Gedrag en communicatie blok 3 Semester 2
Hoorcollege week 1 Leertheorieën
Klassiek conditioneren
Operant conditioneren (respondent)
Observerend of sociaal leren
Klassiek conditioneren= Leren door de associatie van (lichamelijke) reactie met nieuwe stimulus.
Heeft betrekking op tal van reacties (pijn, misselijkheid, flauwvallen, etc). Belangrijke oorzaak in
stand houden gezondheidsklachten. Voorbeelden: hond met slijm met Paflof, rood stoplicht.
• Pijnlijke behandeling fysiotherapeut
• Zien van de therapeut roept pijn op
• Fysiotherapie Praktijk roept pijn op
• Straat roept pijn op
Stimulus- respons:
• Stap 1: Unconditioned stimulus + unconditioned response
• Stap 2: Unconditioned stimulus + conditioned stimulus
• Stap 3: Conditioned stimulus + conditioned response
Dit zou ook een witte jas van een arts kunnen zijn door de angst van mensen bij een spuit.
Operante conditionering = Leren door gevolgen van gedrag: succesvol gedrag blijft, niet-succesvol
gedrag verdwijnt.
Dus als je beloont word, ga je dit vaker doen en de dingen waar je voor gestraft bent ga je minder
doen. Je stimuleert goed gedrag door niet altijd een beloning te geven.
SORC = Situatie-organisme-reactie-consequenten
Belonen/bekrachtigen Straf
Positief: Iets krijgen dat je wenst Positief: Negatieve consequentie van gedrag
Negatief: Iets niet krijgen dat je wilt Negatief: Wegnemen van positieve gevolgen
Belonen/ bekrachtiging:
gedrag leidt tot iets aangenaams
gedrag leidt tot het verdwijnen van iets onaangenaams
gedrag leidt tot uitblijven van iets onaangenaams
Straf:
gedrag leidt tot iets onaangenaams
gedrag leidt tot het verdwijnen van iets aangenaams
gedrag leidt tot uitblijven van iets aangenaams
Positief straffen: voegt iets vervelends toe, zoals eerder naar bed.
Negatief straffen: haalt iets leuks weg, zoals telefoon afpakken.
1
, Sociaal leren = nadoen wat de mensen in je omgeven als gedrag vertonen.
Nadoen van gezondheidsgedrag
Nadoen van ziektegedrag
Gedrag vertonen dat je anderen ook ziet vertonen. (ouders, vrienden, collega’s)
Wanneer ouders niet naar werk gaan door de buikpijn, kopiëren de kinderen het gedrag en gaan ook
vaker naar de dokter en ziekmelden.
Bij pijn ervaring:
actief zijn neemt af: gezond gedrag afgeleerd.
rust nemen neemt toe: ongezond gedrag aangeleerd.
Gevolg hiervan is het vermijden van werk en steeds meer rust nemen. Dit wordt Pijncontigent
handelen genoemd.
• Zaagtand fenomenen/ jojo effect
• Deconditionering (voornamelijk in de praktijk te zien)
Pijnvermijding: Fear avoidance model
Catastrofen = een erg(er) makende gedachten in bijvoorbeeld de ervaarde klacht.
Op het moment van pijngewaarwording kan het twee kanten op gaan. Wanneer je gaat catastroferen
beland je in een cirkel waar je niet zomaar uitkomt. Als je niet catastrofeerdt herstel je makkelijker.
Graded activity = Veel gebruikte onderzochte methode om proces om te keren.
• Positief bekrachtigen gezond (actief) gedrag
• Extinctie ongezond (negatief) gedrag
• Tijdcontigent functioneren
• Effectiviteit voor actieve aanpak aangetoond.
Dit kan eventueel gebruikt worden bij iemand die moet leren te doseren, en de activiteiten af te
nemen.
2
Hoorcollege week 1 Leertheorieën
Klassiek conditioneren
Operant conditioneren (respondent)
Observerend of sociaal leren
Klassiek conditioneren= Leren door de associatie van (lichamelijke) reactie met nieuwe stimulus.
Heeft betrekking op tal van reacties (pijn, misselijkheid, flauwvallen, etc). Belangrijke oorzaak in
stand houden gezondheidsklachten. Voorbeelden: hond met slijm met Paflof, rood stoplicht.
• Pijnlijke behandeling fysiotherapeut
• Zien van de therapeut roept pijn op
• Fysiotherapie Praktijk roept pijn op
• Straat roept pijn op
Stimulus- respons:
• Stap 1: Unconditioned stimulus + unconditioned response
• Stap 2: Unconditioned stimulus + conditioned stimulus
• Stap 3: Conditioned stimulus + conditioned response
Dit zou ook een witte jas van een arts kunnen zijn door de angst van mensen bij een spuit.
Operante conditionering = Leren door gevolgen van gedrag: succesvol gedrag blijft, niet-succesvol
gedrag verdwijnt.
Dus als je beloont word, ga je dit vaker doen en de dingen waar je voor gestraft bent ga je minder
doen. Je stimuleert goed gedrag door niet altijd een beloning te geven.
SORC = Situatie-organisme-reactie-consequenten
Belonen/bekrachtigen Straf
Positief: Iets krijgen dat je wenst Positief: Negatieve consequentie van gedrag
Negatief: Iets niet krijgen dat je wilt Negatief: Wegnemen van positieve gevolgen
Belonen/ bekrachtiging:
gedrag leidt tot iets aangenaams
gedrag leidt tot het verdwijnen van iets onaangenaams
gedrag leidt tot uitblijven van iets onaangenaams
Straf:
gedrag leidt tot iets onaangenaams
gedrag leidt tot het verdwijnen van iets aangenaams
gedrag leidt tot uitblijven van iets aangenaams
Positief straffen: voegt iets vervelends toe, zoals eerder naar bed.
Negatief straffen: haalt iets leuks weg, zoals telefoon afpakken.
1
, Sociaal leren = nadoen wat de mensen in je omgeven als gedrag vertonen.
Nadoen van gezondheidsgedrag
Nadoen van ziektegedrag
Gedrag vertonen dat je anderen ook ziet vertonen. (ouders, vrienden, collega’s)
Wanneer ouders niet naar werk gaan door de buikpijn, kopiëren de kinderen het gedrag en gaan ook
vaker naar de dokter en ziekmelden.
Bij pijn ervaring:
actief zijn neemt af: gezond gedrag afgeleerd.
rust nemen neemt toe: ongezond gedrag aangeleerd.
Gevolg hiervan is het vermijden van werk en steeds meer rust nemen. Dit wordt Pijncontigent
handelen genoemd.
• Zaagtand fenomenen/ jojo effect
• Deconditionering (voornamelijk in de praktijk te zien)
Pijnvermijding: Fear avoidance model
Catastrofen = een erg(er) makende gedachten in bijvoorbeeld de ervaarde klacht.
Op het moment van pijngewaarwording kan het twee kanten op gaan. Wanneer je gaat catastroferen
beland je in een cirkel waar je niet zomaar uitkomt. Als je niet catastrofeerdt herstel je makkelijker.
Graded activity = Veel gebruikte onderzochte methode om proces om te keren.
• Positief bekrachtigen gezond (actief) gedrag
• Extinctie ongezond (negatief) gedrag
• Tijdcontigent functioneren
• Effectiviteit voor actieve aanpak aangetoond.
Dit kan eventueel gebruikt worden bij iemand die moet leren te doseren, en de activiteiten af te
nemen.
2
