Tractus locomotorius
Botstructuur
Er zijn 2 typen beenweefsel bij lange pijpbeenderen (macroscopisch) gezien. Dat
is compact beenweefsel (compacta/substantia compacta), deze zit vooral in de
diafyse. En spongieus beenweefsel (songiosa/ substantia spongiosa), deze zit
vooral in de epifyse. Verder bestaan beenweefsel uit het beenvlies, aan de
buitenkant heet dit periost en aan de binnenkant heet dit endost. Ook lopen er
bloedvaten door het gehele bot en de mergholte.
Compacta bestaat uit parallelle osteonen (cilindervormige systemen van Havers)
met centrale kanalen en verbindingskanalen van Volkmann. Dit is een aan- en
afvoer van het bloed. Spongiosa zijn netwerkvormig gerangschikte botbalkjes of
trabeculae.
Beenweefsel bestaat uit cellen + vezels + tussenstof.
Cellen:
Osteoblasten: botaanmaak
Osteoclasten: botafbraak
Rustende osteoblasten: osteocyten
Vezels:
Bij jonge kinderen vooral elastine- maar ook collageenvezels
Bij volwassenen vooral collageen- maar ook elastinevezels
Collageen beperkt de buigzaamheid van elastine. Tussenstof/matrix:
calcium- en fosfaatdepot.
Relatie kracht en botstructuur
Structuur verraadt de belasting die plaatsvindt.
Buig- en rotatiekrachten
Belasting uit beperkt aantal richtingen > compacta met parallelle
osteonen die doorbuigen voorkomt bij loodrechte belasting
Compressiekrachten
Geringe belasting of krachten van uiteenlopende richtingen (in
mergholte of bij gewrichten) > spongiosa met trabeculae
gerangschikt in de richting van de kracht(en)
Functies beenweefsel
Mechanische functies:
Weerstand tegen externe krachten (w.o. zwaartekracht)
Hefboomsysteem voor transfer van kracht
Bescherming voor vitale interne organen (hersenen)
, Fysiologische functies:
Vorming van bloedcellen (hematopoiesis)
Calciumopslag (homeostasis van mineralen)
Bone remodelling > homeostase
Re- /Hermodellering = voortdurende afbraak (osteoclasten) en opnieuw vormen (osteoblasten) van
botweefsel. Botvormen worden aangepast aan de belasting. Turn-over van mineralen maakt aanpassing van
een nieuwe belasting mogelijk. Ieder jaar wordt 1/5 van skelet gerecycled.
Homeostase = evenwicht in aanmaak, opslag en afbraak van
botmassa.
Hormoonregulatie calcium in bot
Hormonen > opslag/afgifte calcium:
Parat(hyreoideaal) hormoon (PTH uit bijschildklier) laat
botten Ca2+ afgeven aan bloed (osteoclasten) en bevordert
terugresorptie van Ca2+ uit nieren.
Calcitonine (uit schildklier) bevordert de calciumopslag in
bot bij verhoogde Ca2+-concentratie in het bloed.
Vitamine D3 bevordert calciumopname in dunne darm, in huid
vormen onder invloed van UV-licht.
Verminderde botbelasting
Microscopisch:
Geringere botdichtheid
Verslechterde botstructuur (zie ook osteopenie (calcium afzetting) die kan leiden tot osteoporose)
Verstoring in balans calciumregulatie, niet meer door homeostase gereguleerd
Macroscopisch:
Plaatselijke zwakheid in bot of botonderdeel
Degeneratief proces met fractuur/botbreuk of fissuur/botscheur als resultaat
Effecten veroudering
Osteopenie:
Minder verbening (mineralen) dan normaal in het bot
Mannen verliezen 3% per 10 jaar; vrouwen verliezen
8% per 10 jaar
Meeste aantasting van spongieus bot
Botdensiteit meten met DEXA-onderzoek
Skeletspier
Principe spiercontractie
Spiercontractie : contractieproces
Botstructuur
Er zijn 2 typen beenweefsel bij lange pijpbeenderen (macroscopisch) gezien. Dat
is compact beenweefsel (compacta/substantia compacta), deze zit vooral in de
diafyse. En spongieus beenweefsel (songiosa/ substantia spongiosa), deze zit
vooral in de epifyse. Verder bestaan beenweefsel uit het beenvlies, aan de
buitenkant heet dit periost en aan de binnenkant heet dit endost. Ook lopen er
bloedvaten door het gehele bot en de mergholte.
