Hoofdstuk 1 Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Wat is psychologie?
Psyche en logos studie van de geest
Onderzoeken van menselijk gedrag. Waarom doen mensen wat ze doen? Gedrag is alles wat we doen
en wat we niet doen.
3 soorten psychologen:
- Experimenteel psycholoog
- Docenten psycholoog
- Toegepast psycholoog
Psychologie als wetenschap
Descartes Decarte was de eerste die zei we kunnen misschien lichaam en geest onderscheiden. Hij
wilde het lichaam onderzoeken. En dat was de start van de wetenschap van de psychologie.
In de middeleeuwen was er weinig psychologie. Kerk speelde een belangrijke rol en god bepaald wat
er gebeurd. Het was zo dat god het bepaalde, er werd niks onderzocht.
Pseudopsychologie (gaat over de dingen die we niet wetenschappelijk kunnen onderzoeken) = niet
wetenschappelijk
Psycholoog kan geen medicijnen uitschrijven en een psychiater wel. Psychiatrie houd zich bezig met
mentale stoornissen.
Belangrijk punt van psycholoog kritisch nadenken
We moeten in staat zijn om niet alles voor waar aan te nemen. Hiervoor moeten we kritisch kunnen
denken.
- Wat is de bron?
- Is de bewering extreem?
- Wat is het bewijsmateriaal?
- Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias?
Bias vooroordeel in ons denken
Confirmation bias zoeken naar informatie die onze ideeën bevestigen
Emotionele bias gebaseerd op dingen die we voelen, oordeel over datgene dat moet gebeuren
Wetenschappelijk onderzoek
- Experimenten iemand iets laten uitvoeren
- Correlatie-onderzoek kijken niet naar wat gebeurd er als we dit doen, maar kijken
naar het verband tussen 2 dingen
- Survey-onderzoek vragen lijsten invullen
- Natuurlijke observatie observaties (in een niet dwingende/gemaakte situatie)
- Gevalstudie bij een bijzondere situatie (iemand met een uitzonderlijk talent) , 1
individu onderzoeken
Probleemanalyse onderzoek ontwerp dataverzameling (onderzoek uitvoeren) data-analyse
rapportage
,Empirisch onderzoek
- Controle groepen en experimentele groepen
- Randomisering en placebo’s
- Significante resultaten en replicatie
- Afhankelijk en onafhankelijke variabele
6 psychologische perspectieven
- Biologisch (hersenen) persoonlijkheid, voorkeuren, gedragspatronen en
vaardigheden komen voort uit lichamelijke eigenschappen.
Neurowetenschap: oorzaken van ons gedrag worden onderzocht in de werking van de genen,
hersenen, het zenuwstelsel en of de hormonen.
Evolutionaire psychologie: gedrag is de uitkomst van genetische aanpassingen om de kans op
overleven en voorplanting te vergroten.
- Cognitief (denken) mensen verlenen op een actieve manier betekenis aan zichzelf
en hun omgeving. Cognitie = opnemen, opslaan en gebruiken van informatie.
Mentale processen zoals leren, geheugen, perspectie en denken.
Introspectie is kijken naar je eigen denken. Kijken naar je bewuste gedachtes (subjectieve
methode).
- Behaviorisme Behave you risom. Geen innerlijke processen, maar waarneembaar
gedrag. (stimulus – respons) De omgeving bepaalt het gedrag. Wat stop je erin en
wat komt eruit? Dit wordt veel gebruikt bij het leren van nieuwe dingen.
Perspectieven vanuit de gehele persoon:
- Vanuit de hele persoon Humanisme mensen zijn in staat om zichzelf te
ontwikkelen, om te groeien en zijn hoe ze willen zijn. Geloven in de vrije wil van de
mens. Zelfbeeld is bepalend voor gedrag.
Maslow (behoeftehiërarchie)& Rogers (empathie, onvoorwaardelijke acceptatie en echtheid)
- Vanuit de hele persoon Psychodynamisch mensen zijn zich niet bewust van hun
beweegredenen. Onbewuste verdrongen conflicten in bewustzijn brengen.
