Argumenteren samenvatting
Hoofdstuk 1: De kunst van het gelijk
1.1. Argumentatieve praktijk
Omdat iedereen keuzes maakt, beslissingen neemt, verantwoording aflegt en meningen verkondigt, is
argumentatie erg belangrijk. Je moet namelijk je standpunt kunnen onderbouwen.
Mensen met dezelfde mening hoeven niet overtuigd te worden. Voor mensen met andere meningen
worden er betogen gehouden om standpunten over te dragen.
Strategische, sociale en communicatieve aspecten spelen een rol.
Een van de functies van het recht is dat het recht geschillen oplost. Dit wordt de geschil oplossende
functie genoemd. Voor deze mensen is het om de volgende redenen erg belangrijk om goed te kunnen
beredeneren:
Ze moeten een juridische betoog kunnen schrijven en houden
Ze moeten adequaat kunnen zoeken naar oplossingen bij juridische conflicten
Ze moeten een pleidooi van de wederpartij kunnen weerleggen
Ze moeten cliënten kunnen adviseren bij juridische vragen en problemen
Ze moeten kunnen onderhandelen en bemiddelen in geval van een geschil
Ze moeten de juridische belangen van de opdrachtgevers kunnen behartigen
Ze moeten als zijnde gemachtigde van de cliënt kunnen optreden bij de geschillencommissie
Ze moeten een mondelinge behandeling in ene bezwaarschriftenprocedure kunnen volgen en
interpreteren
Ze moeten rechterlijke uitspraken kunnen begrijpen
1.2. Overtuigen
1.2.1. Retorica
Overtuigingskracht heeft niet alleen te maken met het weergeven van argumenten. Maar ook het
gevoel van de spreker of schrijver en tot wie men zich richt spelen een rol bij overtuigingskracht.
Aristoteles heeft zich beziggehouden met de retorica en de theorie van goed en overtuigend spreken.
Hierbij zijn de volgende vragen van belang:
Hoe boei ik als spreker het publiek?
Hoe beïnvloed ik als spreker het oordeel van het publiek?
Welke strategie gebruik ik als spreker om het publiek t boeien en te beïnvloeden?
Waarheid is in elke rechtszaak belangrijk en geldt ook voor vakmanschap. Een juridisch vakman of
vakvrouw behoort goed te kunnen argumenteren anders verliest deze zijn of haar zaak.
1.2.2. Genres welsprekendheid en soorten overtuigingsmiddelen
Genres welsprekendheid
Aristoteles heeft een onderscheiding gemaakt in 3 genres welsprekendheid:
Het juridische genre
Er zijn rechters, OvJ’s, advocaten en juridische medewerkers die gespecialiseerd zijn in
bepaalde rechtsgebieden en zij voeren het woord. Dit gebeurt zowel mondeling als schriftelijk.
Het politieke genre
, In de politiek is persuasief (overredend) taalgebruik erg belangrijk, vanwege de grote belangen
die behartigd moeten worden door partijen in de politiek.
Het ceremoniële genre
Dit omvat gelegenheidstoespraken zoals bij begrafenissen, verjaardagen of bruiloften.
Voor de eerste twee genres geldt dat er over het onderwerp een discussiepunt is, waarover men van
mening met elkaar kan verschillen (een dubium).
Genre Onderwerp Taak spreker of Taak toebehoorder of
schrijver lezer
Gerechtelijk pleidooi Misdaad uit het Aanklagen of Beslissen
verleden verdedigen
Gelegenheidstoespraak Toestand in het heden Prijzen of laken op Niet-beslissend
grond van luisteren
eervolheid/eerloosheid
Politieke code Beleidsdaad in de Aanraden of afraden op Beslissen op grond van
toekomst grond van nut of nut of schadelijkheid
schadelijkheid
Overtuigingsmiddelen
Er zijn 3 soorten overtuigingsmiddelen:
Logos (redenering)
Doet een rationeel beroep op de spreker en het publiek. Er zijn 2 typen logische argumenten,
namelijk:
o Deductieve argumenten
Vanuit een algemene situatie wordt er naar een specifieke situatie gewerkt.
Vb. Alle dieven zijn strafbaar. Wendy is een dief. Wendy is strafbaar.
o Inductieve argumenten
Er wordt vanuit een specifieke situatie naar een algemene situatie gewerkt.
Vb. een geoefende hbo-jurist is de beste. Een geoefende rechter is de beste. Een
geoefend persoon is de beste.
Ethos (karakter, imago)
Overtuiging door een positief beeld van jezelf te geven. Als spreker verwijs je naar je
kwaliteiten. Als je als deskundig en betrouwbaar wordt ervaren, zal je eerder geloofd worden.
Pathos (gevoel, empathie, sympathie)
Overtuigen door middel van inspelen op het gevoel van het publiek. Let op! Emoties kunnen
ook onderdrukt worden door rationele vermogens wanneer de zaak daarom vraagt.
1.3. Moderne retorica
1.3.2. Beeldcultuur
Digitale rechtszalen waarin rechters, advocaten en OvJ’s behalve tekstbestanden ook foto’s en
geluidsopnamen kunnen uitwisselen in digitale dossiers geven de rechtbanken een eigentijds gezicht.
Visuele communicatiemiddelen als videoreconstrucies, foto’s, 3D animaties en infografieken worden
door aanklagers of verdedigers gebuikt om de rechter te overtuigen.
De voordelen van visuele informatie zijn:
Visuele informatie wordt doorgaans beter onthouden dan verbale communicatie
Visuele informatie kan realistische zijn dan verbale communicatie
Visuele informatie kan het verbale standpunt of argument extra ondersteunen
Visuele informatie kan een rechter een vollediger beeld geven van de juridische casus en
daarmee neen bijdrage leveren aan de discussie en oordeelsvorming
Hoofdstuk 1: De kunst van het gelijk
1.1. Argumentatieve praktijk
Omdat iedereen keuzes maakt, beslissingen neemt, verantwoording aflegt en meningen verkondigt, is
argumentatie erg belangrijk. Je moet namelijk je standpunt kunnen onderbouwen.
Mensen met dezelfde mening hoeven niet overtuigd te worden. Voor mensen met andere meningen
worden er betogen gehouden om standpunten over te dragen.
Strategische, sociale en communicatieve aspecten spelen een rol.
Een van de functies van het recht is dat het recht geschillen oplost. Dit wordt de geschil oplossende
functie genoemd. Voor deze mensen is het om de volgende redenen erg belangrijk om goed te kunnen
beredeneren:
Ze moeten een juridische betoog kunnen schrijven en houden
Ze moeten adequaat kunnen zoeken naar oplossingen bij juridische conflicten
Ze moeten een pleidooi van de wederpartij kunnen weerleggen
Ze moeten cliënten kunnen adviseren bij juridische vragen en problemen
Ze moeten kunnen onderhandelen en bemiddelen in geval van een geschil
Ze moeten de juridische belangen van de opdrachtgevers kunnen behartigen
Ze moeten als zijnde gemachtigde van de cliënt kunnen optreden bij de geschillencommissie
Ze moeten een mondelinge behandeling in ene bezwaarschriftenprocedure kunnen volgen en
interpreteren
Ze moeten rechterlijke uitspraken kunnen begrijpen
1.2. Overtuigen
1.2.1. Retorica
Overtuigingskracht heeft niet alleen te maken met het weergeven van argumenten. Maar ook het
gevoel van de spreker of schrijver en tot wie men zich richt spelen een rol bij overtuigingskracht.
Aristoteles heeft zich beziggehouden met de retorica en de theorie van goed en overtuigend spreken.
Hierbij zijn de volgende vragen van belang:
Hoe boei ik als spreker het publiek?
