Geschiedenis
Nederland 1948-2008
Paragraaf 1; De welvaart neemt toe 1948-1978
Continuïteit en verandering na de Tweede Wereldoorlog;
Gevolgen 2e Wereldoorlog voor de maatschappelijke
verhoudingen;
1. De vooroorlogse verzuilde
verhoudingen werden aanvankelijk
hersteld, ondanks pogingen tot
vernieuwingen na de oorlog.
2. De meeste vooroorlogse partijen en
verzuilde organisaties keerden weer
terug.
Gevolgen 2e Wereldoorlog voor buitenlandse
politiek;
1. De neutraliteitspolitiek (een politiek die in
geval van oorlog geen partij kiest voor een van de beide kanten) van voor de
oorlog keerde niet meer terug.
2. Nederland ging deel uitmaken van bondgenootschappen van westerse staten;
o De NAVO (stond voor gezamenlijke verdediging tegen eventuele
agressie vanuit het Oostblok.
o De EGKS (gemeenschappelijke kolen- en staalproductie beheren).
3. Aan de overheersing van Indië kwam een einde door de Indonesische
onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949).
Gevolgen van de 2e Wereldoorlog op de bevolkingsgroei;
De vreugde over de bevrijding leidde tot een geboortegolf. Mensen geboren
tussen 1945-1955 babyboomers.
Oorzaken van snelle economische groei en industrialisatie;
Oorzaken voor de snelle economische groei en industrialisatie in de jaren ’50 en ‘60
1. Marshallhulp de Marshallhulp droeg sterk bij aan de economische opbloei
van West-Europa. Hierdoor kon NL veel exporteren.
2. Van geleide- naar vrije loonpolitiek door de geleide loonpolitiek waren de
lonen laag; hierdoor waren de Nederlandse producten goedkoop. Door de
vrije loonpolitiek stegen de lonen in de jaren ’60 zo sterk dat in 1970 het
gemiddelde sinds 1959 verdubbeld was.
3. Economisch herstel van Duitsland Nederland profiteerde van het
economisch herstel van Duitsland, omdat Duitsland de grootste
handelspartner van Nederland werd.
4. Winning van aardgas in Groningen door de ontdekking van een enorm
gasveld bij Slochteren in 1959 en andere gasvelden namen de inkomsten van
de overheid sterk toe.
5. Rooms-rode samenwerking Socialisten en confessionelen (zeer vijandig
gezind vóór de oorlog) vonden samenwerking nodig in het belang van de
wederopbouw van Nederland.
KA 45 De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van
een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.
, Paragraaf 2; Grote veranderingen in de maatschappelijke
verhoudingen: 1948-1978
De overheid gaat bouwen aan een verzorgingsstaat;
In een verzorgingsstaat;
Zorgt de overheid voor veiligheid.
Garandeert de overheid de welvaart en het welzijn van de burgers.
Motieven voor de verzorgingsstaat;
1. Het idee van een maakbare samenleving met als ideaal meer economische
gelijkheid werd leidend. Door wetgeving zou de overheid de samenleving
fundamenteel kunnen verbeteren.
2. Nooit meer mocht het gebeuren dat de overheid niet voldoende in staat was
voldoende te zorgen voor zwakkeren in de samenleving, wat in de jaren ’30
het geval was.
Politieke partijen dachten verschillend over de verzorgingsstaat mogelijk gemaakt
door toenemende welvaart;
1. De PvdA was er het meest van overtuigd dat de samenleving het meest
‘maakbaar’ was door de overheid en wilde het meest regelen.
2. De VVD was er het minst van overtuigd.
3. KVP, ARP en CHU (later CDA) stonden in het midden.
De wet waarmee de verzorgingsstaat begon was de ‘noodwet-Drees’ (1947), in 1957
uitgebouwd tot de Algemene Ouderdomswet (AOW), die recht gaf op een
ouderdomspensioen.
Er ontstaat een consumptiemaatschappij;
Kenmerken consumptiemaatschappij;
1. Behoeften aan luxe en status staan centraal, niet de noodzakelijke
levensbehoeften.
2. Producten voorheen beschouwd als luxe (bijv. wasmachines en auto’s),
worden gezien als iets noodzakelijks.
Enkele gevolgen voor de huishoudens van de consumptiemaatschappij;
1. Aanschaffen van apparaten die het leven gemakkelijker en aangenamer
maakten.
2. Vakantie (ook in het buitenland) werd voor steeds meer mensen mogelijk.
Er ontstaat een groeiende verstedelijking en mobiliteit
De groeiende welvaart gaat gepaard met;
1. Verstedelijking
o Door toename werkgelegenheid en bijbehorende scholing raakten de
drukke stadskernen vol.
o Rondom deze uitdijende stadskernen verrezen buitenwijken met
flatwoningen en rond dorpen nieuwbouwwijken met rijtjeshuizen.
o Veel dorpen groeiden uit tot forensengemeenten.
2. Groeiende mobiliteit ook de mobiliteit nam daardoor toe.
o Er ontstond in de jaren ’60 een intensief woon- en werkverkeer tussen
de industriële en commerciële stadskernen en de forensengemeenten.
o Ook mensen uit de agrarische regio’s vestigden zich wegens de
werkgelegenheid in die forensengemeenten.
