Geschiedenis Samenvatting Duitsland VWO
Historisch Context Duitsland
1871 - 1945
Deelvraag 1: Wat betekende de vorming van het Duitse keizerrijk voor het machtsevenwicht tussen de Europese
grootmachten? 1871 - 1918
1. DE EENWORDING VAN DUITSLAND:
Tot 1871 Duitsland bestond uit losse staten
Brismarck: Rijkskanselier Pruisen (grootste Duitse staat). Wil een grote Duitse staat
- Opkomst nationalisme
- Realpolitiek: harde politiek met als doel een Duitse staat te vormen
Duitse Staten twijfelen of ze onder de Pruisische koning willen vallen
Frans-Duitse oorlog:
- Duitsland lokt oorlog uit met Frankrijk 1870 -1871 (Frankrijk start oorlog)
- Duitsland wint de oorlog door: Betere organisatie (al spoorlijnen aangelegd) & Sterker leger
Franse Keizer geeft zich over
Parijs wil doorvechten: Parijs omsingeld en uitgehongerd
Elzas (plaats tussen Duitsland & Frankrijk in) komt in handen van Duitsland
In het symbool van Franse macht (Versailles paleis) wordt Duitse keizerrijk uitgeroepen
Pruisische koning (Wilhelm 1) wordt in Versailles gekroond
> Opkomst revanchegedachte van Frankrijk
Vanaf 1871 was Duitsland een grootmacht:
- Politiek: groot, veel (groei) inwoners
- Militair: modern leger, goede infrastructuur
- Economisch: snelle infrastructuur
Infrastructuur= het geheel van voorzieningen dat nodig is om een land of organisatie, zoals een bedrijf of een instelling, goed te
laten functioneren
2. MACHTSEVENWICHT IN EUROPA VERSTOORT:
Duitsland omgeven door sterke mogendheden (FA, GB, Rusland, Oosterijk-Hongarije)
- Engeland ziet economische concurrentie van Duitsland
- Bismarck tevreden met grenzen Duitsland, niet groter worden
- Buitenlandse politiek Bismarck vanaf 1871: alliantiepolitiek: handhaving bestaand machtsevenwicht door sluiten van allianties
(zodat Duitsland niet werd aangevallen)
- Versterken positie Duitsland & Handhaven vrede
Conferentie van Berlijn (1884 - 1885): de verdeling van de koloniën in Afrika onder leiding van Bismarck
Doel: geen oorlog tussen landen Europa, kolonies van Duitsland regelen (nationalisme), spanningen creëren tussen GB en FR (beide
veel koloniën in Afrika)
3. WISSELING VAN MACHT:
1888: Wilhelm 2e aan de macht: wil Duitsland machtiger maken, een leidende rol geven in de wereld
Ondertussen:
Duitsland: economie groeit en militarisme komt op
Groot-Brittannië en Frankrijk: vinden opkomst Duitsland niets
Frankrijk en Rusland (olv Tsaar Nicolaas 2e) worden vrienden
Politiek Wilhelm 2e (Duitsland):
Weltpolitiek: buitenlandse politiek gericht op uitbreiding van Duitsland koloniale rijk
1898: invoeren van vlootwet: opbouwen oorlogsvloot om de concurrentie met GB aan te gaan
, GB niet blij en wint strijd om grootste vloot (te sterk)
Vanaf 1900 richt Duitsland zich meer op Europa: Weltpolitiek meer gericht op Europa
Spanningen tussen Europese mogendheden (GB, FA, IT, DU, RUS en OH) door (oorzaken WO1):
- Groei nationalisme
- Groeiend militarisme
- Wapenwedloop
- Bondgenootschappen
- Modern imperialisme
- Economische concurrentie
Iedereen keek uit naar de oorlog (overtuigd zouden winnen)
Bondgenootschappen ontstaan:
Centralen/ triple alliantie Geallieerden/ triple Antente
Duitsland, Italië, Oosterijk-Hongarije Frankrijk, Rusland, GB
Landen voelden zich gesteund door bondgenoten
Duitsland voelde zich heel sterk, hele maatschappij focusten zich op oorlog voeren
Onrustig in de Balkan door het afbrokkelend Ottomaans Rijk. Landen werden gesteund door Rusland (nationalisme)
4. DE EERSTE WERELDOORLOG 1914- 1918:
Aanleiding van de Eerste Wereldoorlog:
Servië wilde Bosnië erbij om groter te worden
Juni 1914: moord op Prins Ferdinand (Oosterijk-Hongarije) door slavische nationalist
28 Juni 1914: Oosterijk-Hongarije verklaard Servië de oorlog
Gevolg: bondgenootschappen werden geactiveerd/ getriggerd
- Duitsland steunde Oosterijk-Hongarije (bondgenoot) > spraken zelfde taal
- Rusland steunde Servië (vanwege zelfde soort)
- Frankrijk sloot zich aan bij Rusland & Servië
- Duitsland verklaarde oorlog aan Frankrijk en Rusland
Duitsland valt België binnen:
- Groot Brittannië (neutraliteit garanderen België) verklaard oorlog aan Duitsland
April 1917: VS verklaard oorlog Duitsland
5. OORLOGSPLANNEN:
Frans plan: aanval is de beste verdediging. Duitsland aan de westgrens aanvallen en de Elzas bevrijden.