Freud (1856-1939). Veel kritiek op. Freud gaat uit van onbewuste verdrongen gevoelens,
onbewuste conflicten.
- Ontwikkelingsperspectief psychologische verandering is het gevolg van een
interactie tussen erfelijke eigenschappen en de omgeving. Nature of nurture?
- Sociocultureel perspectief Wat is de context waarin mensen het gedrag laten
zien? Er wordt gekeken naar omgeving en hoe mensen zich gedragen in groepen.
Sociale invloed,
Crossculturele psychologie.
Zimbardo (kracht van de situatie).
Psychologie is een wetenschap waarbij empirisch werken en kritisch denken erg belangrijk is
Er bestaan verschillende stromingen binnen de psychologie die lijden tot verschillende visies
op gedrag.
,Hoofdstuk 2 Bio psychologie
Neuroanatomie hoe zitten hersens in elkaar?
Genen en evolutie
Autosomen alles wat geen geslachtschromosoom is
23 paar chromosomen dit noem je een genoom en dat zit in de celkern
Gen stukje DNA met 1 taak
DNA bepaald hoe wij ons gedragen en hoe wij eruit zien
Genotype totaalplaatje
Fenotype wat je aan de buitenkant zit
Het zenuwstelsel
Sensorische neuronen zenuwcellen (speciaal soort cel in ons zenuwstelsel, vangen informatie op)
Schakel neuronen (de route tussen sensorische en motorische neuronen) zorgt dat de informatie
bij je hersens komt
Motorische neuronen sturen je spieren aan
Alles wat wij doen gaat via neuronen.
Een neuron is een andere cel dan een gewone cel. Neuron heeft ook een celkern.
Soma cellichaam
Dendrieten voelsprieten om met andere cellen contact te maken, zitten receptoren op. Zoek naar
verbindingen. Om informatie te ontvangen
Axon Verzendt boodschap. Axon stuurt eclectisch signaal naar het einde van de cel (naar de
synaps)
Synaps informatie doorsturen naar de volgende cel
Neurotransmitters adrenaline, dopamine (beweging en stuk emotie) serotonine (blij of
verdrietig). Zitten opgeslagen in ‘’blaasjes’’. Blaasjes gaan open. Als de neurotransmitter niet goed
aan komt dan kunnen problemen ontstaan.
Chemisch proces dat de blaasjes open gaan.
Centrale zenuwstelsel hersenen en ruggenmerg
Ruggenmerg reflex
Perifere zenuwstelsel
Somatische zenuwstelsel bestuurt vrijwillige bewegingen van de skeletspieren
Autonome zenuwstelsel werkt zonder dat we erover nadenken hart etc.
Sympathische zenuwstelsel stimuleert (actie) zorgt voor vechten of vluchten
Parasympatische zenuwstelsel remt af, zorgt voor rust. (rust)
Het endocrine stelsel: hormonen
Gaat via klieren.
Stresshormoon is cortisol. Stress zorgt ervoor dat we ons focussen.
, De hersenen en gedrag: geschiedenis
Brocas afasie moeite hebben met op woorden komen
Meneer Broca heeft als 1 van de eerste een ‘’gebied’’ in de hersens gevonden.
Frontale cortex bepaald je gedrag en hoe je je gedraagt. Bepaald persoonlijkheid en emoties.
Anatomie van de hersens
Hersenstam reguleert je vitale functies (ademhalen etc.)
Limbisch systeem in het midden van de hersens. Geheugen en vooral emoties.
In het limbisch systeem amygdala geeft gevaar aan (speelt een rol bij angstproblemen)
Hippocampus geheugen
Cortex de schors (alle kronkels die je altijd op plaatjes ziet) daar zitten alle andere functies in.
Denken, zien etc.
Frontale cortex. Pre frontale cortex emoties, gedrag, plannen en organiseren
Occipitaalkwab visuele verwerking (je kunt wel zien maar je bent ook blind, je kan de informatie
niet verwerken
links , temporaal taalverweking
rechts , pariëtaal ruimtelijk inzicht
Wat is psychologie?
