Samenwerken in de orthopedagogiek
College 1
• Introductie
• Rol van de orthopedagoog
• Waarom samenwerken
• Succesvol samenwerken
Waarom samenwerken?
Samen bereik je meer!
• Belangrijk als aankomend orthopedagoog
o Samenwerking tussen professionals: overstijgend vak
wat je op verschillende disciplines kan toepassen
• Je moet niet op je eigen eilandje blijven zitten, maar je hebt
mensen van andere disciplines nodig om samen verder te
komen
Wat zijn de doelen van het vak?
Kennis
• De student heeft kennis over theoretische modellen die ten grondslag kunnen liggen aan
samenwerkingsprocessen;
• De student heeft kennis over recente (beleids-) ontwikkelingen van zowel samenwerking
bínnen orthopedagogische sectoren als tússen orthopedagogische en andere sectoren;
• De student heeft kennis van factoren die bevorderend of belemmerend zijn in de
samenwerking;
• De student heeft kennis van interventies, strategieën en tools die ingezet kunnen worden
om samenwerking te bevorderen.
Vaardigheden
• De student kan interventies, strategieën en tools toepassen in (fictieve) situaties waarin
samenwerking rondom een casus of organisatie centraal staat;
• De student kan reflecteren op zijn/haar eigen competenties wat betreft het
orthopedagogische samenwerken op verschillende niveaus.
Wat gaan we doen?
• 7 hoorcolleges
• 1 Question &
Answer sessie
• 3 werkcolleges
• Opdracht
• Groepsdeel
• Individueel deel
,Hoe ziet de opdracht eruit?
Inhoud van vandaag
• Samenwerken: een trend
• Succesfactoren voor samenwerken
• Samenwerken en organisatieverandering
Samenwerken: een trend
Multidisciplinair samenwerken
Als je het hebt over orthopedagogiek wordt er best multidisciplinair samengewerkt en overlegt. Het
idee is dat de orthopedagoog samenwerkt met andere disciplines. Zo wordt er kennis en kunde
meegebracht en meegenomen door bijvoorbeeld een fysiotherapeut, logopedist, etc. Maar de vraag
is: maak je echt samen een plan?
Interprofessioneel samenwerken
Het verschil met interprofessioneel samenwerken is dat bij interprofessioneel werken de
verschillende achtergronden, organisaties verschillende kennis en vaardigheden hebben. Deze breng
je samen om toe te werken naar nieuwe plannen en innovaties, nieuw beleid, nieuwe
arrangementen voor leerlingen. Dit betekent niet dat het niet vrijblijvend is; je hebt elkaar nodig. Je
gaat eigenlijk een stapje verder dan het multidisciplinair samenwerken. Je gaat met elkaar aan tafel
en iedereen heeft zijn eigen inbreng. Het is dus meer een interactief beroep op het samenbrengen
van kennis. Bij multidisciplinair werken maakt de psycholoog of orthopedagoog een plan en die
,beslist dat er ook een logopedist nodig is. Deze wordt erbij gevraagd. Dan wordt er wel
samengewerkt maar er is niet samengekomen tot één plan. Het interprofessioneel werken start bij
het begin waarbij je vanaf het begin een plan maakt. Je hebt elkaar nodig om dat plan te realiseren.
Interprofessioneel vs. multidisciplinair
• Interprofessioneel werken: een stap verder
o De verschillende disciplines worden meer nodig gevonden: zouden meer op moeten
trekken om het beste naar boven te halen voor cliënten → dit zijn innovaties waar
men mee bezig is
• Kennis en kunde van elkaar nodig voor plan van aanpak
o Innovatie: bijv. nieuw arrangement waarin onderwijs en zorg worden gecombineerd
• Multidisciplinair: onderscheiden taken en verantwoordelijkheden vanuit eigen discipline
Het probleem
Waarom moet er een heel vak aan worden geweid?
We hebben alleen maar gescheiden systemen. Mensen uit verschillende disciplines werken langs
elkaar en ze zij zijn te weinig of onvoldoende van elkaar op de hoogte van wat er allemaal speelt
rond een leerling. Als je dat niet van elkaar weet, bereik je nooit het meest optimale en kan de hulp
niet zo effectief mogelijk worden. Dan heb je elkaar nodig.
