Beeldtaal
Hoofdstuk 1 – Inleiding. Een boek over kijken.
Het theoretische kader van het vak is ‘Media Studies’.
Beeld = alle communicatieve middelen die niet primair tekst zijn, d.m.v. een
tweedimensionaal medium tot ons komen (waaronder bijv. ook film, maar niet
architectuur of beeldhouwwerk), en primair een communicatief-retorische functie
hebben.
Beeldtaal gaat niet alleen maar over beelden (grafiek heeft cijfers en tekst nodig,
foto bijschrift, etc).
Waarom beeldtaal?
Beeldtaal = communiceren met beeld (vaak met een combinatie van tekst en
beeld).
Beeldtaal (BOEK) = integratie van beeld en beeldelementen (visuele elementen)
en woord (verbale elementen) tot één enkele communicatie-eenheid.
Horn 1999
beeld in de media foto’s en andere afbeeldingen op webpagina’s, in kranten
en tijdschriften, op reclameborden, in musea en tentoonstellingen, op tv, in
powerpointpresentaties.
komen via een tweedimensionaal medium tot ons (papier, beeldscherm,
beamer, billboard).
Beeldelementen (punten, lijnen, vormen, tussenvormen) zijn abstracter dan
beelden.
Biederman (1987) beschrijft welke driedimensionale vormen mensen
onderscheiden. Hij komt tot 35 verschillende geonen: kubus, balk, pilaar, staaf,
piramide, bol, etc.
Geon rendering = het op digitale wijze visuele eigenschappen (kleur, structuur,
textuur, glans, tint) toekennen aan geonen.
Esthetische beelden = beeld om het mooie, kunst.
Drie theoretische ‘scholen’/theorieën over beeld en beeldtaal:
- Gestalttheorie (zien)
- Semiotiek (begrijpen)
- Moderne retorica (overtuigd worden)
Hoofdstuk 2 – Visuele geletterdheid. Kennis van beeld maakt beeldwijs
In het onderwijs wordt vooral aandacht besteedt aan verbaal materiaal
verwerken en produceren niet met beeld.
,Doel van de cursus
visuele geletterdheid
= diepere analyse over het belang, het doel en de werking van beelden.
= geletterdheid voor beeld.
Visuele geletterdheid gaat 2 kanten uit
De mogelijkheid visuele boodschappen:
- te begrijpen (als lezer, kijker, ontvanger)
- te produceren (als journalist, PR adviseur, maker)
Definities visuele geletterdheid:
- de mogelijkheid visuele boodschappen te begrijpen en te produceren
(‘beeld is vorm van taal’)
- de vaardigheid om te decoderen, interpreteren, vervaardigen, bevragen en
evalueren van teksten die voornamelijk communiceren met visuele
middelen
dat je in staat bent de bedoelde betekenis te lezen van zaken als
advertenties, films, het doel te interpreteren en te evalueren van vorm,
structuur en kenmerken vd afbeelding.
- het concept heeft betrekking op de mogelijkheid om beeld te kunnen
creëren en te kunnen gebruiken om te communiceren (nadruk op de maker
van beeld)
Visuele geletterdheid heeft betrekking op twee perspectieven:
- dat van de maker
- dat van de gebruiker
Visuele geletterden kunnen..
- Zien: Gestalttheorie verklaart de perceptie van visuele communicatie:
Waarom zien we wat we zien?
- Begrijpen: Semiotiek verklaart dat je de betekenis ervan begrijpt: Wat
betekent wat we zien?
- Overtuigd worden: Retorica verklaart hoe de visuele communicatie je
overtuigt: Wat voor effect heeft het op ons? Waardoor raken we overtuigd?
KADER:
Als je visueel geletterd bent kun je o.a. (volgens Anne Bamford):
- het onderwerp van beeld benoemen
- de betekenis van beeld begrijpen in de culturele context waarin het werd
gemaakt en wordt gebruikt
- grammatica, stijl en compositie van beeld analyseren
- de gebruikte technieken analyseren
- de esthetische kwaliteit evalueren
- de kwaliteit in termen van doel en publiek evalueren
Daaraan wil het boek toevoegen:
- de bevooroordeeldheid herkennen van (groepen) personen voor een
afbeelding.
Visuele geletterdheid refereert niet alleen aan wat de maker van beeld moet
kunnen, maar ook aan wat de gebruiker moet kunnen en weten. De kennis en
vaardigheden die beiden nodig hebben overlappen misschien voor een deel,
maar zijn zeker niet dezelfde.
, De vaardigheden die maker en gebruiker moeten hebben:
Begrijpen, communiceren, bekritiseren, produceren, decoderen, interpreteren,
evalueren en lezen.
Maar visuele geletterdheid wordt ook beschreven in relatie tot bijvoorbeeld het
herkennen van beeld, het onthouden.