Psyche en logos studie van de geest
Onderzoeken van menselijk gedrag. Waarom doen mensen wat ze doen? Gedrag is alles wat we doen
en wat we niet doen.
3 soorten psychologen:
- Experimenteel psycholoog
- Docenten psycholoog
- Toegepast psycholoog
Psychologie als wetenschap
Descartes Decarte was de eerste die zei we kunnen misschien lichaam en geest onderscheiden. Hij
wilde het lichaam onderzoeken. En dat was de start van de wetenschap van de psychologie.
In de middeleeuwen was er weinig psychologie. Kerk speelde een belangrijke rol en god bepaald wat
er gebeurd. Het was zo dat god het bepaalde, er werd niks onderzocht.
Pseudopsychologie (gaat over de dingen die we niet wetenschappelijk kunnen onderzoeken) = niet
wetenschappelijk
Psycholoog kan geen medicijnen uitschrijven en een psychiater wel. Psychiatrie houd zich bezig met
mentale stoornissen.
Belangrijk punt van psycholoog kritisch nadenken
We moeten in staat zijn om niet alles voor waar aan te nemen. Hiervoor moeten we kritisch kunnen
denken.
- Wat is de bron?
- Is de bewering extreem?
- Wat is het bewijsmateriaal?
- Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias?
Bias vooroordeel in ons denken
Confirmation bias zoeken naar informatie die onze ideeën bevestigen
Emotionele bias gebaseerd op dingen die we voelen, oordeel over datgene dat moet gebeuren
Wetenschappelijk onderzoek
- Experimenten iemand iets laten uitvoeren
- Correlatie-onderzoek kijken niet naar wat gebeurd er als we dit doen, maar kijken
naar het verband tussen 2 dingen
- Survey-onderzoek vragen lijsten invullen
- Natuurlijke observatie observaties (in een niet dwingende/gemaakte situatie)
- Gevalstudie bij een bijzondere situatie (iemand met een uitzonderlijk talent) , 1
individu onderzoeken
Probleemanalyse onderzoek ontwerp dataverzameling (onderzoek uitvoeren) data-analyse
rapportage
,Empirisch onderzoek
- Controle groepen en experimentele groepen
- Randomisering en placebo’s
- Significante resultaten en replicatie
- Afhankelijk en onafhankelijke variabele
6 psychologische perspectieven
- Biologisch (hersenen) persoonlijkheid, voorkeuren, gedragspatronen en
vaardigheden komen voort uit lichamelijke eigenschappen.
Neurowetenschap: oorzaken van ons gedrag worden onderzocht in de werking van de genen,
hersenen, het zenuwstelsel en of de hormonen.
Evolutionaire psychologie: gedrag is de uitkomst van genetische aanpassingen om de kans op
overleven en voorplanting te vergroten.
- Cognitief (denken) mensen verlenen op een actieve manier betekenis aan zichzelf
en hun omgeving. Cognitie = opnemen, opslaan en gebruiken van informatie.
Mentale processen zoals leren, geheugen, perspectie en denken.
Introspectie is kijken naar je eigen denken. Kijken naar je bewuste gedachtes (subjectieve
methode).
- Behaviorisme Behave you risom. Geen innerlijke processen, maar waarneembaar
gedrag. (stimulus – respons) De omgeving bepaalt het gedrag. Wat stop je erin en
wat komt eruit? Dit wordt veel gebruikt bij het leren van nieuwe dingen.
Perspectieven vanuit de gehele persoon:
- Vanuit de hele persoon Humanisme mensen zijn in staat om zichzelf te
ontwikkelen, om te groeien en zijn hoe ze willen zijn. Geloven in de vrije wil van de
mens. Zelfbeeld is bepalend voor gedrag.
Maslow (behoeftehiërarchie)& Rogers (empathie, onvoorwaardelijke acceptatie en echtheid)
- Vanuit de hele persoon Psychodynamisch mensen zijn zich niet bewust van hun
beweegredenen. Onbewuste verdrongen conflicten in bewustzijn brengen.