Oplossing: decentralisatie
• Decentralisatie: zorg lokaal organiseren
We moeten de zorg en het onderwijs gaan decentraliseren. Eerst was het veel meer op
landelijk niveau georganiseerd, maar met de invoering van nieuwe beleidsvormen werd het
idee om het meer lokaal te organiseren. Waarom?
o Versnippering tegengaan
▪ Je hebt beter zicht op de doelgroep; wat speelt in Groningen aan
problematiek wil niet zeggen dat er hetzelfde speelt in de randstad. Er
kunnen hele andere vraagstukken leven. → met meer zicht kunnen we beter
aanbod creëren
▪ Er is veel versnippering vastgesteld in jeugdzorg en onderwijs → zorgt er
automatisch voor dat de dingen langs elkaar heen gaan. Je weet niet goed
waar je voor hulp moet aankloppen. Bijvoorbeeld bij de invoering van de
jeugdwet dat de jeugdzorg vanuit de gemeente wordt georganiseerd. Dat is
het centrale punt vanuit waar de zorg wordt gegeven.
, o Meer verbinding tussen professionals brengen
o Vraag en inzet van cliënt versterken
▪ Met de invoering verschillend beleid: participatiewet, jeugdwet, etc.
▪ Dit heeft ervoor gezorgd dat het idee meer is geworden dat de cliënt meer
zelf de regie moet gaan voeren. Door ouders en cliënten meer regie te
geven staan ze meer in hun kracht en hebben ze meer te zeggen over wat er
gebeurd. Dit kan als je het meer lokaal aanpakt. De vraag is of dat beter is,
maar daar zijn we nog niet over uit
▪ In het speciaal onderwijs heeft het merendeel te maken met jeugdhulp
instantie, omdat er sprake is vaak meerdere problemen. Ze hebben dus te
maken met verschillende hulpverleners. Hoe mooi zou het zijn als je vanuit
het onderwijs samen een plan maakt om een leerling op school te helpen
i.p.v. dat kinderen na school nog naar een andere instantie moeten.
▪ Door krachten te bundelen en te integreren krijg je automatisch een meer
gezamenlijke aanpak. Men is betrokken vanaf het begin. De hulpverlener
kan integreren in de klas → het is veel effectiever als je de hulp verleent in
de setting waar de leerling het ook moet toepassen. Dan bereik je dus veel
meer
Integrale werkwijze!
Samenwerking in de praktijk
Eigenlijk is het toch volkomen logisch? Maar in de casus zullen we zien dat de samenwerking met
ouders helemaal niet zo vanzelfsprekend is. Je handelt als orthopedagoog op tijd: het is niet zo
vanzelfsprekend dat je dat zomaar doet. Als je het bij iedereen wil doen, wordt dat best ingewikkeld.
Tuurlijk streef je naar onderlinge verbinding, maar dat is in thuissituaties ook ingewikkeld. Ouders
zijn bijvoorbeeld niet mondig of vaardig genoeg om in verbinding te komen. Hoe zorg je dat de
ouder in zijn kracht wordt gezet? Hoe krijgt die zijn regie? Hoe betrek je een leerling met een lager
IQ? Hoe ga je te werk?
➔ Het klinkt als een open deur, maar in de context van de orthopedagoog is dit best
ingewikkeld
• Integrale kindcentra
• Jeugdzorg geïntegreerd ín de school
• Samenwerking/integratie tussen scholen voor regulier en speciaal onderwijs
• Co-teaching
• Wijkteams in de school
De orthopedagoog: een spin in het web
Als orthopedagoog ben je voortdurend een spin in het web; je bent vaak diegene die het overzicht
heeft over de casus. Over alle verschillende situaties van cliënten/leerlingen heb je een belangrijke
positie. Deze positie is ongelooflijk ingewikkeld: wie heeft de regie en verantwoordelijk? Waarom
nemen andere mensen geen verantwoordelijkheid? Waarom is het jouw verantwoordelijkheid? Wat
is de status en positie van mensen?
Competenties van de (basis)orthopedagoog?