Interpreteren heeft te maken met kennis: kennis over de context van het beeld,
van waar het beeld vandaan komt, waar het naar verwijst, enz. (kennis is dan
gedacht vanuit de gebruiker).
Vanuit het perspectief van de maker staan vaardigheden of kennis over
technieken meer centraal: het kunnen toepassen van technieken in dienst van
het overbrengen van een betekenis.
Visuele geletterdheid betekent voor de maker dat je die interpretatie mogelijk
maakt.
Gestalttheorie: helpt de lettertekens en het vocabulaire van beeldtaal te
onderscheiden (zien).
Semiotiek: helpt ons bij de semantiek (de betekenis) van het beeld (begrijpen).
Retorica: werpt licht op vragen die te maken hebben met de werking, de kracht
van beeld (overtuigd worden).
Gestalt betekent ‘totaalbeeld’, waarbij het geheel méér is dan de som van de
samenstellende delen. De Gestaltwetten kunnen verklaring bieden voor vragen
als:
- Waarom zien we het ene als voorgrond en het andere als achtergrond?
- Hoe kan het dat we het een als een vorm zien en het ander als een
warboel van kleine elementen?
- Welke eigenschappen van een ding zorgen ervoor dat we het kunnen
onderscheiden van andere dingen?
vooral verklaringen bij vragen over het begripsproces en de verklaring voor
het feit waarom bepaalde zaken minder duidelijk zijn dan andere.
De semiotiek kijkt naar beeld in termen van tekens en tekensystemen.
Tekens: letters, karakters vh Chinese schrift, verkeersborden, morsetekens en
algemeen geaccepteerde iconen, zoals een gebaar, een voorwerp of
andersoortige betekenisdragers.
De semiotiek maakt onderscheid in indexicale tekens, die naar iets verwijzen
iconen (die een gelijkenisrelatie vertonen) en symbolen (tekens die op een
conventionele overeenkomst berusten).
hoe wordt betekenis gereconstrueerd en begrepen? hamvraag die de
semiotiek probeert te beantwoorden.
De retorica stelt de vraag naar de overtuigingskracht van
communicatiemiddelen. Met welke middelen probeert de maker vh beeld te
overtuigen?
Vragen bij Gestalttheorie:
- Wat zien we, welke vorm, structuur?
- Hoe komt het dat we zien en onderscheiden wat we zien?
- Hoe komt het dat we andere zaken niet goed onderscheiden?
- Wat zijn de onderdelen van het beeld?
Hoofdstuk 1 – Inleiding. Een boek over kijken.
Het theoretische kader van het vak is ‘Media Studies’.
Beeld = alle communicatieve middelen die niet primair tekst zijn, d.m.v. een
tweedimensionaal medium tot ons komen (waaronder bijv. ook film, maar niet
architectuur of beeldhouwwerk), en primair een communicatief-retorische functie
hebben.
Beeldtaal gaat niet alleen maar over beelden (grafiek heeft cijfers en tekst nodig,
foto bijschrift, etc).
Waarom beeldtaal?
Beeldtaal = communiceren met beeld (vaak met een combinatie van tekst en
beeld).
Beeldtaal (BOEK) = integratie van beeld en beeldelementen (visuele elementen)
en woord (verbale elementen) tot één enkele communicatie-eenheid.
Horn 1999
beeld in de media foto’s en andere afbeeldingen op webpagina’s, in kranten
en tijdschriften, op reclameborden, in musea en tentoonstellingen, op tv, in
powerpointpresentaties.
komen via een tweedimensionaal medium tot ons (papier, beeldscherm,
beamer, billboard).
Beeldelementen (punten, lijnen, vormen, tussenvormen) zijn abstracter dan
beelden.
Biederman (1987) beschrijft welke driedimensionale vormen mensen
onderscheiden. Hij komt tot 35 verschillende geonen: kubus, balk, pilaar, staaf,
piramide, bol, etc.
Geon rendering = het op digitale wijze visuele eigenschappen (kleur, structuur,
textuur, glans, tint) toekennen aan geonen.
Esthetische beelden = beeld om het mooie, kunst.
Drie theoretische ‘scholen’/theorieën over beeld en beeldtaal:
- Gestalttheorie (zien)
- Semiotiek (begrijpen)
- Moderne retorica (overtuigd worden)
Hoofdstuk 2 – Visuele geletterdheid. Kennis van beeld maakt beeldwijs
In het onderwijs wordt vooral aandacht besteedt aan verbaal materiaal
verwerken en produceren niet met beeld.
,Doel van de cursus
visuele geletterdheid
= diepere analyse over het belang, het doel en de werking van beelden.
= geletterdheid voor beeld.
