Toediening Parenterale Vloeistoffen
1 Indicaties en doelen
De arts bepaald welke vloeistof wordt toegediend, op welke manier en binnen welke periode. Er zijn
verschillende soorten infusievloeistoffen
1.1 Infuus
Een arts kan verschillende redenen hebben om een infuus aan te brengen :
- Inbrengen van vocht
- Inbrengen van voeding
- Inbrengen van bloed
- Inbrengen van medicijnen
- Openhouden van een ader
Er kan via een infuus een waterige vloeistof worden toegediend. Vochttoediening heeft een
herstellende functie, het verbetert de vocht- en de elektrolytenbalans. Het heeft een preventie
functie (voorkomen van uitdroging). Een vochttekort kan ontstaan door :
- Onvoldoende vochtopname (bij verwaarlozing of na een operatie)
- Groot vochtverlies, door braken en/of diarree
- Bloedverlies, door een operatie of ongeluk
- Plasmaverlies, bijvoorbeeld bij brandwonden
- Koorts/sepsis
Vocht inbrengende infusievloeistoffen bestaan uit waterige oplossingen van zouten en suikers. De
oplossing is isotoon (gelijk) met het bloed, dezelfde osmotische waarde. De vloeistof wordt zonder
problemen opgenomen in het bloed en in de weefsels. Zouten vallen in een oplossing uiteen in
elektrische geladen deeltjes (elektrolyten). Zoutinfusievloeistoffen worden ook wel elektrolyten-
infusievloeistoffen genoemd. (fysiologisch zout, 0,9 % NaCl-oplossing/glucose 5%-oplossing)
Naast isotone vloeistoffen zijn er ook infusievloeistoffen met hogere concentraties aan opgeloste
stoffen. Dat zijn hypertone oplossingen (glucose 10% of 20%). Ook bestaan er oplossingen met lagere
concentraties, hypotone oplossingen (slap zout 0,45% NaCl-oplossing.
Als een zorgvrager geen voeding kan opnemen en dit houdt langer aan, krijgt de zorgvrager te weinig
voedingsstoffen binnen (deficiëntie). De voedingsstoffen worden dan via een infuus toegediend.
- Vervangingstherapie. Een zorgvrager verliest stoffen (diarree/braken). Met behulp van een
perifeer gelegen infuus wordt dit aangevuld.
- Correctietherapie. Zuurgraad in het bloed kan te hoog (alkalose) of te laag (acidose) worden.
Door pH-corrigerende stoffen toe te dienen wordt de zuurgraad weer normaal.
De infusievloeistof voor een voedingsinfuus kan aminozuren, koolhydraten en eventueel vetten
bevatten. Deze oplossingen zijn vaak hypertoon. Het wordt meestal in een ader onder het
sleutelbeen aangebracht, i.v.m. flebitis, trombose en ontstekingen.
De infusievloeistof kan bestaan uit bloed, bloedcomponenten en plasma. Dit wordt toegepast via een
perifeer gelegen canule als via een centraal gelegen canule. Een infusievloeistof kan als oplosmiddel
dienen voor verschillende medicijnen. Als het doel van het infuus is om een ader open te houden is
de inloopsnelheid zeer laag. Dit is een waakinfuus. Als het nodig is, kunnen medicijnen direct
ingespoten worden zoals bijvoorbeeld bij een operatie.
, 2 Toedieningsvormen
Voor het parenteraal toedienen van vloeistoffen maak je gebruik van venen. Dit is intraveneus
toedienen van vloeistoffen. Als de vene die voor het infuus wordt gebruikt direct onder de huid ligt,
spreken we van een perifeer infuus. Soms wordt echter gebruikgemaakt van de grote vene die in de
rechterboezem van het hart uitkomt. In dat geval spreken we van een centraal infuus of een centrale
lijn.
2.1 Perifeer infuus
De onderhuidse venen van de onderarm of handrug zijn het best toegankelijk voor een perifeer
infuus. Als er op de arm geen goede vaten te vinden zijn worden ook wel eens de venen in de voet
gebruikt. Welke naald er gebruikt wordt, hangt af van de vene waarin je het infuus moet inbrengen.
De perifere canule is korter dan de canule die je gebruikt voor een centraal infuus: het uiteinde van
de canule ligt maximaal 6 cm van de insteekopening. De dikte is afhankelijk van het doel.
2.2 Centraal infuus / centraal veneuze katheter
Mag alleen door een arts ingebracht worden. De complicaties die op kunnen treden zijn gevaarlijk.
Een centraal infuus kan via de hals, lies of onder het sleutelbeen worden ingebracht. De katheter
wordt zover opgeschoven tot de tip vlak bij de rechterboezem van het hart ligt.
Bij het inbrengen van het infuus bestaat het gevaar dat je met de katheter door de venen heen prikt
en de longtop wordt aangeprikt. Hierdoor kan een klaplong (pneumothorax). Om zeker te weten dat
er geen klaplong is wordt er na het inbrengen van een katheter een thoraxfoto gemaakt. Ook kan de
katheter langs het hart komen en het hart prikkelt. Dan kunnen er ritmestoornissen ontstaan.
Daarom ligt de zorgvrager tijdens het prikken aan een hartmonitor om te observeren.
Indicaties voor een centraal infuus :
- Intraveneuze toediening van medicijnen die snel een flebitis veroorzaken.
- Totale parenterale voeding.
- Meting van de centraal veneuze druk.
- Geen goede vaten meer door veelvoudige perifere infusen.
Voordelen :
- De canule ligt niet tegen de vaatwand aan, waardoor deze minder snel geïrriteerd raakt.
- De ader zal niet verstopt raken, omdat de infusievloeistof verdund wordt door het bloed.
- In korte tijd kan veel infusievloeistof inlopen.
- Er kan drukmeting in de rechterboezem plaatsvinden.
- De zorgvrager heeft zijn armen en benen vrij en kan dus vrijer bewegen.
3 Complicaties van infusietherapie
Bij infusietherapie kunnen de volgende complicaties ontstaan :
- Subcutaan inlopen van de vloeistof
- Tromboflebitis
- Lijninfecties
- Sepsis
- Overvulling van de circulatie
- Luchtembolie
- Allergische reacties
1 Indicaties en doelen
De arts bepaald welke vloeistof wordt toegediend, op welke manier en binnen welke periode. Er zijn
verschillende soorten infusievloeistoffen
1.1 Infuus
Een arts kan verschillende redenen hebben om een infuus aan te brengen :
- Inbrengen van vocht
- Inbrengen van voeding
- Inbrengen van bloed
- Inbrengen van medicijnen
- Openhouden van een ader
Er kan via een infuus een waterige vloeistof worden toegediend. Vochttoediening heeft een
herstellende functie, het verbetert de vocht- en de elektrolytenbalans. Het heeft een preventie
functie (voorkomen van uitdroging). Een vochttekort kan ontstaan door :
- Onvoldoende vochtopname (bij verwaarlozing of na een operatie)
- Groot vochtverlies, door braken en/of diarree
- Bloedverlies, door een operatie of ongeluk
- Plasmaverlies, bijvoorbeeld bij brandwonden
- Koorts/sepsis
Vocht inbrengende infusievloeistoffen bestaan uit waterige oplossingen van zouten en suikers. De
oplossing is isotoon (gelijk) met het bloed, dezelfde osmotische waarde. De vloeistof wordt zonder
problemen opgenomen in het bloed en in de weefsels. Zouten vallen in een oplossing uiteen in
elektrische geladen deeltjes (elektrolyten). Zoutinfusievloeistoffen worden ook wel elektrolyten-
infusievloeistoffen genoemd. (fysiologisch zout, 0,9 % NaCl-oplossing/glucose 5%-oplossing)
Naast isotone vloeistoffen zijn er ook infusievloeistoffen met hogere concentraties aan opgeloste
stoffen. Dat zijn hypertone oplossingen (glucose 10% of 20%). Ook bestaan er oplossingen met lagere
concentraties, hypotone oplossingen (slap zout 0,45% NaCl-oplossing.
Als een zorgvrager geen voeding kan opnemen en dit houdt langer aan, krijgt de zorgvrager te weinig
voedingsstoffen binnen (deficiëntie). De voedingsstoffen worden dan via een infuus toegediend.
- Vervangingstherapie. Een zorgvrager verliest stoffen (diarree/braken). Met behulp van een
perifeer gelegen infuus wordt dit aangevuld.
- Correctietherapie. Zuurgraad in het bloed kan te hoog (alkalose) of te laag (acidose) worden.
Door pH-corrigerende stoffen toe te dienen wordt de zuurgraad weer normaal.
De infusievloeistof voor een voedingsinfuus kan aminozuren, koolhydraten en eventueel vetten
bevatten. Deze oplossingen zijn vaak hypertoon. Het wordt meestal in een ader onder het
sleutelbeen aangebracht, i.v.m. flebitis, trombose en ontstekingen.
De infusievloeistof kan bestaan uit bloed, bloedcomponenten en plasma. Dit wordt toegepast via een
perifeer gelegen canule als via een centraal gelegen canule. Een infusievloeistof kan als oplosmiddel
dienen voor verschillende medicijnen. Als het doel van het infuus is om een ader open te houden is
de inloopsnelheid zeer laag. Dit is een waakinfuus. Als het nodig is, kunnen medicijnen direct
ingespoten worden zoals bijvoorbeeld bij een operatie.
, 2 Toedieningsvormen
Voor het parenteraal toedienen van vloeistoffen maak je gebruik van venen. Dit is intraveneus
toedienen van vloeistoffen. Als de vene die voor het infuus wordt gebruikt direct onder de huid ligt,
spreken we van een perifeer infuus. Soms wordt echter gebruikgemaakt van de grote vene die in de
rechterboezem van het hart uitkomt. In dat geval spreken we van een centraal infuus of een centrale
lijn.
2.1 Perifeer infuus
De onderhuidse venen van de onderarm of handrug zijn het best toegankelijk voor een perifeer
infuus. Als er op de arm geen goede vaten te vinden zijn worden ook wel eens de venen in de voet
gebruikt. Welke naald er gebruikt wordt, hangt af van de vene waarin je het infuus moet inbrengen.
De perifere canule is korter dan de canule die je gebruikt voor een centraal infuus: het uiteinde van
de canule ligt maximaal 6 cm van de insteekopening. De dikte is afhankelijk van het doel.
2.2 Centraal infuus / centraal veneuze katheter
Mag alleen door een arts ingebracht worden. De complicaties die op kunnen treden zijn gevaarlijk.
Een centraal infuus kan via de hals, lies of onder het sleutelbeen worden ingebracht. De katheter
wordt zover opgeschoven tot de tip vlak bij de rechterboezem van het hart ligt.
Bij het inbrengen van het infuus bestaat het gevaar dat je met de katheter door de venen heen prikt
en de longtop wordt aangeprikt. Hierdoor kan een klaplong (pneumothorax). Om zeker te weten dat
er geen klaplong is wordt er na het inbrengen van een katheter een thoraxfoto gemaakt. Ook kan de
katheter langs het hart komen en het hart prikkelt. Dan kunnen er ritmestoornissen ontstaan.
Daarom ligt de zorgvrager tijdens het prikken aan een hartmonitor om te observeren.
Indicaties voor een centraal infuus :
- Intraveneuze toediening van medicijnen die snel een flebitis veroorzaken.
- Totale parenterale voeding.
- Meting van de centraal veneuze druk.
- Geen goede vaten meer door veelvoudige perifere infusen.
Voordelen :
- De canule ligt niet tegen de vaatwand aan, waardoor deze minder snel geïrriteerd raakt.
- De ader zal niet verstopt raken, omdat de infusievloeistof verdund wordt door het bloed.
- In korte tijd kan veel infusievloeistof inlopen.
- Er kan drukmeting in de rechterboezem plaatsvinden.
- De zorgvrager heeft zijn armen en benen vrij en kan dus vrijer bewegen.
3 Complicaties van infusietherapie
Bij infusietherapie kunnen de volgende complicaties ontstaan :
- Subcutaan inlopen van de vloeistof
- Tromboflebitis
- Lijninfecties
- Sepsis
- Overvulling van de circulatie
- Luchtembolie
- Allergische reacties
