Anatomie blok 4
Inhoudsopgave
Kennisclip wervelkolom 3........................................................................................................................1
Kennisclip Thorax....................................................................................................................................4
Kennisclip bewegers knie........................................................................................................................7
Tekst kennisclip bewegers heup............................................................................................................10
Hoorcollege week 3 stabilisatoren/bewegers WK................................................................................13
Hoorcollege week 4 buikspieren...........................................................................................................18
Kennisclip wervelkolom 3
De wervelkolom:
- cervicaal deel = C1 t/m C7
- thoracaal deel = Th1 t/m Th12
1
, - lumbaal deel = L1 t/m L5
- sacraal deel = S1 t/m S5
- cocygeaal deel = Co1 t/m Co3 – Co6
Elke gedeelte heeft z'n eigen anatomische kenmerken die gevolgen heeft voor de
bewegingsrichtingen en de bewegingsuitslagen. Het sacrale en coccygeale deel zijn met
elkaar vergroeid. Hierdoor is sacraal en coccygeaal geen beweging tussen de wervels
mogelijk.
Een ander duidelijk verschil is de aanwezigheid van de thorax (de borstkas) en de
verbindingen die deze heeft met de thoracale wervels. Dit zorgt er voor dat er op deze
wervels extra gewrichtsvlakjes aanwezig zijn, die gewrichtjes met de ribben vormen.
De thorax maakt de thoracale wervelkolom minder beweeglijk. Wat verder opvalt is
dat de stand van de processus articulares en van de hierop aanwezige gewrichtsvalkjes
per individu kan verschillen en ook dat er links-rechts verschillen aanwezig kunnen zijn.
Het sacrum (het heiligbeen)
- Bestaat uit 5 met elkaar vergroeide vertebrae sacrales en de hiertussen gelegen
disci intervertebrales.
- Wigvormig, stevig, benig deel dat uitmaakt van de bekkengordel, kan niet
bewegen.
- Aan beide laterale zijden van het sacrum bevinden zich ter hoogte van S1 t/m S3
de facies auriculares (de oorschelpvormige gewrichtsvlakken). Deze
gewrichtsvlakken articuleren met de beide ossa ilii van het bekken en zorgen er
aldus voor dat er een benige ring, de bekkengordel, ontstaat waarop het
beweeglijke deel van de wervelkolom rust.
- Zowel in de ventrale als in de dorsale zijde van het sacrum bevinden zich 4
openingen waardoor delen van de eerste 4 sacrale spinale zenuwen naar buiten
treden. Deze openingen worden foramina sacralia anteriora en foramina
sacralia posteriora genoemd.
Het os coccygis (het staartbeen)
- Gevormd door 3-6 met elkaar vergroeide vertebrae coccygeales.
- Wigvormig, stevig, benig deel dat uitmaakt van de bekkengordel, kan niet
bewegen
Dorsale zijde van sacrum en os coccygis:
- De processus spinosi vergroeien tot de crista sacralis mediana.
- De processus transversus vergroeien tot de cristae sacrales laterales
- De processus articulares vormen met elkaar de cristae sacrales mediales.
- De hiatus sacralis aan. Dit is de opening aan de onderzijde van de canalis
vertebralis waardoor n. sacralis 5 en n. coccygealis 1 uittreden.
Lumbaal deel
2
, - Processus transversus worden processus costales genoemd omdat zij
ribrudimenten zijn.
- De processus articulares van lendenwervels staan rechtop. De gewrichtsvlakjes
op deze processus articulares zijn gekromd. De gewrichtsfacetten op de
processus articulares superiores zijn concaaf en naar mediodorsaal gericht. De
facetten op de processus articulares inferiores zijn convex en wijzen naar
lateroventraal.
- Bij de bovenste facetgewrichtjes staat de gewrichtsspleet meer naar het sagittale
vlak gericht, bij de onderste gewrichtjes meer naar het frontale vlak. Hierdoor
haakt L5 achter de processus articulares superiores van wervel S1 waardoor
afschuiven naar ventraal van L5 wordt verhinderd.
- Door een aantal factoren is de rotatiemogelijkheid lumbaal zeer klein. De
gekromde gewrichtsfacetten, het kapsel van de facetgewrichten en, bij de
bovenste lendenwervels, de achterovergekantelde stand van de wervels
veroorzaken een geringe rotatiemogelijkheid. In de hele lumbale wervelkolom zijn
de ante-en retroflexie uitslagen ongeveer even groot, ondanks de veranderende
stand van de facetgewrichten. Je kunt op lumbaal niveau goed voorover en
achterover buigen. Lateroflexie is minder goed mogelijk.
