Sociale omgeving en gedrag
Hoofdstuk 1 Introductie in de toegepaste sociale psychologie
Definities
Sociale psychologie is het wetenschappelijke veld dat de aard en de oorzaken
van individueel gedrag en gedachtes in sociale situaties probeert te begrijpen.
Toegepaste sociale psychologie: de systematische toepassing van sociale
psychologische constructen, principes, theorieën, interventietechnieken,
onderzoeksmethoden en onderzoeksbevindingen om sociale problemen te
begrijpen en te verbeteren.
Construct: een duidelijk gedefinieerd individueel kenmerk dat latent is en dus
niet direct observeerbaar, hoewel het met interviews en vragenlijsten beoordeeld
kan worden. Bijv. attitudes en sociale normen.
Principe: een statement van hoe een psychologisch construct werkt. Het zijn
basisprocessen van de manier waarop mensen denken, voelen en zich gedragen.
Bijv.
-de voet tussen de deur techniek: een klein eerste verzoek, gevolgd door een
groter verzoek
-cognitieve dissonantie: de spanning van twee conflicterende gedachten op
hetzelfde moment
-beschikbaarheidsheuristiek: de neiging om de kans van een gebeurtenissen te
beoordelen op basis van het gemak waarmee relevante instanties in het
geheugen opkomen
Theorie: een geïntegreerde set van principes die beschrijven, verklaren en
geobserveerde gebeurtenissen voorspellen.
Verschillen tussen basis en toegepaste sociale psychologie:
-basis sociaalpsychologen zijn geïnteresseerd in het ontwikkelen en testen van
theorieën, terwijl toegepaste psychologen focussen op het begrijpen en oplossen
van praktische problemen. Zij willen mensen hun kwaliteit van leven verbeteren
en daarvoor hoeven ze niet perse een onderzoek zelf te doen, ze kunnen ook
beschikbare kennis gebruiken om interventies te vinden.
-basis sociaal psychologen volgen een deductieve benadering: ze beginnen
met een bepaalde theorie en onderzoeken in welke mate die theorie handig kan
zijn in het begrijpen van verschillende soorten sociaal gedrag. Toegepaste sociale
psychologen gebruiken een inductieve benadering: zij beginnen bij een
specifiek sociaal probleem en onderzoeken in welke mate verschillende theorieën
kunnen helpen bij het begrijpen van dit probleem.
Natuurlijk zijn veel wetenschappers en veel onderzoeken zowel basis als
toegepaste sociale psychologie.
Overeenkomsten tussen basis en toegepaste sociale psychologie
-ontwikkelen en testen van theorieën: zowel basis sociaal psychologen als
toegepast sociaalpsychologen zijn geïnteresseerd in het testen van theorieën
(ook al is het niet het primaire doel van toegepast sociaal psychologen).
-basis en toegepaste sociale psychologen als wetenschap: zowel basis als
toegepaste sociale psychologie zijn wetenschappen.
-zij vertrouwen op wetenschappelijke methoden
-zij worden geleid door de kernwaarden van de wetenschap
,Wetenschappelijke methoden: methoden die gebaseerd zijn op empirische
testen, het gebruik van systematische observaties om ideeën en proposities te
evalueren.
4 kernwaarden van de wetenschap:
-accuraatheid: de informatie die verzameld wordt moet precies zijn, zorgvuldig
verzameld en vrij van fouten. (betrouwbare metingen zijn van belang)
-objectiviteit: het minimaliseren van bias in het verkrijgen en evalueren van data
-scepticisme: alleen bevindingen accepteren als ze meerdere keren geverifieerd
zijn door de data, replicatie is heel belangrijk
-open-mindedness: je moet bewijs accepteren ook als het niet consistent is met
je eerste overtuigingen en theorieën.
Ethische concepten:
-deceptie: men moet deceptie van deelnemers zo veel mogelijk proberen te
vermijden
-informed consent: proefpersonen moeten expliciet toestemming geven
-invasie van privacy: men moet de persoonlijke details vertrouwelijk houden
-debriefing: deelnemers moeten zo snel mogelijk uitleg krijgen na het onderzoek
Doelen van wetenschap
4 doelen:
-beschrijving: het identificeren en specificeren van de details en de aard van een
fenomeen
-voorspelling
- causaliteit
-verklaring: waarom is er een relatie of bestaat een fenomeen?