Visuele geletterdheid gaat 2 kanten uit
De mogelijkheid visuele boodschappen:
- te begrijpen (als lezer, kijker, ontvanger)
- te produceren (als journalist, PR adviseur, maker)
Definities visuele geletterdheid:
- de mogelijkheid visuele boodschappen te begrijpen en te produceren
(‘beeld is vorm van taal’)
- de vaardigheid om te decoderen, interpreteren, vervaardigen, bevragen en
evalueren van teksten die voornamelijk communiceren met visuele
middelen
dat je in staat bent de bedoelde betekenis te lezen van zaken als
advertenties, films, het doel te interpreteren en te evalueren van vorm,
structuur en kenmerken vd afbeelding.
- het concept heeft betrekking op de mogelijkheid om beeld te kunnen
creëren en te kunnen gebruiken om te communiceren (nadruk op de maker
van beeld)
Visuele geletterdheid heeft betrekking op twee perspectieven:
- dat van de maker
- dat van de gebruiker
Visuele geletterden kunnen..
- Zien: Gestalttheorie verklaart de perceptie van visuele communicatie:
Waarom zien we wat we zien?
- Begrijpen: Semiotiek verklaart dat je de betekenis ervan begrijpt: Wat
betekent wat we zien?
- Overtuigd worden: Retorica verklaart hoe de visuele communicatie je
overtuigt: Wat voor effect heeft het op ons? Waardoor raken we overtuigd?
KADER:
Als je visueel geletterd bent kun je o.a. (volgens Anne Bamford):
- het onderwerp van beeld benoemen
- de betekenis van beeld begrijpen in de culturele context waarin het werd
gemaakt en wordt gebruikt
- grammatica, stijl en compositie van beeld analyseren
- de gebruikte technieken analyseren
- de esthetische kwaliteit evalueren
- de kwaliteit in termen van doel en publiek evalueren
Daaraan wil het boek toevoegen:
- de bevooroordeeldheid herkennen van (groepen) personen voor een
afbeelding.
Visuele geletterdheid refereert niet alleen aan wat de maker van beeld moet
kunnen, maar ook aan wat de gebruiker moet kunnen en weten. De kennis en
vaardigheden die beiden nodig hebben overlappen misschien voor een deel,
maar zijn zeker niet dezelfde.
, De vaardigheden die maker en gebruiker moeten hebben:
Begrijpen, communiceren, bekritiseren, produceren, decoderen, interpreteren,
evalueren en lezen.
Maar visuele geletterdheid wordt ook beschreven in relatie tot bijvoorbeeld het
herkennen van beeld, het onthouden.
Interpreteren heeft te maken met kennis: kennis over de context van het beeld,
van waar het beeld vandaan komt, waar het naar verwijst, enz. (kennis is dan
gedacht vanuit de gebruiker).
Vanuit het perspectief van de maker staan vaardigheden of kennis over
technieken meer centraal: het kunnen toepassen van technieken in dienst van
het overbrengen van een betekenis.
Visuele geletterdheid betekent voor de maker dat je die interpretatie mogelijk
maakt.
Gestalttheorie: helpt de lettertekens en het vocabulaire van beeldtaal te
onderscheiden (zien).
Semiotiek: helpt ons bij de semantiek (de betekenis) van het beeld (begrijpen).
Retorica: werpt licht op vragen die te maken hebben met de werking, de kracht
van beeld (overtuigd worden).
Gestalt betekent ‘totaalbeeld’, waarbij het geheel méér is dan de som van de
samenstellende delen. De Gestaltwetten kunnen verklaring bieden voor vragen
als:
- Waarom zien we het ene als voorgrond en het andere als achtergrond?
- Hoe kan het dat we het een als een vorm zien en het ander als een
warboel van kleine elementen?
- Welke eigenschappen van een ding zorgen ervoor dat we het kunnen
onderscheiden van andere dingen?
vooral verklaringen bij vragen over het begripsproces en de verklaring voor
het feit waarom bepaalde zaken minder duidelijk zijn dan andere.
De semiotiek kijkt naar beeld in termen van tekens en tekensystemen.
Tekens: letters, karakters vh Chinese schrift, verkeersborden, morsetekens en
algemeen geaccepteerde iconen, zoals een gebaar, een voorwerp of
andersoortige betekenisdragers.
De semiotiek maakt onderscheid in indexicale tekens, die naar iets verwijzen
iconen (die een gelijkenisrelatie vertonen) en symbolen (tekens die op een
conventionele overeenkomst berusten).
hoe wordt betekenis gereconstrueerd en begrepen? hamvraag die de
semiotiek probeert te beantwoorden.
De retorica stelt de vraag naar de overtuigingskracht van
communicatiemiddelen. Met welke middelen probeert de maker vh beeld te
overtuigen?
Vragen bij Gestalttheorie:
- Wat zien we, welke vorm, structuur?
- Hoe komt het dat we zien en onderscheiden wat we zien?
- Hoe komt het dat we andere zaken niet goed onderscheiden?
- Wat zijn de onderdelen van het beeld?
