Urinaire stelsel
Hoorcollege 4.1
Functies
Het grootste deel van de organische afvalstoffen in het bloed wordt door het urinaire stelsel
verwijderd. Het urinaire stelsel heeft 3 belangrijke functies:
1. Excretie, de verwijdering van organische afvalstoffen uit lichaamsvloeistoffen.
2. Eliminatie, de lozing van deze afvalstoffen naar buiten (mictie).
3. Homeostatische regeling van het volume en de concentratie opgeloste stoffen in het
bloedplasma.
De uitscheidingsfunctie worden uitgevoerd door nieren die urine vormen; een vloeistof die water,
ionen en kleine opgeloste stoffen bevat. Het urinewegstelsel bestaat uit de nieren, ureters,
urineblaas en de urethra. De urineblaas en de urinebuizen zijn verantwoordelijk voor het lozen van
de urine, een proces dat mictie genoemd wordt. Bij dit proces wordt urine via contracties van de
gespierde urineblaas via de urinebuizen en het lichaam uitgeperst.
Het urinaire stelsel heeft ook belangrijke homeostatische functies:
- Het reguleren van het bloedvolume en de bloeddruk.
- Het reguleren van de concentratie van natrium, kalium,
chloride en andere ionen.
- Bijdragen aan het stabiliseren van de pH van het bloed.
- Glucose en aminozuren behouden.
Deze activiteiten worden gereguleerd om de samenstelling van het
bloed binnen acceptabele grenzen te houden.
De nieren
Anatomie van de nieren
Een nier is roodbruin en ongeveer 10cm lang, 5,5cm breed en 3cm
dik. De nieren liggen retroperitoneaal, de linker nier ligt hoger dan
de rechter.
De nieren zijn omring door een vezelig nierkapsel. Een instulping, de nierpoort (hilus), is de plaats
waar de ureter en de v. renalis uittreden en de a. renalis en de n. renalis binnenkomen.
De nier bestaat uit een nierschors (cortex) en
niermerg (medulla). De nier bevat ook een nierkelk
(calices), de urine wordt uit nierkelken verzameld.
Calices minores kunnen samen calices majores
vormen. Ook bevat de nier nierbekken (pyelum), een
trechtervormig compartiment. De urine komt uit 3
calices majores, die elk gevoed worden door 4 of 5
calices minores. Urine verlaat de nierbekken via de
ureter.
, De bloedtoevoer naar de nieren
De nieren ontvangen 20 à 25 procent van het totale
hartminuutvolume.
Het bloed naar de nieren gaat via de a. renalis > interlobaire
arteriën > arteriae arcuatae > interlobulaire arteriën.
Het bloed van de nieren gaat via de interlobulaire venen > v.
arcuatae > interlobaire venen > v. renalis.
Als de a. renalis vernauwt raakt kan dat als gevolg hebben:
- Nierinsufficiëntie; doordat de nieren minder
afvalstoffen uitscheiden, stijgt de hoeveelheid
afvalstoffen in het lichaam.
- Hypertensie; doordat het lichaampje in de nieren dat
meet hoeveel bloed er door de nieren stroomt, een
stof gaat afscheiden die de bloeddruk doet
toenemen.
- Hartinfarct.
Het nefron
Het nefron is de basale functionele eenheid in de nier. Urine wordt door nefronen geproduceerd. Er
zit ongeveer 1 miljoen nefronen per nier. Een deel van de nefronen zit in de schors en een deel in de
merg. De nefronen komen uit in een verzamelbuis. Elk nefron bestaat grofweg uit twee delen:
1. Nierlichaampje
2. Nierbuis
Het nefron begint bij het nierlichaampje (lichaampje van malpighi), dit bestaat uit de glomerulus,
haarvatennet en het kapsel. Hier wordt water en opgeloste stoffen door de bloeddruk uit de
capillairen in de holte van het omringende kapsel geperst. Dit proces heet filtratie.
Door filtratie ontstaat een eiwitvrije oplossing die voorurine wordt genoemd. Het functionele
voordeel van filtratie is dat het een passief proces is; het kost geen energie. Het nadeel van filtratie is
dat door een filter met poriën die zo groot zijn dat ze organische afvalstoffen doorlaten, maar ook
water, ionen en voedingstoffen.
Vanuit het nierlichaampje komt de voorurine de nierbuis binnen. De belangrijkste onderdelen van de
nier zijn: de proximale tubulus contortus (PTC), de lis van Henle en de distale tubulus contortus
(DTC). Naarmate de voorurine door de nierbuis stroomt verandert de samenstelling ervan geleidelijk,
totdat er de uiteindelijke urine ontstaat. De nierbuis is verantwoordelijk voor:
- Reabsorptie van alle bruikbare organische moleculen
- Reabsorptie van meer dan 90% water
- Extrectie in de voorurine van afvalstoffen die bij het filtratieproces in het bloed zijn
achtergebleven
Glomerulus
Vormt de wand van het kapsel. Dit membraan loopt door in een gespecialiseerd epitheel. De twee
epitheellagen zijn gescheiden door de kapselholte, waarin de voorurine terechtkomt; deze holte uit
in de nierbuis.