Oorzaken van gedrag en cognities
Individuele factoren: interpersoonlijke kenmerken en processen.
Sociale factoren: het effect van meningen en acties van andere mensen op ons
gedrag en gedachtes.
Bekende voorbeelden hiervan zijn het Standford prison experiment en de
experimenten van Asch.
-situationele factoren: contextuele factoren zoals warmte, inrichting van de
ruimte, geluid etc.
-culturele factoren: culturele waarden die invloed hebben op cognities en gedrag.
-biologische factoren: het effect van biologische processen en genetische
factoren op ons gedrag en gedachtes.
Kenmerken van toegepaste sociale psychologie
De rol van persoonlijke waarden
Toegepaste sociale psychologie is niet vrij van waarden. Zo kiezen sociaal
psychologen uit welke problemen en welke doelgroepen zij gaan onderzoeken. Zo
kunnen psychologen een ongezonde levensstijl definiëren als roken en te weinig
bewegen. Echter niet iedereen is het hier over eens.
Het gebruik van meerdere theorieën, interventietechnieken en
onderzoeksmethoden
Omdat toegepaste sociaal psychologen een inductieve aanpak gebruiken,
gebruiken zij meerdere theorieën en interventies. (een deductieve aanpak wordt
gekenmerkt door 1 theorie ipv meerdere).
, Interdisciplinair onderzoek
Veel maatschappelijke problemen zijn niet alleen sociaalpsychologisch van aard
maar gaan om veel meer factoren. Ook economische, sociologische, politieke
factoren kunnen een rol spelen en het is belangrijk om hier ook kennis van te
hebben. Sociaal psychologen moeten samenwerken met wetenschappers van
andere disciplines om zo voordeel te hebben van meer kennis en perspectieven.
Veld settingen
Toegepaste sociaalpsychologen doen vaak onderzoek in veldsettingen
(natuurlijke settingen), meer dan basis sociaalpsychologen. Sociaal psychologen
gebruiken dus vaak geen echte experimenten, maar eerder quasi-experimentele
of correlationele designs. Deze onderzoeken zijn hoog in externe validiteit
(makkelijk te generaliseren). Echter men kan vaak geen causale relaties
onderzoeken.
Sociale utiliteit
De sociale utiliteit neemt toe als wetenschappers hun inspanningen stoppen in de
aspecten van het sociale probleem waarbij zij de meeste impact hebben in het
oplossen van het probleem.
Ook is de ratio van kosten-effectiviteit belangrijk. Zo is geïndividualiseerde
informatie duurder dan massamedia campagnes, maar wel effectiever. Dit moet
men afwegen.
Men moet niet alleen een statistisch significant resultaat vinden, maar wil het ook
in de praktijk nuttig zijn, moet het ook een grote effect size hebben.
Veel onderzoek wordt gedaan in opdracht van een cliënt of een sponsorbedrijf.
Hierdoor zijn de onderzoekers gebonden aan een tijdslimiet. Ook hebben ze
minder kans om nieuwe en mogelijk risicovolle lijnen van onderzoek te doen,
omdat zij misschien niet in de korte termijn resultaten geven die toepasbaar zijn
in de praktijk.
Toegepast sociaal psychologen verhogen de sociale utiliteit door duidelijk de
resultaten van hun werk te communiceren, niet alleen naar andere
wetenschappers, maar ook naar het grote publiek.
Rollen van de toegepaste sociaal psycholoog
-onderzoeker
-consultant: zij helpen individuen, groepen, organisaties of gemeenschappen bij
het oplossen van een probleem. Deze rol komt het meest voor. Het gaat hierbij
om training, ontwikkeling, coaching, managing etc.
-policy advisor: psychologen kunnen betrokken zijn bij het maken van een beleid
bij de overheid of bij bedrijven. Ze kunnen beleidsmakers helpen bij het
veranderen van cognities en gedragingen om zo sociale problemen op te lossen.
Ze kunnen campagnes helpen opzetten voor veilige seks etc.
Hoofdstuk 2 Het gebruik van theorie in toegepaste sociale psychologie
De rol van theorie in het veld van de toegepaste sociale psychologie
Theorieën zijn het startpunt voor het begrijpen en oplossen van sociale
problemen.
