Samenvatting scheikunde hoofdstuk 11
Reactiemechanisme
1. Reactiemechanismen
- Bij chemische reacties zijn altijd valentie-elektronen betrokken en bij het tekenen wordt dan
ook gebruikgemaakt van lewisstructuren.
- Reactiemechanisme: beschrijft op microniveau in detail wat er gebeurt tijdens elke stap van
een chemische reactie.
o Welke atoombindingen worden er verbroken en in welke volgorde gebeurt dat?
o Welke atoombindingen worden er gevormd en in welke volgorde gebeurt dat?
o Hoe zien de moleculen van de tussenproducten eruit?
- Uit de lewisstructuur is vaak op te maken hoe stabiel een tussenproduct is. De vorming van
een instabiel deeltje kost meer energie dan de vorming van een stabiel deeltje en verloopt
daardoor trager. De stap die het langzaamst is, is de snelheidsbepalende stap.
- In reactiemechanismen worden verplaatsingen van elektronen weergegeven met kromme
pijlen. De richting van de pijl gaat altijd van het nucleofiele naar het elektrofiele deeltje.
- Polaire reacties: atoombindingen zijn polair doordat atomen in een atoombinding in
elektronegativiteit verschillen. Het elektronenpaar van een polaire atoombinding zal bij het
verbreken van de binding vaak in zijn geheel naar één van de twee gebonden atomen gaan.
Het ene atoom krijgt dan een negatieve lading en het andere atoom een positieve lading.
Positief geladen atomen kunnen bindingen aangaan met een vrij elektronenpaar van een
ander atoom en negatief geladen atomen kunnen bindingen aangaan met andere positief
geladen atomen.
- Nucleofiel deeltje: deeltje met een elektronenoverschot. Dit overschot wordt veroorzaakt
door een negatieve lading, partiële lading, niet-bindend elektronenpaar of dubbele binding.
- Elektrofiel deeltje: een deeltje met een elektronentekort. Een elektrofiel deeltje is positief
geladen of heeft een partiële lading.
- Polaire atoombindingen hebben vaak een nucleofiele en een elektrofiele kant, waardoor dit
molecuul als nucleofiel deeltje en ook als elektrofield deeltje kan reageren.
- Carbokation: een organisch deeltje met één of meerdere positief geladen koolstofatomen.
- Radicaal: ongeladen deeltje met één ongepaard elektron. Ontstaat wanneer een binding
wordt verbroken en beide atomen van de verbroken binding nemen één elektron mee.
- Radicaalreactie: een reactie waarbij radicalen zijn betrokken. De verplaatsing van
enkelvoudige elektronen wordt aangegeven met een gebogen pijl met een halve pijlpunt.
Reactiemechanisme
1. Reactiemechanismen
- Bij chemische reacties zijn altijd valentie-elektronen betrokken en bij het tekenen wordt dan
ook gebruikgemaakt van lewisstructuren.
- Reactiemechanisme: beschrijft op microniveau in detail wat er gebeurt tijdens elke stap van
een chemische reactie.
o Welke atoombindingen worden er verbroken en in welke volgorde gebeurt dat?
o Welke atoombindingen worden er gevormd en in welke volgorde gebeurt dat?
o Hoe zien de moleculen van de tussenproducten eruit?
- Uit de lewisstructuur is vaak op te maken hoe stabiel een tussenproduct is. De vorming van
een instabiel deeltje kost meer energie dan de vorming van een stabiel deeltje en verloopt
daardoor trager. De stap die het langzaamst is, is de snelheidsbepalende stap.
- In reactiemechanismen worden verplaatsingen van elektronen weergegeven met kromme
pijlen. De richting van de pijl gaat altijd van het nucleofiele naar het elektrofiele deeltje.
- Polaire reacties: atoombindingen zijn polair doordat atomen in een atoombinding in
elektronegativiteit verschillen. Het elektronenpaar van een polaire atoombinding zal bij het
verbreken van de binding vaak in zijn geheel naar één van de twee gebonden atomen gaan.
Het ene atoom krijgt dan een negatieve lading en het andere atoom een positieve lading.
Positief geladen atomen kunnen bindingen aangaan met een vrij elektronenpaar van een
ander atoom en negatief geladen atomen kunnen bindingen aangaan met andere positief
geladen atomen.
- Nucleofiel deeltje: deeltje met een elektronenoverschot. Dit overschot wordt veroorzaakt
door een negatieve lading, partiële lading, niet-bindend elektronenpaar of dubbele binding.
- Elektrofiel deeltje: een deeltje met een elektronentekort. Een elektrofiel deeltje is positief
geladen of heeft een partiële lading.
- Polaire atoombindingen hebben vaak een nucleofiele en een elektrofiele kant, waardoor dit
molecuul als nucleofiel deeltje en ook als elektrofield deeltje kan reageren.
- Carbokation: een organisch deeltje met één of meerdere positief geladen koolstofatomen.
- Radicaal: ongeladen deeltje met één ongepaard elektron. Ontstaat wanneer een binding
wordt verbroken en beide atomen van de verbroken binding nemen één elektron mee.
- Radicaalreactie: een reactie waarbij radicalen zijn betrokken. De verplaatsing van
enkelvoudige elektronen wordt aangegeven met een gebogen pijl met een halve pijlpunt.