Compacta bestaat uit parallelle osteonen (cilindervormige systemen van Havers)
met centrale kanalen en verbindingskanalen van Volkmann. Dit is een aan- en
afvoer van het bloed. Spongiosa zijn netwerkvormig gerangschikte botbalkjes of
trabeculae.
Beenweefsel bestaat uit cellen + vezels + tussenstof.
Cellen:
Osteoblasten: botaanmaak
Osteoclasten: botafbraak
Rustende osteoblasten: osteocyten
Vezels:
Bij jonge kinderen vooral elastine- maar ook collageenvezels
Bij volwassenen vooral collageen- maar ook elastinevezels
Collageen beperkt de buigzaamheid van elastine. Tussenstof/matrix:
calcium- en fosfaatdepot.
Relatie kracht en botstructuur
Structuur verraadt de belasting die plaatsvindt.
Buig- en rotatiekrachten
Belasting uit beperkt aantal richtingen > compacta met parallelle
osteonen die doorbuigen voorkomt bij loodrechte belasting
Compressiekrachten
Geringe belasting of krachten van uiteenlopende richtingen (in
mergholte of bij gewrichten) > spongiosa met trabeculae
gerangschikt in de richting van de kracht(en)
Functies beenweefsel
Mechanische functies:
Weerstand tegen externe krachten (w.o. zwaartekracht)
Hefboomsysteem voor transfer van kracht
Bescherming voor vitale interne organen (hersenen)
, Fysiologische functies:
Vorming van bloedcellen (hematopoiesis)
Calciumopslag (homeostasis van mineralen)
Bone remodelling > homeostase
Re- /Hermodellering = voortdurende afbraak (osteoclasten) en opnieuw vormen (osteoblasten) van
botweefsel. Botvormen worden aangepast aan de belasting. Turn-over van mineralen maakt aanpassing van
een nieuwe belasting mogelijk. Ieder jaar wordt 1/5 van skelet gerecycled.
Homeostase = evenwicht in aanmaak, opslag en afbraak van
botmassa.
Hormoonregulatie calcium in bot
Hormonen > opslag/afgifte calcium:
Parat(hyreoideaal) hormoon (PTH uit bijschildklier) laat
botten Ca2+ afgeven aan bloed (osteoclasten) en bevordert
terugresorptie van Ca2+ uit nieren.
Calcitonine (uit schildklier) bevordert de calciumopslag in
bot bij verhoogde Ca2+-concentratie in het bloed.
Vitamine D3 bevordert calciumopname in dunne darm, in huid
vormen onder invloed van UV-licht.
Verminderde botbelasting
Microscopisch:
Geringere botdichtheid
Verslechterde botstructuur (zie ook osteopenie (calcium afzetting) die kan leiden tot osteoporose)
Verstoring in balans calciumregulatie, niet meer door homeostase gereguleerd
Macroscopisch:
Plaatselijke zwakheid in bot of botonderdeel
Degeneratief proces met fractuur/botbreuk of fissuur/botscheur als resultaat
Effecten veroudering
Osteopenie:
Minder verbening (mineralen) dan normaal in het bot
Mannen verliezen 3% per 10 jaar; vrouwen verliezen
8% per 10 jaar
Meeste aantasting van spongieus bot
Botdensiteit meten met DEXA-onderzoek
Skeletspier
Principe spiercontractie
Spiercontractie : contractieproces