1) Theorieën geven verklaringen voor menselijk gedrag begrijpen
Hoofdstuk 1 Introductie in de toegepaste sociale psychologie
Definities
Sociale psychologie is het wetenschappelijke veld dat de aard en de oorzaken
van individueel gedrag en gedachtes in sociale situaties probeert te begrijpen.
Toegepaste sociale psychologie: de systematische toepassing van sociale
psychologische constructen, principes, theorieën, interventietechnieken,
onderzoeksmethoden en onderzoeksbevindingen om sociale problemen te
begrijpen en te verbeteren.
Construct: een duidelijk gedefinieerd individueel kenmerk dat latent is en dus
niet direct observeerbaar, hoewel het met interviews en vragenlijsten beoordeeld
kan worden. Bijv. attitudes en sociale normen.
Principe: een statement van hoe een psychologisch construct werkt. Het zijn
basisprocessen van de manier waarop mensen denken, voelen en zich gedragen.
Bijv.
-de voet tussen de deur techniek: een klein eerste verzoek, gevolgd door een
groter verzoek
-cognitieve dissonantie: de spanning van twee conflicterende gedachten op
hetzelfde moment
-beschikbaarheidsheuristiek: de neiging om de kans van een gebeurtenissen te
beoordelen op basis van het gemak waarmee relevante instanties in het
geheugen opkomen
Theorie: een geïntegreerde set van principes die beschrijven, verklaren en
geobserveerde gebeurtenissen voorspellen.
Verschillen tussen basis en toegepaste sociale psychologie:
-basis sociaalpsychologen zijn geïnteresseerd in het ontwikkelen en testen van
theorieën, terwijl toegepaste psychologen focussen op het begrijpen en oplossen
van praktische problemen. Zij willen mensen hun kwaliteit van leven verbeteren
en daarvoor hoeven ze niet perse een onderzoek zelf te doen, ze kunnen ook
beschikbare kennis gebruiken om interventies te vinden.
-basis sociaal psychologen volgen een deductieve benadering: ze beginnen
met een bepaalde theorie en onderzoeken in welke mate die theorie handig kan
zijn in het begrijpen van verschillende soorten sociaal gedrag. Toegepaste sociale
psychologen gebruiken een inductieve benadering: zij beginnen bij een
specifiek sociaal probleem en onderzoeken in welke mate verschillende theorieën
kunnen helpen bij het begrijpen van dit probleem.
Natuurlijk zijn veel wetenschappers en veel onderzoeken zowel basis als
toegepaste sociale psychologie.
Overeenkomsten tussen basis en toegepaste sociale psychologie
-ontwikkelen en testen van theorieën: zowel basis sociaal psychologen als
toegepast sociaalpsychologen zijn geïnteresseerd in het testen van theorieën
(ook al is het niet het primaire doel van toegepast sociaal psychologen).
-basis en toegepaste sociale psychologen als wetenschap: zowel basis als
toegepaste sociale psychologie zijn wetenschappen.
-zij vertrouwen op wetenschappelijke methoden
-zij worden geleid door de kernwaarden van de wetenschap
,Wetenschappelijke methoden: methoden die gebaseerd zijn op empirische
testen, het gebruik van systematische observaties om ideeën en proposities te
evalueren.
4 kernwaarden van de wetenschap:
-accuraatheid: de informatie die verzameld wordt moet precies zijn, zorgvuldig
verzameld en vrij van fouten. (betrouwbare metingen zijn van belang)
-objectiviteit: het minimaliseren van bias in het verkrijgen en evalueren van data
-scepticisme: alleen bevindingen accepteren als ze meerdere keren geverifieerd
zijn door de data, replicatie is heel belangrijk
-open-mindedness: je moet bewijs accepteren ook als het niet consistent is met
je eerste overtuigingen en theorieën.
Ethische concepten:
-deceptie: men moet deceptie van deelnemers zo veel mogelijk proberen te
vermijden
-informed consent: proefpersonen moeten expliciet toestemming geven
-invasie van privacy: men moet de persoonlijke details vertrouwelijk houden
-debriefing: deelnemers moeten zo snel mogelijk uitleg krijgen na het onderzoek
Doelen van wetenschap
4 doelen:
-beschrijving: het identificeren en specificeren van de details en de aard van een
fenomeen
-voorspelling
- causaliteit
-verklaring: waarom is er een relatie of bestaat een fenomeen?