Freud (1856-1939). Veel kritiek op. Freud gaat uit van onbewuste verdrongen gevoelens,
onbewuste conflicten.
- Ontwikkelingsperspectief psychologische verandering is het gevolg van een
interactie tussen erfelijke eigenschappen en de omgeving. Nature of nurture?
- Sociocultureel perspectief Wat is de context waarin mensen het gedrag laten
zien? Er wordt gekeken naar omgeving en hoe mensen zich gedragen in groepen.
Sociale invloed,
Crossculturele psychologie.
Zimbardo (kracht van de situatie).
Psychologie is een wetenschap waarbij empirisch werken en kritisch denken erg belangrijk is
Er bestaan verschillende stromingen binnen de psychologie die lijden tot verschillende visies
op gedrag.
,Hoofdstuk 2 Bio psychologie
Neuroanatomie hoe zitten hersens in elkaar?
Genen en evolutie
Autosomen alles wat geen geslachtschromosoom is
23 paar chromosomen dit noem je een genoom en dat zit in de celkern
Gen stukje DNA met 1 taak
DNA bepaald hoe wij ons gedragen en hoe wij eruit zien
Genotype totaalplaatje
Fenotype wat je aan de buitenkant zit
Het zenuwstelsel
Sensorische neuronen zenuwcellen (speciaal soort cel in ons zenuwstelsel, vangen informatie op)
Schakel neuronen (de route tussen sensorische en motorische neuronen) zorgt dat de informatie
bij je hersens komt
Motorische neuronen sturen je spieren aan
Alles wat wij doen gaat via neuronen.
Een neuron is een andere cel dan een gewone cel. Neuron heeft ook een celkern.
Soma cellichaam
Dendrieten voelsprieten om met andere cellen contact te maken, zitten receptoren op. Zoek naar
verbindingen. Om informatie te ontvangen
Axon Verzendt boodschap. Axon stuurt eclectisch signaal naar het einde van de cel (naar de
synaps)
Synaps informatie doorsturen naar de volgende cel
Neurotransmitters adrenaline, dopamine (beweging en stuk emotie) serotonine (blij of
verdrietig). Zitten opgeslagen in ‘’blaasjes’’. Blaasjes gaan open. Als de neurotransmitter niet goed
aan komt dan kunnen problemen ontstaan.
Chemisch proces dat de blaasjes open gaan.
Centrale zenuwstelsel hersenen en ruggenmerg
Ruggenmerg reflex
Perifere zenuwstelsel
Somatische zenuwstelsel bestuurt vrijwillige bewegingen van de skeletspieren
Autonome zenuwstelsel werkt zonder dat we erover nadenken hart etc.
Sympathische zenuwstelsel stimuleert (actie) zorgt voor vechten of vluchten
Parasympatische zenuwstelsel remt af, zorgt voor rust. (rust)
Het endocrine stelsel: hormonen
Gaat via klieren.
Stresshormoon is cortisol. Stress zorgt ervoor dat we ons focussen.
, De hersenen en gedrag: geschiedenis
Brocas afasie moeite hebben met op woorden komen
Meneer Broca heeft als 1 van de eerste een ‘’gebied’’ in de hersens gevonden.
Frontale cortex bepaald je gedrag en hoe je je gedraagt. Bepaald persoonlijkheid en emoties.
Anatomie van de hersens
Hersenstam reguleert je vitale functies (ademhalen etc.)
Limbisch systeem in het midden van de hersens. Geheugen en vooral emoties.
In het limbisch systeem amygdala geeft gevaar aan (speelt een rol bij angstproblemen)
Hippocampus geheugen
Cortex de schors (alle kronkels die je altijd op plaatjes ziet) daar zitten alle andere functies in.
Denken, zien etc.
Frontale cortex. Pre frontale cortex emoties, gedrag, plannen en organiseren
Occipitaalkwab visuele verwerking (je kunt wel zien maar je bent ook blind, je kan de informatie
niet verwerken
links , temporaal taalverweking
rechts , pariëtaal ruimtelijk inzicht
