Samenvatting Personen, familie en erfrecht examenmatrijs uitgewerkt

Personen en familierecht en erfrecht examen matrijs
1.1

De goederen van de nalatenschap moeten onder de erfgenamen worden verdeeld. Soms komen de
erfgenamen in onderling overleg niet tot overeenstemming over de afwikkeling van
de nalatenschap. Problemen kunnen ontstaan over wie welke goederen krijgt toegedeeld en over de
waarde vaststelling van de goederen.


Aanvaarden of verwerpen van de nalatenschap

 Een erfgenaam erft bezittingen en schulden
 Art.4:190 BW: erfenis aanvaarden of verwerpen
 Art. 4:191 BW: d.m.v. een verklaring bij de griffie van de rechtbank
 > ingeschreven in het boedelregister van de rechtbank

Aanvaarden:
 Kan blijken uit daden, geen verklaring nodig, art. 4:192 BW
 > niet te snel mee bemoeien, je kunt er niet op terugkomen
 > erfgenamen hoeven niet alleemaal dezelfde keus te maken

Verwerpen:
 D.m.v. verklaring bij de griffie van de rechtbank
 > werkt terug tot aan moment van openvallen van de nalatenschap
 Alsof je nooit erfgenaam bent geweest

Beneficiair aanvaarden/aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving:
 Schuldeisers kunnen het eigen vermogen van de erfgenaam niet aanspreken,
 Alleen uit de nalatenschap halen.
 > D.m.v. verklaring bij de griffie van de rechtbank > inschrijven in boedelregister
 > speciale regels voor vereffenen
 * erfgenaam krijgt pas erfdeel als alle schulden zijn voldaan, art.4:202 BW
 * als 1 erfgenaam beneficiair aanvaardt > gevolgen voor alle erfgenamen, art. 4:195 BW
 Kantonrechter kan termijn stellen, art. 4:192 lid 2 en 3 BW

Aanvaarden of verwerpen door een minderjarige (of onder curatele gestelde):
 Wettelijk vertegenwoordiger moet voor hem aanvaarden of verwerpen
 Art. 4:193 BW: mag alleen beneficiair aanvaarden
 Voor verwerpen toestemming nodig van kantonrechter
 Onwaardige erfgenaam: art. 4:3 BW
 Persoon mag nalatenschap niet aanvaarden, vb. als hij erflater heeft vermoord.




1.2

,Wettelijk erfrecht:
 Echtgenoot en geregistreerd partner=zelfde positie
 Art. 4:8 BW
4 groepen erfgenamen:

 Art. 4:10 BW
 Eerst gaat de hele erfenis naar groep 1, pas als er niemand in groep 1 is, komt groep 2 aan
bod.
 Groep 1: echtgenoot en kinderen > ieder een even groot deel
 Bij gemeenschap van goederen eerst vermogen delen in tweeën, de heft is de nalatenschap
(de andere helft is van de langstlevende echtgenoot)
 Gescheiden echtgenoot is geen wettelijk erfgenaam
 Nb: alleen juridische kinderen
 Alleen biologisch kind > betekend geen wettelijke erfgenaam
 Stiefkind en pleegkind > geen wettelijk erfgenaam
 Adoptiekind > wel wettelijk erfgenaam
 Wettelijk erfgenaam zijn alleen de juridische kinderen van een man en vrouw

De juridische kinderen van een vrouw zijn:
- De kinderen die zij ter wereld heeft gebracht
- De kinderen van de vrouw met wie zij bij hun geboorte getrouwd was of met wie zij een
geregistreerd partnerschap had
- De kinderen die zij heeft erkend
- De kinderen van wie het ouderschap gerechtelijk is vastgesteld
- De kinderen die zij heeft geadopteerd
De juridische kinderen van een man zijn:

- De kinderen van de vrouw met wie zij bij hun geboorte getrouwd was of met wie zij een
geregistreerd partnerschap had
- De kinderen die hij heeft erkend
- De kinderen van wie zijn vaderschap gerechtelijk is vastgesteld
- De kinderen die hij heeft geadopteerd

 Groep 2: ouders, broers en zussen
 Ouders ieder minstens een kwart
 Halfbroers en zussen: de helft van de volle broers en zussen of niet meer dan de helft van de
ouder
 Groep 3: grootouders (en hun kinderen en kleinkinderen)
 Groep 4: overgrootouders (en hun kinderen en kleinkinderen)
 Geen erfgenamen> dan alles naar de staat
Testamentair erfrecht:

 Alleen met een testament kun je afwijken van het wettelijk erfrecht
 Testateur: opsteller testament
 Art. 4:42 BW
 Een testament is een notariële akte > de uiterste wilsbeschikking van de erflater (testateur)
 Eisen aan testateur: art. 4:55 lid 1 BW (anders testament nietig)
 Minstens 16 jaar
 Voldoende in staat zijn wil te bepalen

,  Onder curatele> machtiging kantonrechter nodig
 Openbaar (of notarieel) testament
 Akte> door notaris en erflater ondertekend. Origineel bij notaris, afschrift mee naar huis
 Ook mogelijk: art. 4:95 BW> erflater stelt zelf testament op> in bewaring bij notaris, notaris
maakt akte van bewaring op> depottestament
 Centraal testamentenregister (CTR)
 Notaris meldt testament bij CTR te den haag.
 Niet de inhoud.
 Wijziging
 Testateur kan testament wijzigingen (herroepen)>vastgelegd in notariële akte>
 Melden aan CTR. Laatst opgemaakte testament is geldig.


 Wettelijk erfrecht of erfrecht bij versterf:
- Als iemand geen testament heeft gemaakt, wijst de wet de erfgenamen aan.
 Testamentair erfrecht:
- De overledene heeft in een testament zijn erfgenamen
- Aangewezen. Testament is een akte door een notaris opgemaakt
1.3

Legitieme portie
 Art. 4:63 BW
 Kinderen> recht op de helft van wettelijk erfdeel (alleen kinderen hebben recht op een
legitieme portie, geen ouders of echtgenoten)
 Legitimaris> legitieme portie
 Alleen kinderen of klein kinderen (i.g.v plaatsvervulling)
 Bedrag in geld
 Legitimaris is geen erfgenaam (rechtsopvolger), maar heeft recht op geldbedrag
 (Geen recht op bepaald goed)
 Testament is i.g.v. legitimarissen wel geldig
 Berusten kinderen in het testament, dan krijgen ze niets
 Pas opeisbaar als tweede ouder overlijdt

Plaatsvervulling
 Alleen bij wettelijk erfrecht
 Art. 4:12 BW de (klein) kinderen nemen samen de plaats in van de overleden erfgenaam
 Als de ouder/erfgenaam:
 Is overleden
 De erfenis verwerpt
 Onwaardig is de erfenis te ontvangen


1.4
Legaat:

 Erfgenaam> ook betrokken bij afwikkeling
 i.g.v. goed doel> beter een legaat nalaten
 Alleen een vorderingsrecht op de erfgenamen, niets te maken met de afwikkeling