Oorzaken van gedrag en cognities
Individuele factoren: interpersoonlijke kenmerken en processen.
Sociale factoren: het effect van meningen en acties van andere mensen op ons
gedrag en gedachtes.
Bekende voorbeelden hiervan zijn het Standford prison experiment en de
experimenten van Asch.
-situationele factoren: contextuele factoren zoals warmte, inrichting van de
ruimte, geluid etc.
-culturele factoren: culturele waarden die invloed hebben op cognities en gedrag.
-biologische factoren: het effect van biologische processen en genetische
factoren op ons gedrag en gedachtes.
Kenmerken van toegepaste sociale psychologie
De rol van persoonlijke waarden
Toegepaste sociale psychologie is niet vrij van waarden. Zo kiezen sociaal
psychologen uit welke problemen en welke doelgroepen zij gaan onderzoeken. Zo
kunnen psychologen een ongezonde levensstijl definiëren als roken en te weinig
bewegen. Echter niet iedereen is het hier over eens.
Het gebruik van meerdere theorieën, interventietechnieken en
onderzoeksmethoden
Omdat toegepaste sociaal psychologen een inductieve aanpak gebruiken,
gebruiken zij meerdere theorieën en interventies. (een deductieve aanpak wordt
gekenmerkt door 1 theorie ipv meerdere).
, Interdisciplinair onderzoek
Veel maatschappelijke problemen zijn niet alleen sociaalpsychologisch van aard
maar gaan om veel meer factoren. Ook economische, sociologische, politieke
factoren kunnen een rol spelen en het is belangrijk om hier ook kennis van te
hebben. Sociaal psychologen moeten samenwerken met wetenschappers van
andere disciplines om zo voordeel te hebben van meer kennis en perspectieven.
Veld settingen
Toegepaste sociaalpsychologen doen vaak onderzoek in veldsettingen
(natuurlijke settingen), meer dan basis sociaalpsychologen. Sociaal psychologen
gebruiken dus vaak geen echte experimenten, maar eerder quasi-experimentele
of correlationele designs. Deze onderzoeken zijn hoog in externe validiteit
(makkelijk te generaliseren). Echter men kan vaak geen causale relaties
onderzoeken.
Sociale utiliteit
De sociale utiliteit neemt toe als wetenschappers hun inspanningen stoppen in de
aspecten van het sociale probleem waarbij zij de meeste impact hebben in het
oplossen van het probleem.
Ook is de ratio van kosten-effectiviteit belangrijk. Zo is geïndividualiseerde
informatie duurder dan massamedia campagnes, maar wel effectiever. Dit moet
men afwegen.
Men moet niet alleen een statistisch significant resultaat vinden, maar wil het ook
in de praktijk nuttig zijn, moet het ook een grote effect size hebben.
Veel onderzoek wordt gedaan in opdracht van een cliënt of een sponsorbedrijf.
Hierdoor zijn de onderzoekers gebonden aan een tijdslimiet. Ook hebben ze
minder kans om nieuwe en mogelijk risicovolle lijnen van onderzoek te doen,
omdat zij misschien niet in de korte termijn resultaten geven die toepasbaar zijn
in de praktijk.
Toegepast sociaal psychologen verhogen de sociale utiliteit door duidelijk de
resultaten van hun werk te communiceren, niet alleen naar andere
wetenschappers, maar ook naar het grote publiek.
Rollen van de toegepaste sociaal psycholoog
-onderzoeker
-consultant: zij helpen individuen, groepen, organisaties of gemeenschappen bij
het oplossen van een probleem. Deze rol komt het meest voor. Het gaat hierbij
om training, ontwikkeling, coaching, managing etc.
-policy advisor: psychologen kunnen betrokken zijn bij het maken van een beleid
bij de overheid of bij bedrijven. Ze kunnen beleidsmakers helpen bij het
veranderen van cognities en gedragingen om zo sociale problemen op te lossen.
Ze kunnen campagnes helpen opzetten voor veilige seks etc.
Hoofdstuk 2 Het gebruik van theorie in toegepaste sociale psychologie
De rol van theorie in het veld van de toegepaste sociale psychologie
Theorieën zijn het startpunt voor het begrijpen en oplossen van sociale
problemen.
1) Theorieën geven verklaringen voor menselijk gedrag begrijpen