College 1
• Introductie
• Rol van de orthopedagoog
• Waarom samenwerken
• Succesvol samenwerken
Waarom samenwerken?
Samen bereik je meer!
• Belangrijk als aankomend orthopedagoog
o Samenwerking tussen professionals: overstijgend vak
wat je op verschillende disciplines kan toepassen
• Je moet niet op je eigen eilandje blijven zitten, maar je hebt
mensen van andere disciplines nodig om samen verder te
komen
Wat zijn de doelen van het vak?
Kennis
• De student heeft kennis over theoretische modellen die ten grondslag kunnen liggen aan
samenwerkingsprocessen;
• De student heeft kennis over recente (beleids-) ontwikkelingen van zowel samenwerking
bínnen orthopedagogische sectoren als tússen orthopedagogische en andere sectoren;
• De student heeft kennis van factoren die bevorderend of belemmerend zijn in de
samenwerking;
• De student heeft kennis van interventies, strategieën en tools die ingezet kunnen worden
om samenwerking te bevorderen.
Vaardigheden
• De student kan interventies, strategieën en tools toepassen in (fictieve) situaties waarin
samenwerking rondom een casus of organisatie centraal staat;
• De student kan reflecteren op zijn/haar eigen competenties wat betreft het
orthopedagogische samenwerken op verschillende niveaus.
Wat gaan we doen?
• 7 hoorcolleges
• 1 Question &
Answer sessie
• 3 werkcolleges
• Opdracht
• Groepsdeel
• Individueel deel
,Hoe ziet de opdracht eruit?
Inhoud van vandaag
• Samenwerken: een trend
• Succesfactoren voor samenwerken
• Samenwerken en organisatieverandering
Samenwerken: een trend
Multidisciplinair samenwerken
Als je het hebt over orthopedagogiek wordt er best multidisciplinair samengewerkt en overlegt. Het
idee is dat de orthopedagoog samenwerkt met andere disciplines. Zo wordt er kennis en kunde
meegebracht en meegenomen door bijvoorbeeld een fysiotherapeut, logopedist, etc. Maar de vraag
is: maak je echt samen een plan?
Interprofessioneel samenwerken
Het verschil met interprofessioneel samenwerken is dat bij interprofessioneel werken de
verschillende achtergronden, organisaties verschillende kennis en vaardigheden hebben. Deze breng
je samen om toe te werken naar nieuwe plannen en innovaties, nieuw beleid, nieuwe
arrangementen voor leerlingen. Dit betekent niet dat het niet vrijblijvend is; je hebt elkaar nodig. Je
gaat eigenlijk een stapje verder dan het multidisciplinair samenwerken. Je gaat met elkaar aan tafel
en iedereen heeft zijn eigen inbreng. Het is dus meer een interactief beroep op het samenbrengen
van kennis. Bij multidisciplinair werken maakt de psycholoog of orthopedagoog een plan en die
,beslist dat er ook een logopedist nodig is. Deze wordt erbij gevraagd. Dan wordt er wel
samengewerkt maar er is niet samengekomen tot één plan. Het interprofessioneel werken start bij
het begin waarbij je vanaf het begin een plan maakt. Je hebt elkaar nodig om dat plan te realiseren.
Interprofessioneel vs. multidisciplinair
• Interprofessioneel werken: een stap verder
o De verschillende disciplines worden meer nodig gevonden: zouden meer op moeten
trekken om het beste naar boven te halen voor cliënten → dit zijn innovaties waar
men mee bezig is
• Kennis en kunde van elkaar nodig voor plan van aanpak
o Innovatie: bijv. nieuw arrangement waarin onderwijs en zorg worden gecombineerd
• Multidisciplinair: onderscheiden taken en verantwoordelijkheden vanuit eigen discipline
Het probleem
Waarom moet er een heel vak aan worden geweid?
We hebben alleen maar gescheiden systemen. Mensen uit verschillende disciplines werken langs
elkaar en ze zij zijn te weinig of onvoldoende van elkaar op de hoogte van wat er allemaal speelt
rond een leerling. Als je dat niet van elkaar weet, bereik je nooit het meest optimale en kan de hulp
niet zo effectief mogelijk worden. Dan heb je elkaar nodig.