Thoracaal deel
- Opvallend zijn de verbindingen met de thorax en het dakpansgewijze verloop van
de processus spinosi van de thoracale wervels. Deze zaken zorgen ervoor dat je
op thoracaal niveau minder goed kunt bewegen.
- Borstwervels benaderen de grondvorm van een wervel het meest. Om articulatie
met de ribben mogelijk te maken zijn hieraan gewrichtsvlakjes voor de
verschillende costae toegevoegd. Verder valt op dat T11 en T12 meer het
karakter van een lendenwervel hebben.
- Van craniaal naar caudaal wijzigt de stand van de processus articulares van de
thoracale wervels enigszins. steeds meer rechtop te staan. Dit faciliteert de rotatie
en lateroflexiebeweging van de thoracale wervelkolom. De aanwezigheid van de
thorax zorgt er echter voor dat de lateroflexieuitslag van de thoracale
wervelkolom beperkt is. De voorovergekantelde stand van de bovenste
borstwervels heeft tot gevolg dat daar de rotatiemogelijkheid het grootst is.
Verder zijn de thoracale facies articulares vlak in tegenstelling tot de
gewrichtsfacetten van de lumbale wervels. De facies articulares superiores wijzen
naar dorsaal en iets naar lateraal. De facies articulares inferiores naar ventraal en
iets naar mediaal. Wanneer je kijkt naar het bewegen in het sagittaal vlak valt op
dat de retroflexieuitslag klein is. De anteflexieuitslag van de bovenste
thoracale wervels is klein, maar neemt naar caudaal toe.
Cervicaal deel
- C1 en C2 zijn bijzondere wervels op de overgang van de nek naar de schedel.
- C7 wordt de vertebra prominens genoemd omdat de processus spinosus van
deze wervel heel ver naar dorsaal uitsteekt.
- De rest van de bouw van deze wervel lijkt sterk op de bouw van C3 t/m C6.
Opvallend aan C3 t/m C7 is dat deze wervels met hun wervellichamen als 2
handen in elkaar grijpen. Hun corpora vertebrae hebben aan de bovenzijde
opstaande zijranden, processus uncinati genaamd, waardoor de bovenkant in
dwarse richting concaaf is.
- De onderzijde van de wervellichamen is daarentegen van ventraal naar dorsaal
concaaf. Plaats je de wervels op elkaar dan vallen de wervellichamen door de
3
Inhoudsopgave
Kennisclip wervelkolom 3........................................................................................................................1
Kennisclip Thorax....................................................................................................................................4
Kennisclip bewegers knie........................................................................................................................7
Tekst kennisclip bewegers heup............................................................................................................10
Hoorcollege week 3 stabilisatoren/bewegers WK................................................................................13
Hoorcollege week 4 buikspieren...........................................................................................................18
Kennisclip wervelkolom 3
De wervelkolom:
- cervicaal deel = C1 t/m C7
- thoracaal deel = Th1 t/m Th12
1
, - lumbaal deel = L1 t/m L5
- sacraal deel = S1 t/m S5
- cocygeaal deel = Co1 t/m Co3 – Co6
Elke gedeelte heeft z'n eigen anatomische kenmerken die gevolgen heeft voor de
bewegingsrichtingen en de bewegingsuitslagen. Het sacrale en coccygeale deel zijn met
elkaar vergroeid. Hierdoor is sacraal en coccygeaal geen beweging tussen de wervels
mogelijk.
Een ander duidelijk verschil is de aanwezigheid van de thorax (de borstkas) en de
verbindingen die deze heeft met de thoracale wervels. Dit zorgt er voor dat er op deze
wervels extra gewrichtsvlakjes aanwezig zijn, die gewrichtjes met de ribben vormen.
De thorax maakt de thoracale wervelkolom minder beweeglijk. Wat verder opvalt is
dat de stand van de processus articulares en van de hierop aanwezige gewrichtsvalkjes
per individu kan verschillen en ook dat er links-rechts verschillen aanwezig kunnen zijn.
Het sacrum (het heiligbeen)
- Bestaat uit 5 met elkaar vergroeide vertebrae sacrales en de hiertussen gelegen
disci intervertebrales.
- Wigvormig, stevig, benig deel dat uitmaakt van de bekkengordel, kan niet
bewegen.
- Aan beide laterale zijden van het sacrum bevinden zich ter hoogte van S1 t/m S3
de facies auriculares (de oorschelpvormige gewrichtsvlakken). Deze
gewrichtsvlakken articuleren met de beide ossa ilii van het bekken en zorgen er
aldus voor dat er een benige ring, de bekkengordel, ontstaat waarop het
beweeglijke deel van de wervelkolom rust.