Hoorcollege 4.1
Functies
Het grootste deel van de organische afvalstoffen in het bloed wordt door het urinaire stelsel
verwijderd. Het urinaire stelsel heeft 3 belangrijke functies:
1. Excretie, de verwijdering van organische afvalstoffen uit lichaamsvloeistoffen.
2. Eliminatie, de lozing van deze afvalstoffen naar buiten (mictie).
3. Homeostatische regeling van het volume en de concentratie opgeloste stoffen in het
bloedplasma.
De uitscheidingsfunctie worden uitgevoerd door nieren die urine vormen; een vloeistof die water,
ionen en kleine opgeloste stoffen bevat. Het urinewegstelsel bestaat uit de nieren, ureters,
urineblaas en de urethra. De urineblaas en de urinebuizen zijn verantwoordelijk voor het lozen van
de urine, een proces dat mictie genoemd wordt. Bij dit proces wordt urine via contracties van de
gespierde urineblaas via de urinebuizen en het lichaam uitgeperst.
Het urinaire stelsel heeft ook belangrijke homeostatische functies:
- Het reguleren van het bloedvolume en de bloeddruk.
- Het reguleren van de concentratie van natrium, kalium,
chloride en andere ionen.
- Bijdragen aan het stabiliseren van de pH van het bloed.
- Glucose en aminozuren behouden.
Deze activiteiten worden gereguleerd om de samenstelling van het
bloed binnen acceptabele grenzen te houden.
De nieren
Anatomie van de nieren
Een nier is roodbruin en ongeveer 10cm lang, 5,5cm breed en 3cm
dik. De nieren liggen retroperitoneaal, de linker nier ligt hoger dan
de rechter.
De nieren zijn omring door een vezelig nierkapsel. Een instulping, de nierpoort (hilus), is de plaats
waar de ureter en de v. renalis uittreden en de a. renalis en de n. renalis binnenkomen.
De nier bestaat uit een nierschors (cortex) en
niermerg (medulla). De nier bevat ook een nierkelk
(calices), de urine wordt uit nierkelken verzameld.
Calices minores kunnen samen calices majores
vormen. Ook bevat de nier nierbekken (pyelum), een
trechtervormig compartiment. De urine komt uit 3
calices majores, die elk gevoed worden door 4 of 5
calices minores. Urine verlaat de nierbekken via de
ureter.
, De bloedtoevoer naar de nieren
De nieren ontvangen 20 à 25 procent van het totale
hartminuutvolume.
Het bloed naar de nieren gaat via de a. renalis > interlobaire
arteriën > arteriae arcuatae > interlobulaire arteriën.
Het bloed van de nieren gaat via de interlobulaire venen > v.
arcuatae > interlobaire venen > v. renalis.
Als de a. renalis vernauwt raakt kan dat als gevolg hebben:
- Nierinsufficiëntie; doordat de nieren minder
afvalstoffen uitscheiden, stijgt de hoeveelheid
afvalstoffen in het lichaam.
- Hypertensie; doordat het lichaampje in de nieren dat
meet hoeveel bloed er door de nieren stroomt, een
stof gaat afscheiden die de bloeddruk doet
toenemen.
- Hartinfarct.
Het nefron
Het nefron is de basale functionele eenheid in de nier. Urine wordt door nefronen geproduceerd. Er
zit ongeveer 1 miljoen nefronen per nier. Een deel van de nefronen zit in de schors en een deel in de
merg. De nefronen komen uit in een verzamelbuis. Elk nefron bestaat grofweg uit twee delen:
1. Nierlichaampje
2. Nierbuis
Het nefron begint bij het nierlichaampje (lichaampje van malpighi), dit bestaat uit de glomerulus,
haarvatennet en het kapsel. Hier wordt water en opgeloste stoffen door de bloeddruk uit de
capillairen in de holte van het omringende kapsel geperst. Dit proces heet filtratie.
Door filtratie ontstaat een eiwitvrije oplossing die voorurine wordt genoemd. Het functionele
voordeel van filtratie is dat het een passief proces is; het kost geen energie. Het nadeel van filtratie is
dat door een filter met poriën die zo groot zijn dat ze organische afvalstoffen doorlaten, maar ook
water, ionen en voedingstoffen.
Vanuit het nierlichaampje komt de voorurine de nierbuis binnen. De belangrijkste onderdelen van de
nier zijn: de proximale tubulus contortus (PTC), de lis van Henle en de distale tubulus contortus
(DTC). Naarmate de voorurine door de nierbuis stroomt verandert de samenstelling ervan geleidelijk,
totdat er de uiteindelijke urine ontstaat. De nierbuis is verantwoordelijk voor:
- Reabsorptie van alle bruikbare organische moleculen
- Reabsorptie van meer dan 90% water
- Extrectie in de voorurine van afvalstoffen die bij het filtratieproces in het bloed zijn
achtergebleven
Glomerulus
Vormt de wand van het kapsel. Dit membraan loopt door in een gespecialiseerd epitheel. De twee
epitheellagen zijn gescheiden door de kapselholte, waarin de voorurine terechtkomt; deze holte uit
in de nierbuis.