Verstedelijking had invloed op een aantal maatschappelijke verhoudingen;
1. Sterke afname sociale controle.
2. Meer vrijheid voor het individu.
3. Minder greep Kerk op gelovigen.
4. Losser worden of verdwijnen familieverbanden.
Nederland 1948-2008
Paragraaf 1; De welvaart neemt toe 1948-1978
Continuïteit en verandering na de Tweede Wereldoorlog;
Gevolgen 2e Wereldoorlog voor de maatschappelijke
verhoudingen;
1. De vooroorlogse verzuilde
verhoudingen werden aanvankelijk
hersteld, ondanks pogingen tot
vernieuwingen na de oorlog.
2. De meeste vooroorlogse partijen en
verzuilde organisaties keerden weer
terug.
Gevolgen 2e Wereldoorlog voor buitenlandse
politiek;
1. De neutraliteitspolitiek (een politiek die in
geval van oorlog geen partij kiest voor een van de beide kanten) van voor de
oorlog keerde niet meer terug.
2. Nederland ging deel uitmaken van bondgenootschappen van westerse staten;
o De NAVO (stond voor gezamenlijke verdediging tegen eventuele
agressie vanuit het Oostblok.
o De EGKS (gemeenschappelijke kolen- en staalproductie beheren).
3. Aan de overheersing van Indië kwam een einde door de Indonesische
onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949).
Gevolgen van de 2e Wereldoorlog op de bevolkingsgroei;
De vreugde over de bevrijding leidde tot een geboortegolf. Mensen geboren
tussen 1945-1955 babyboomers.
Oorzaken van snelle economische groei en industrialisatie;
Oorzaken voor de snelle economische groei en industrialisatie in de jaren ’50 en ‘60
1. Marshallhulp de Marshallhulp droeg sterk bij aan de economische opbloei
van West-Europa. Hierdoor kon NL veel exporteren.
2. Van geleide- naar vrije loonpolitiek door de geleide loonpolitiek waren de
lonen laag; hierdoor waren de Nederlandse producten goedkoop. Door de
vrije loonpolitiek stegen de lonen in de jaren ’60 zo sterk dat in 1970 het
gemiddelde sinds 1959 verdubbeld was.
3. Economisch herstel van Duitsland Nederland profiteerde van het
economisch herstel van Duitsland, omdat Duitsland de grootste
handelspartner van Nederland werd.
4. Winning van aardgas in Groningen door de ontdekking van een enorm
gasveld bij Slochteren in 1959 en andere gasvelden namen de inkomsten van
de overheid sterk toe.
5. Rooms-rode samenwerking Socialisten en confessionelen (zeer vijandig
gezind vóór de oorlog) vonden samenwerking nodig in het belang van de
wederopbouw van Nederland.
KA 45 De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van
een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.
, Paragraaf 2; Grote veranderingen in de maatschappelijke
verhoudingen: 1948-1978
De overheid gaat bouwen aan een verzorgingsstaat;
In een verzorgingsstaat;
Zorgt de overheid voor veiligheid.
Garandeert de overheid de welvaart en het welzijn van de burgers.
Motieven voor de verzorgingsstaat;
1. Het idee van een maakbare samenleving met als ideaal meer economische
gelijkheid werd leidend. Door wetgeving zou de overheid de samenleving
fundamenteel kunnen verbeteren.
2. Nooit meer mocht het gebeuren dat de overheid niet voldoende in staat was
voldoende te zorgen voor zwakkeren in de samenleving, wat in de jaren ’30
het geval was.
Politieke partijen dachten verschillend over de verzorgingsstaat mogelijk gemaakt
door toenemende welvaart;
1. De PvdA was er het meest van overtuigd dat de samenleving het meest
‘maakbaar’ was door de overheid en wilde het meest regelen.
2. De VVD was er het minst van overtuigd.
3. KVP, ARP en CHU (later CDA) stonden in het midden.
De wet waarmee de verzorgingsstaat begon was de ‘noodwet-Drees’ (1947), in 1957
uitgebouwd tot de Algemene Ouderdomswet (AOW), die recht gaf op een
ouderdomspensioen.
Er ontstaat een consumptiemaatschappij;
Kenmerken consumptiemaatschappij;
1. Behoeften aan luxe en status staan centraal, niet de noodzakelijke
levensbehoeften.
2. Producten voorheen beschouwd als luxe (bijv. wasmachines en auto’s),
worden gezien als iets noodzakelijks.
Enkele gevolgen voor de huishoudens van de consumptiemaatschappij;
1. Aanschaffen van apparaten die het leven gemakkelijker en aangenamer
maakten.
2. Vakantie (ook in het buitenland) werd voor steeds meer mensen mogelijk.
Er ontstaat een groeiende verstedelijking en mobiliteit
De groeiende welvaart gaat gepaard met;
1. Verstedelijking
o Door toename werkgelegenheid en bijbehorende scholing raakten de
drukke stadskernen vol.
o Rondom deze uitdijende stadskernen verrezen buitenwijken met
flatwoningen en rond dorpen nieuwbouwwijken met rijtjeshuizen.
o Veel dorpen groeiden uit tot forensengemeenten.
2. Groeiende mobiliteit ook de mobiliteit nam daardoor toe.
o Er ontstond in de jaren ’60 een intensief woon- en werkverkeer tussen
de industriële en commerciële stadskernen en de forensengemeenten.
o Ook mensen uit de agrarische regio’s vestigden zich wegens de
werkgelegenheid in die forensengemeenten.
Verstedelijking had invloed op een aantal maatschappelijke verhoudingen;
1. Sterke afname sociale controle.
2. Meer vrijheid voor het individu.
3. Minder greep Kerk op gelovigen.
4. Losser worden of verdwijnen familieverbanden.