- Zowel in de ventrale als in de dorsale zijde van het sacrum bevinden zich 4
openingen waardoor delen van de eerste 4 sacrale spinale zenuwen naar buiten
treden. Deze openingen worden foramina sacralia anteriora en foramina
sacralia posteriora genoemd.
Het os coccygis (het staartbeen)
- Gevormd door 3-6 met elkaar vergroeide vertebrae coccygeales.
- Wigvormig, stevig, benig deel dat uitmaakt van de bekkengordel, kan niet
bewegen
Dorsale zijde van sacrum en os coccygis:
- De processus spinosi vergroeien tot de crista sacralis mediana.
- De processus transversus vergroeien tot de cristae sacrales laterales
- De processus articulares vormen met elkaar de cristae sacrales mediales.
- De hiatus sacralis aan. Dit is de opening aan de onderzijde van de canalis
vertebralis waardoor n. sacralis 5 en n. coccygealis 1 uittreden.
Lumbaal deel
2
, - Processus transversus worden processus costales genoemd omdat zij
ribrudimenten zijn.
- De processus articulares van lendenwervels staan rechtop. De gewrichtsvlakjes
op deze processus articulares zijn gekromd. De gewrichtsfacetten op de
processus articulares superiores zijn concaaf en naar mediodorsaal gericht. De
facetten op de processus articulares inferiores zijn convex en wijzen naar
lateroventraal.
- Bij de bovenste facetgewrichtjes staat de gewrichtsspleet meer naar het sagittale
vlak gericht, bij de onderste gewrichtjes meer naar het frontale vlak. Hierdoor
haakt L5 achter de processus articulares superiores van wervel S1 waardoor
afschuiven naar ventraal van L5 wordt verhinderd.
- Door een aantal factoren is de rotatiemogelijkheid lumbaal zeer klein. De
gekromde gewrichtsfacetten, het kapsel van de facetgewrichten en, bij de
bovenste lendenwervels, de achterovergekantelde stand van de wervels
veroorzaken een geringe rotatiemogelijkheid. In de hele lumbale wervelkolom zijn
de ante-en retroflexie uitslagen ongeveer even groot, ondanks de veranderende
stand van de facetgewrichten. Je kunt op lumbaal niveau goed voorover en
achterover buigen. Lateroflexie is minder goed mogelijk.
Thoracaal deel
- Opvallend zijn de verbindingen met de thorax en het dakpansgewijze verloop van
de processus spinosi van de thoracale wervels. Deze zaken zorgen ervoor dat je
op thoracaal niveau minder goed kunt bewegen.
- Borstwervels benaderen de grondvorm van een wervel het meest. Om articulatie
met de ribben mogelijk te maken zijn hieraan gewrichtsvlakjes voor de
verschillende costae toegevoegd. Verder valt op dat T11 en T12 meer het
karakter van een lendenwervel hebben.
- Van craniaal naar caudaal wijzigt de stand van de processus articulares van de
thoracale wervels enigszins. steeds meer rechtop te staan. Dit faciliteert de rotatie
en lateroflexiebeweging van de thoracale wervelkolom. De aanwezigheid van de
thorax zorgt er echter voor dat de lateroflexieuitslag van de thoracale
wervelkolom beperkt is. De voorovergekantelde stand van de bovenste
borstwervels heeft tot gevolg dat daar de rotatiemogelijkheid het grootst is.
Verder zijn de thoracale facies articulares vlak in tegenstelling tot de
gewrichtsfacetten van de lumbale wervels. De facies articulares superiores wijzen
naar dorsaal en iets naar lateraal. De facies articulares inferiores naar ventraal en
iets naar mediaal. Wanneer je kijkt naar het bewegen in het sagittaal vlak valt op
dat de retroflexieuitslag klein is. De anteflexieuitslag van de bovenste
thoracale wervels is klein, maar neemt naar caudaal toe.
Cervicaal deel
- C1 en C2 zijn bijzondere wervels op de overgang van de nek naar de schedel.
- C7 wordt de vertebra prominens genoemd omdat de processus spinosus van
deze wervel heel ver naar dorsaal uitsteekt.
- De rest van de bouw van deze wervel lijkt sterk op de bouw van C3 t/m C6.
Opvallend aan C3 t/m C7 is dat deze wervels met hun wervellichamen als 2
handen in elkaar grijpen. Hun corpora vertebrae hebben aan de bovenzijde
opstaande zijranden, processus uncinati genaamd, waardoor de bovenkant in
dwarse richting concaaf is.
- De onderzijde van de wervellichamen is daarentegen van ventraal naar dorsaal
concaaf. Plaats je de wervels op elkaar dan vallen de wervellichamen door de
3