Oplossing: decentralisatie
• Decentralisatie: zorg lokaal organiseren
We moeten de zorg en het onderwijs gaan decentraliseren. Eerst was het veel meer op
landelijk niveau georganiseerd, maar met de invoering van nieuwe beleidsvormen werd het
idee om het meer lokaal te organiseren. Waarom?
o Versnippering tegengaan
▪ Je hebt beter zicht op de doelgroep; wat speelt in Groningen aan
problematiek wil niet zeggen dat er hetzelfde speelt in de randstad. Er
kunnen hele andere vraagstukken leven. → met meer zicht kunnen we beter
aanbod creëren
▪ Er is veel versnippering vastgesteld in jeugdzorg en onderwijs → zorgt er
automatisch voor dat de dingen langs elkaar heen gaan. Je weet niet goed
waar je voor hulp moet aankloppen. Bijvoorbeeld bij de invoering van de
jeugdwet dat de jeugdzorg vanuit de gemeente wordt georganiseerd. Dat is
het centrale punt vanuit waar de zorg wordt gegeven.
, o Meer verbinding tussen professionals brengen
o Vraag en inzet van cliënt versterken
▪ Met de invoering verschillend beleid: participatiewet, jeugdwet, etc.
▪ Dit heeft ervoor gezorgd dat het idee meer is geworden dat de cliënt meer
zelf de regie moet gaan voeren. Door ouders en cliënten meer regie te
geven staan ze meer in hun kracht en hebben ze meer te zeggen over wat er
gebeurd. Dit kan als je het meer lokaal aanpakt. De vraag is of dat beter is,
maar daar zijn we nog niet over uit
▪ In het speciaal onderwijs heeft het merendeel te maken met jeugdhulp
instantie, omdat er sprake is vaak meerdere problemen. Ze hebben dus te
maken met verschillende hulpverleners. Hoe mooi zou het zijn als je vanuit
het onderwijs samen een plan maakt om een leerling op school te helpen
i.p.v. dat kinderen na school nog naar een andere instantie moeten.
▪ Door krachten te bundelen en te integreren krijg je automatisch een meer
gezamenlijke aanpak. Men is betrokken vanaf het begin. De hulpverlener
kan integreren in de klas → het is veel effectiever als je de hulp verleent in
de setting waar de leerling het ook moet toepassen. Dan bereik je dus veel
meer
Integrale werkwijze!
Samenwerking in de praktijk
Eigenlijk is het toch volkomen logisch? Maar in de casus zullen we zien dat de samenwerking met
ouders helemaal niet zo vanzelfsprekend is. Je handelt als orthopedagoog op tijd: het is niet zo
vanzelfsprekend dat je dat zomaar doet. Als je het bij iedereen wil doen, wordt dat best ingewikkeld.
Tuurlijk streef je naar onderlinge verbinding, maar dat is in thuissituaties ook ingewikkeld. Ouders
zijn bijvoorbeeld niet mondig of vaardig genoeg om in verbinding te komen. Hoe zorg je dat de
ouder in zijn kracht wordt gezet? Hoe krijgt die zijn regie? Hoe betrek je een leerling met een lager
IQ? Hoe ga je te werk?
➔ Het klinkt als een open deur, maar in de context van de orthopedagoog is dit best
ingewikkeld
• Integrale kindcentra
• Jeugdzorg geïntegreerd ín de school
• Samenwerking/integratie tussen scholen voor regulier en speciaal onderwijs
• Co-teaching
• Wijkteams in de school
De orthopedagoog: een spin in het web
Als orthopedagoog ben je voortdurend een spin in het web; je bent vaak diegene die het overzicht
heeft over de casus. Over alle verschillende situaties van cliënten/leerlingen heb je een belangrijke
positie. Deze positie is ongelooflijk ingewikkeld: wie heeft de regie en verantwoordelijk? Waarom
nemen andere mensen geen verantwoordelijkheid? Waarom is het jouw verantwoordelijkheid? Wat
is de status en positie van mensen?
Competenties van de (basis)orthopedagoog?
