit zorgt en wie voor afstand, enzovoorts.
Het zijn ongeschreven regels over wat wel en niet mag in de omgang met elkaar en wat wel en niet
over deze omgang mag worden gezegd.
Voorbeelden van verborgen regels:
- Elkaar niet aanspreken, maar wel over elkaar spreken.
- Je eigen mening voor je houden, want Jan zal wel het eerst iets zeggen.
- Stilhouden als je iets opvalt in het werk, want je krijgt er alleen maar ellende van.
- Doe maar rustig aan: wij werken hier niet zo hard.
Verborgen regels kennen helpen je te overleven en succes te hebben. Ze bepalen ook je gedrag want
het zijn de signalen die je oppikt over hoe je behoort te functioneren in je organisatie.
Bewustwording van een verborgen regel als de regel door iemand wordt overschreden.
Verborgen regels onderdeel van cultuur.
Verborgen regels frustreren een verandering als ze haaks staan op de expliciete regels. Ze hebben
een voorspellende waarde voor wat er in de organisatie wel of niet slaagt.
Manieren om verborgen regels te achterhalen:
1. Vragenlijst
2. Te weten komen hoe de formele regels tot stand gekomen zijn hiernaar vragen bij
bijvoorbeeld afdeling personeelszaken.
Hoofdstuk 2- Communicatie in organisaties
2.1 Naar een beter communicatiemodel
Communicatie
wordt vaak gezien als een
eenmalige gebeurtenis
van stappen die
elkaar opvolgen, een
lineair transport van
een boodschap van
een zender naar een
ontvanger. Daar past dit
model bij:
