Leerdoelen Epitheelweefsel
De basisstructuur en plaatsen van voorkomen van de diverse vormen en varianten van
epitheelweefsel globaal kunnen beschrijven
Epitheelweefsel bedekt de buitenkant van het lichaam en organen en holtes in het lichaam. De
verschillende soorten epitheelweefsel zijn:
• Meerlagig plat epitheel (stratified squamous epithelium)
o Regenereert snel
o Bedekt vaak oppervlakte dat veel kans heeft op slijtage
• Kubisch epitheel (cuboidal epithelium)
o Gespecialiseerd voor secretie
o Te vinden in niertubuli en vele klieren
• Eenlagig cilindrisch epitheel (simple columnar epithelium)
o Op plekken waar secretie en actieve absorptie nodig is
o Bedekt de darmkanalen
• Eenlagig plat epitheel (simple squamous epithelium)
o Wordt gebruikt voor uitwisseling van stoffen door diffusie
o Erg dun
o Te vinden in bloedvaten en de longen
• Pseudogelaagd cilindrisch epitheel (pseudostratified columnar epithelium)
o Vormt een weefsellaagje met veel slijm producerende epitheliale kliercellen
o Trilharen ‘duwen’ het slijm verder
o Te vinden in de luchtwegen
Kennis hebben van de verscheidenheid aan functies die door epitheel(cellen) kunnen worden
uitgeoefend
De belangrijkste functies van epitheelcellen zijn:
• Bescherming
• Absorptie
• Filtratie
• Excretie
• Secretie
De functie hangt af van waar het epitheel zit.
De structuur en de functie van tight junctions, desmosomen en gap junctions kunnen
beschrijven
Tight junctions
• Impenetrable connection
• Buurcellen zitten dicht op elkaar gedrukt, samengebonden door speciale eiwitten
• Ze voorkomen dat extracellulaire vloeistof lekt
Desmosomen
• Anchoring
, • Zorgen dat cellen aan elkaar kunnen hechten
• Komen o.a. voor in de intercalaire schijven
Gap junctions
• Exchange of ions and other small molecules
• Een kanaal dat twee cellen met elkaar verbindt
• Via dit kanaal kunnen kleine ionen en moleculen worden doorgelaten
De processen kunnen beschrijven die plaatsvinden in meerlagig plat verhoornend epitheel
Hierbij gaan de cellen naarmate ze meer naar het oppervlak toe schuiven, meer en meer hoornstof
(keratine) opnemen. Het verhoornde droge oppervlak wordt soepel gehouden door talg afkomstig
van de talgklieren en vormt een bescherming tegen uitdroging.
Het bestaat uit de volgende lagen:
• Stratum corneum = inanimate material
• Statrum lucidum = transition between dead and living cells
• Stratum granulosum = squamous cells filled with keratin
• Statum spinosum = keratinizing epithelium
• Stratum basale = mitotically active cells
De embryonale ontwikkeling van exocriene klieren en van endocriene klieren kunnen
beschrijven
Mesenchym omvat de weefsels die ontstaan uit de mesoderm-kiemlaag van het embryo. Het
mesoderm is het middelste kiemblad. Uit het mesenchym ontstaan bindweefsel, kraakbeen,
botweefsel, lymfevaten, bloedvaten en bijbehorende organen.
Fibroblasten zijn verantwoordelijk voor het maken van bindweefsel.
• Loose connective tissue
• Fibrous connective tissue
,Chondroblasten zijn verantwoordelijk voor het maken van kraakbeen
• Hyaline cartilage
• Elastisch cartilage
• Fibro-cartilage
Osteoblasten zijn verantwoordelijk voor het maken van bot (been)
• Compact bone
• Trabeculair spongieus bone
Hemocytoblasten zijn verantwoordelijk voor het maken van bloed
• Lymfocyten
• Leukocyten
• Erythrocyten
Leerdoelen Steunweefsel
De basisstructuur, plaatsen van voorkomen en functies van de diverse vormen en varianten van
steunweefsel globaal kunnen beschrijven
Bindweefsel bestaat uit cellen verspreid door een extracellulaire matrix. Het bevat vaak een web van
vezels. Het bevat fibroblasten (cellen die vezel-proteïnen uitscheiden) en macrofagen (ruimen
deeltjes op).
Het bevat de volgende drie soorten vezels:
• Collagene vezels (kracht en flexibiliteit)
• Reticulaire vezels (verbindt steunweefsel)
• Elastische vezels (zorgt voor de elasticiteit van weefsels)
De verschillende soorten steunweefsel zijn:
• Los bindweefsel (loose connective tissue)
o Bindt epitheelweefsel aan onderliggende weefsels en houdt organen op hun plek
o Losse verbindingen tussen de drie soorten vezels
o Te vinden in de huid en door het lichaam
• Vezelig/vast bindweefsel (fibrous connective tissue)
o Vooral collagene vezels
o Zit o.a. in pezen (verbinden spieren aan botten) en in gewrichtskapsels (verbinden
boten aan gewrichten
• Been (bone)
o Gemineraliseerd steunweefsel
o Het skelet van vertebraten bestaat uit bot
• Vetweefsel (adipose tissue)
o Gespecialiseerd los bindweefsel dat vet huishoudt in de matrix
o Zorgt voor isolatie en slaat brandstof op
• Bloed (blood)
, o Heeft een vloeibare extracellulaire matrix genaamd plasma
o Bevat rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes
• Kraakbeen (cartilage)
o Bevat collagene vezels in een eiwit-koolhydraat complex genaamd
chondroïtinesulfaat
o Skeletten van embryo's bevatten vaak kraakbeen, wat later wordt vervangen door bot
Waarom wordt ook het bloed tot het steunweefsel gerekend?
Bloed wordt gerekend tot steunweefsel voor de volgende redenen:
• Embryonaal gezien heeft het dezelfde oorsprong als andere steunweefsels (het mesoderm)
• Het bevat een matrix
• Het verbindt lichaamssystemen
Weten welke de belangrijkste bestanddelen van de matrix zijn en wat hun (chemische)
structuur en hun functie is
De matrix bestaat uit:
• Grondsubstantie: een gel van proteoglycanen (eiwit-koolhydraatverbindingen)
o Binden graag watermoleculen, ze zijn sterk negatief geladen
• Bindweefselvezels
o Collagene vezels (kracht en flexibiliteit)
o Reticulaire vezels (verbindt steunweefsel)
o Elastische vezels (zorgt voor de elasticiteit van weefsels)
Kunnen toelichten dat de eigenschappen van de steunweefsels vooral bepaald worden door de
extracellulaire matrix
Het type vezels dat de cellen in een bepaald stuk steunweefsel uitscheiden, geeft het steunweefsel
bepaalde eigenschappen. Collagene vezels zorgen voor kracht en flexibiliteit. Reticulaire vezels
verbinden verschillende weefsels aan elkaar. Elastische vezels zorgen voor elasticiteit van weefsel.
Weten hoe kraakbeenstukken kunnen groeien
Kraakbeen kan op twee manieren groeien: interstitiële groei en appositionele groei.
Interstitiële groei
• Groei van binnenuit
• Chondrocyten die zich in het kraakbeen bevinden kunnen zich mitotisch vermenigvuldigen
en vervolgens om zich heen kraakbeenmatrix afzetten
• Alleen in de vroegste stadia van kraakbeenvorming
Appositionele groei
• Groei van buitenaf
De basisstructuur en plaatsen van voorkomen van de diverse vormen en varianten van
epitheelweefsel globaal kunnen beschrijven
Epitheelweefsel bedekt de buitenkant van het lichaam en organen en holtes in het lichaam. De
verschillende soorten epitheelweefsel zijn:
• Meerlagig plat epitheel (stratified squamous epithelium)
o Regenereert snel
o Bedekt vaak oppervlakte dat veel kans heeft op slijtage
• Kubisch epitheel (cuboidal epithelium)
o Gespecialiseerd voor secretie
o Te vinden in niertubuli en vele klieren
• Eenlagig cilindrisch epitheel (simple columnar epithelium)
o Op plekken waar secretie en actieve absorptie nodig is
o Bedekt de darmkanalen
• Eenlagig plat epitheel (simple squamous epithelium)
o Wordt gebruikt voor uitwisseling van stoffen door diffusie
o Erg dun
o Te vinden in bloedvaten en de longen
• Pseudogelaagd cilindrisch epitheel (pseudostratified columnar epithelium)
o Vormt een weefsellaagje met veel slijm producerende epitheliale kliercellen
o Trilharen ‘duwen’ het slijm verder
o Te vinden in de luchtwegen
Kennis hebben van de verscheidenheid aan functies die door epitheel(cellen) kunnen worden
uitgeoefend
De belangrijkste functies van epitheelcellen zijn:
• Bescherming
• Absorptie
• Filtratie
• Excretie
• Secretie
De functie hangt af van waar het epitheel zit.
De structuur en de functie van tight junctions, desmosomen en gap junctions kunnen
beschrijven
Tight junctions
• Impenetrable connection
• Buurcellen zitten dicht op elkaar gedrukt, samengebonden door speciale eiwitten
• Ze voorkomen dat extracellulaire vloeistof lekt
Desmosomen
• Anchoring
, • Zorgen dat cellen aan elkaar kunnen hechten
• Komen o.a. voor in de intercalaire schijven
Gap junctions
• Exchange of ions and other small molecules
• Een kanaal dat twee cellen met elkaar verbindt
• Via dit kanaal kunnen kleine ionen en moleculen worden doorgelaten
De processen kunnen beschrijven die plaatsvinden in meerlagig plat verhoornend epitheel
Hierbij gaan de cellen naarmate ze meer naar het oppervlak toe schuiven, meer en meer hoornstof
(keratine) opnemen. Het verhoornde droge oppervlak wordt soepel gehouden door talg afkomstig
van de talgklieren en vormt een bescherming tegen uitdroging.
Het bestaat uit de volgende lagen:
• Stratum corneum = inanimate material
• Statrum lucidum = transition between dead and living cells
• Stratum granulosum = squamous cells filled with keratin
• Statum spinosum = keratinizing epithelium
• Stratum basale = mitotically active cells
De embryonale ontwikkeling van exocriene klieren en van endocriene klieren kunnen
beschrijven
Mesenchym omvat de weefsels die ontstaan uit de mesoderm-kiemlaag van het embryo. Het
mesoderm is het middelste kiemblad. Uit het mesenchym ontstaan bindweefsel, kraakbeen,
botweefsel, lymfevaten, bloedvaten en bijbehorende organen.
Fibroblasten zijn verantwoordelijk voor het maken van bindweefsel.
• Loose connective tissue
• Fibrous connective tissue
,Chondroblasten zijn verantwoordelijk voor het maken van kraakbeen
• Hyaline cartilage
• Elastisch cartilage
• Fibro-cartilage
Osteoblasten zijn verantwoordelijk voor het maken van bot (been)
• Compact bone
• Trabeculair spongieus bone
Hemocytoblasten zijn verantwoordelijk voor het maken van bloed
• Lymfocyten
• Leukocyten
• Erythrocyten
Leerdoelen Steunweefsel
De basisstructuur, plaatsen van voorkomen en functies van de diverse vormen en varianten van
steunweefsel globaal kunnen beschrijven
Bindweefsel bestaat uit cellen verspreid door een extracellulaire matrix. Het bevat vaak een web van
vezels. Het bevat fibroblasten (cellen die vezel-proteïnen uitscheiden) en macrofagen (ruimen
deeltjes op).
Het bevat de volgende drie soorten vezels:
• Collagene vezels (kracht en flexibiliteit)
• Reticulaire vezels (verbindt steunweefsel)
• Elastische vezels (zorgt voor de elasticiteit van weefsels)
De verschillende soorten steunweefsel zijn:
• Los bindweefsel (loose connective tissue)
o Bindt epitheelweefsel aan onderliggende weefsels en houdt organen op hun plek
o Losse verbindingen tussen de drie soorten vezels
o Te vinden in de huid en door het lichaam
• Vezelig/vast bindweefsel (fibrous connective tissue)
o Vooral collagene vezels
o Zit o.a. in pezen (verbinden spieren aan botten) en in gewrichtskapsels (verbinden
boten aan gewrichten
• Been (bone)
o Gemineraliseerd steunweefsel
o Het skelet van vertebraten bestaat uit bot
• Vetweefsel (adipose tissue)
o Gespecialiseerd los bindweefsel dat vet huishoudt in de matrix
o Zorgt voor isolatie en slaat brandstof op
• Bloed (blood)
, o Heeft een vloeibare extracellulaire matrix genaamd plasma
o Bevat rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes
• Kraakbeen (cartilage)
o Bevat collagene vezels in een eiwit-koolhydraat complex genaamd
chondroïtinesulfaat
o Skeletten van embryo's bevatten vaak kraakbeen, wat later wordt vervangen door bot
Waarom wordt ook het bloed tot het steunweefsel gerekend?
Bloed wordt gerekend tot steunweefsel voor de volgende redenen:
• Embryonaal gezien heeft het dezelfde oorsprong als andere steunweefsels (het mesoderm)
• Het bevat een matrix
• Het verbindt lichaamssystemen
Weten welke de belangrijkste bestanddelen van de matrix zijn en wat hun (chemische)
structuur en hun functie is
De matrix bestaat uit:
• Grondsubstantie: een gel van proteoglycanen (eiwit-koolhydraatverbindingen)
o Binden graag watermoleculen, ze zijn sterk negatief geladen
• Bindweefselvezels
o Collagene vezels (kracht en flexibiliteit)
o Reticulaire vezels (verbindt steunweefsel)
o Elastische vezels (zorgt voor de elasticiteit van weefsels)
Kunnen toelichten dat de eigenschappen van de steunweefsels vooral bepaald worden door de
extracellulaire matrix
Het type vezels dat de cellen in een bepaald stuk steunweefsel uitscheiden, geeft het steunweefsel
bepaalde eigenschappen. Collagene vezels zorgen voor kracht en flexibiliteit. Reticulaire vezels
verbinden verschillende weefsels aan elkaar. Elastische vezels zorgen voor elasticiteit van weefsel.
Weten hoe kraakbeenstukken kunnen groeien
Kraakbeen kan op twee manieren groeien: interstitiële groei en appositionele groei.
Interstitiële groei
• Groei van binnenuit
• Chondrocyten die zich in het kraakbeen bevinden kunnen zich mitotisch vermenigvuldigen
en vervolgens om zich heen kraakbeenmatrix afzetten
• Alleen in de vroegste stadia van kraakbeenvorming
Appositionele groei
• Groei van buitenaf