Hoe beïnvloed ik als spreker het oordeel van het publiek?
Welke strategie gebruik ik als spreker om het publiek t boeien en te beïnvloeden?
Waarheid is in elke rechtszaak belangrijk en geldt ook voor vakmanschap. Een juridisch vakman of
vakvrouw behoort goed te kunnen argumenteren anders verliest deze zijn of haar zaak.
1.2.2. Genres welsprekendheid en soorten overtuigingsmiddelen
Genres welsprekendheid
Aristoteles heeft een onderscheiding gemaakt in 3 genres welsprekendheid:
Het juridische genre
Er zijn rechters, OvJ’s, advocaten en juridische medewerkers die gespecialiseerd zijn in
bepaalde rechtsgebieden en zij voeren het woord. Dit gebeurt zowel mondeling als schriftelijk.
Het politieke genre
, In de politiek is persuasief (overredend) taalgebruik erg belangrijk, vanwege de grote belangen
die behartigd moeten worden door partijen in de politiek.
Het ceremoniële genre
Dit omvat gelegenheidstoespraken zoals bij begrafenissen, verjaardagen of bruiloften.
Voor de eerste twee genres geldt dat er over het onderwerp een discussiepunt is, waarover men van
mening met elkaar kan verschillen (een dubium).
Genre Onderwerp Taak spreker of Taak toebehoorder of
schrijver lezer
Gerechtelijk pleidooi Misdaad uit het Aanklagen of Beslissen
verleden verdedigen
Gelegenheidstoespraak Toestand in het heden Prijzen of laken op Niet-beslissend
grond van luisteren
eervolheid/eerloosheid
Politieke code Beleidsdaad in de Aanraden of afraden op Beslissen op grond van
toekomst grond van nut of nut of schadelijkheid
schadelijkheid
Overtuigingsmiddelen
Er zijn 3 soorten overtuigingsmiddelen:
Logos (redenering)
Doet een rationeel beroep op de spreker en het publiek. Er zijn 2 typen logische argumenten,
namelijk:
o Deductieve argumenten
Vanuit een algemene situatie wordt er naar een specifieke situatie gewerkt.
Vb. Alle dieven zijn strafbaar. Wendy is een dief. Wendy is strafbaar.
o Inductieve argumenten
Er wordt vanuit een specifieke situatie naar een algemene situatie gewerkt.
Vb. een geoefende hbo-jurist is de beste. Een geoefende rechter is de beste. Een
geoefend persoon is de beste.
Ethos (karakter, imago)
Overtuiging door een positief beeld van jezelf te geven. Als spreker verwijs je naar je
kwaliteiten. Als je als deskundig en betrouwbaar wordt ervaren, zal je eerder geloofd worden.
Pathos (gevoel, empathie, sympathie)
Overtuigen door middel van inspelen op het gevoel van het publiek. Let op! Emoties kunnen
ook onderdrukt worden door rationele vermogens wanneer de zaak daarom vraagt.
1.3. Moderne retorica
1.3.2. Beeldcultuur
Digitale rechtszalen waarin rechters, advocaten en OvJ’s behalve tekstbestanden ook foto’s en
geluidsopnamen kunnen uitwisselen in digitale dossiers geven de rechtbanken een eigentijds gezicht.
Visuele communicatiemiddelen als videoreconstrucies, foto’s, 3D animaties en infografieken worden
door aanklagers of verdedigers gebuikt om de rechter te overtuigen.
De voordelen van visuele informatie zijn:
Visuele informatie wordt doorgaans beter onthouden dan verbale communicatie
Visuele informatie kan realistische zijn dan verbale communicatie
Visuele informatie kan het verbale standpunt of argument extra ondersteunen
Visuele informatie kan een rechter een vollediger beeld geven van de juridische casus en
daarmee neen bijdrage leveren aan de discussie en oordeelsvorming