De Noordgrens was veilig, want GB had de Neutraliteit van België gegarandeerd
Het Duitse oorlogsplan: Von Schlieffenplan:
- Voorkomen tweefronten oorlog Duitsland
- Eerst FA verslaan en Parijs innemen via België, dan pas Rusland, want Rusland zou er te lang over doen om te mobiliseren
Plan werkte niet, want:
- België is te sterk
- Rusland heel snel gemobiliseerd. DL leger naar Oostfront
- Engeland viel Duitsland aan om België te beschermen
September 1914: Slag bij Marne (net voor Parijs): einde Von Schlieffenplan & start loopgravenoorlog
Loopgravenoorlog:
- Vanaf Belgische kust tot de Zwitserse grens
- Legers bleven op een plek, ipv van veldslag naar veldslag te gaan
Nieuwe wapens: mitrailleur, tanks, vliegtuig en gifgas
Vreselijke omstandigheden in de loopgraven: Kanonnenvoer, Ziektes, weer, Shellshock
De oorlog thuis:
Historisch Context Duitsland
1871 - 1945
Deelvraag 1: Wat betekende de vorming van het Duitse keizerrijk voor het machtsevenwicht tussen de Europese
grootmachten? 1871 - 1918
1. DE EENWORDING VAN DUITSLAND:
Tot 1871 Duitsland bestond uit losse staten
Brismarck: Rijkskanselier Pruisen (grootste Duitse staat). Wil een grote Duitse staat
- Opkomst nationalisme
- Realpolitiek: harde politiek met als doel een Duitse staat te vormen
Duitse Staten twijfelen of ze onder de Pruisische koning willen vallen
Frans-Duitse oorlog:
- Duitsland lokt oorlog uit met Frankrijk 1870 -1871 (Frankrijk start oorlog)
- Duitsland wint de oorlog door: Betere organisatie (al spoorlijnen aangelegd) & Sterker leger
Franse Keizer geeft zich over
Parijs wil doorvechten: Parijs omsingeld en uitgehongerd
Elzas (plaats tussen Duitsland & Frankrijk in) komt in handen van Duitsland
In het symbool van Franse macht (Versailles paleis) wordt Duitse keizerrijk uitgeroepen
Pruisische koning (Wilhelm 1) wordt in Versailles gekroond
> Opkomst revanchegedachte van Frankrijk
Vanaf 1871 was Duitsland een grootmacht:
- Politiek: groot, veel (groei) inwoners
- Militair: modern leger, goede infrastructuur
- Economisch: snelle infrastructuur
Infrastructuur= het geheel van voorzieningen dat nodig is om een land of organisatie, zoals een bedrijf of een instelling, goed te
laten functioneren
2. MACHTSEVENWICHT IN EUROPA VERSTOORT:
Duitsland omgeven door sterke mogendheden (FA, GB, Rusland, Oosterijk-Hongarije)
- Engeland ziet economische concurrentie van Duitsland
- Bismarck tevreden met grenzen Duitsland, niet groter worden
- Buitenlandse politiek Bismarck vanaf 1871: alliantiepolitiek: handhaving bestaand machtsevenwicht door sluiten van allianties
(zodat Duitsland niet werd aangevallen)
- Versterken positie Duitsland & Handhaven vrede
Conferentie van Berlijn (1884 - 1885): de verdeling van de koloniën in Afrika onder leiding van Bismarck
Doel: geen oorlog tussen landen Europa, kolonies van Duitsland regelen (nationalisme), spanningen creëren tussen GB en FR (beide
veel koloniën in Afrika)
3. WISSELING VAN MACHT:
1888: Wilhelm 2e aan de macht: wil Duitsland machtiger maken, een leidende rol geven in de wereld
Ondertussen:
Duitsland: economie groeit en militarisme komt op
Groot-Brittannië en Frankrijk: vinden opkomst Duitsland niets
Frankrijk en Rusland (olv Tsaar Nicolaas 2e) worden vrienden
Politiek Wilhelm 2e (Duitsland):
Weltpolitiek: buitenlandse politiek gericht op uitbreiding van Duitsland koloniale rijk
1898: invoeren van vlootwet: opbouwen oorlogsvloot om de concurrentie met GB aan te gaan
, GB niet blij en wint strijd om grootste vloot (te sterk)
Vanaf 1900 richt Duitsland zich meer op Europa: Weltpolitiek meer gericht op Europa
Spanningen tussen Europese mogendheden (GB, FA, IT, DU, RUS en OH) door (oorzaken WO1):
- Groei nationalisme
- Groeiend militarisme
- Wapenwedloop
- Bondgenootschappen
- Modern imperialisme
- Economische concurrentie
Iedereen keek uit naar de oorlog (overtuigd zouden winnen)
Bondgenootschappen ontstaan:
Centralen/ triple alliantie Geallieerden/ triple Antente
Duitsland, Italië, Oosterijk-Hongarije Frankrijk, Rusland, GB
Landen voelden zich gesteund door bondgenoten
Duitsland voelde zich heel sterk, hele maatschappij focusten zich op oorlog voeren
Onrustig in de Balkan door het afbrokkelend Ottomaans Rijk. Landen werden gesteund door Rusland (nationalisme)
4. DE EERSTE WERELDOORLOG 1914- 1918:
Aanleiding van de Eerste Wereldoorlog:
Servië wilde Bosnië erbij om groter te worden
Juni 1914: moord op Prins Ferdinand (Oosterijk-Hongarije) door slavische nationalist
28 Juni 1914: Oosterijk-Hongarije verklaard Servië de oorlog
Gevolg: bondgenootschappen werden geactiveerd/ getriggerd
- Duitsland steunde Oosterijk-Hongarije (bondgenoot) > spraken zelfde taal
- Rusland steunde Servië (vanwege zelfde soort)
- Frankrijk sloot zich aan bij Rusland & Servië
- Duitsland verklaarde oorlog aan Frankrijk en Rusland
Duitsland valt België binnen:
- Groot Brittannië (neutraliteit garanderen België) verklaard oorlog aan Duitsland
April 1917: VS verklaard oorlog Duitsland
5. OORLOGSPLANNEN:
Frans plan: aanval is de beste verdediging. Duitsland aan de westgrens aanvallen en de Elzas bevrijden.
De Noordgrens was veilig, want GB had de Neutraliteit van België gegarandeerd
Het Duitse oorlogsplan: Von Schlieffenplan:
- Voorkomen tweefronten oorlog Duitsland
- Eerst FA verslaan en Parijs innemen via België, dan pas Rusland, want Rusland zou er te lang over doen om te mobiliseren
Plan werkte niet, want:
- België is te sterk
- Rusland heel snel gemobiliseerd. DL leger naar Oostfront
- Engeland viel Duitsland aan om België te beschermen
September 1914: Slag bij Marne (net voor Parijs): einde Von Schlieffenplan & start loopgravenoorlog
Loopgravenoorlog:
- Vanaf Belgische kust tot de Zwitserse grens
- Legers bleven op een plek, ipv van veldslag naar veldslag te gaan
Nieuwe wapens: mitrailleur, tanks, vliegtuig en gifgas
Vreselijke omstandigheden in de loopgraven: Kanonnenvoer, Ziektes, weer, Shellshock
De oorlog thuis:
