Hoorcollege 1: schuld en roekeloosheid
Strafbaar feit
Gedraging
Wettelijke strafbepaling
Wederrechtelijk (rechtvaardigingsgrond) overmacht in de zin van noodtoestand bijv. medisch
Verwijtbaar (schulduitsluitingsgrond) overmacht in de zin van psychische overmacht art. 40 Sr
Misdrijven: opzet of schuld
Overtredingen: geen opzet of schuld
Subjectieve bestanddelen
Schuld
Roekeloosheid
Opzet
Voorbedachte rade
Schuld
Verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid. (De Hullu)
- Onvoorzichtigheid: de dader overtreedt een zorgvuldigheidsnorm, ongeschreven of geschreven
norm. Objectief/normatief.
- De overtreding moet aanmerkelijk zijn.
o Niet iedere overtreding levert schuld (culpa) op
- Geen schuld als de dader geen verwijt kan worden gemaakt
o De verwijtbaarheid ontbreekt bij schulduitsluitingsgronden. Bijvoorbeeld een epileptische
aanval of een geestelijke aanval. Het moet wel verontschuldig baar zijn, je moet dus niet
bijvoorbeeld te veel drugs hebben gedaan of je medicijnen zijn vergeten.
Culpoze gevolg delicten
Art. 307 Sr dood door schuld
Art. 308 Sr zwaar lichamelijk letsel door schuld
Art. 6 WVW
Verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid
- Normatief component: aanmerkelijke onvoorzichtigheid is een ernstige normschending
- Subjectieve component: verwijtbaarheid is anders kunnen handelen
Schuld in het verkeer Black-out arrest: in dit arrest was het knelpunt de aanmerkelijkheid, een
momentele onoplettendheid is niet per se aanmerkelijkheid. Het Hof vond het wel aanmerkelijk
onvoorzichtig, maar de HR niet.
- Er is niet gelijk sprake van schuld, dat ligt aan het geheel van de gedragingen, aard en ernst daarvan
en overige omstandigheden van het geval.
- In zijn algemeenheid kan niet worden aangegeven of een overtreding schuld oplevert
- Het hangt af van de aard en de ernst van de overtreding af en de omstandigheden waaronder deze
overtreding is begaan. Bijvoorbeeld: op een lege weg rijden en iets te hard rijden is heel anders dan
te hard rijden in een schoolgebied waar veel kinderen rondlopen.
- Uit de ernst van de gevolgen kan niet zonder meer worden afgeleid dat er sprake is van schuld
- Situatie in casus: mevrouw nam flauwe bocht en kwam op andere weghelft en dat zorgde voor een
frontale botsing.
- In het specifieke geval: het op een verkeerde weghelft terechtkomen, is in beginsel aanmerkelijk
onvoorzichtig.
- Probleem in dit arrest was de verwijtbaarheid, omdat verdachte verklaarde dat zij een black-out
had en dat zou verontschuldigbare onmacht kunnen opleveren.
, - Hof had het als bewijsmiddel opgenomen, maar ze hadden het niet onderzocht. HR zei dat kan niet,
dan moet je wel onderzoek doen en kijken of het verontschuldigbaar is.
- Hof ging onderzoeken of ze echt een black-out had, want HR had gecasseerd.
Verschil tussen overzichtsarrest en black-outarrest: in het overzichtsarrest kijkt de meneer een keer, maar
is onvoldoende onoplettend en in het black-outarrest keek de vrouw niet, want ze had een black-out.
Aanmerkelijkheid als knelpunt in arresten:
- ECLI:NL:RBNNE:2019:3263 Verdachte was niet aanmerkelijk onvoorzichtig, omdat het slachtoffer eerder
GHB had gebruikt
- ECLI:NL:HR:2019:336 Hof vond dat als iemand GHB verstrekt en een hogere dosering geeft dan nodig is,
het slachtoffer out gaat en de verdachte niet op het slachtoffer let, de verdachte aanmerkelijk
onvoorzichtig is.
- ECLI:NL:HR:2019:339 wel dood door schuld bij slachtoffer dat dat out ging.
Roekeloosheid
Roekeloosheid tot 1 januari 2020: art. 175 lid 2 WVW: hogere straf bij roekeloosheid.
Erger dan verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid
- Motiveringsplicht voor de rechter, strenge voorwaarden om hieraan te voldoen
“Buitengewoon onvoorzichtige gedraging” waardoor een zeer ernstig gevaar in het leven is geroepen,
waarvan de verdachte zich bewust was of had moeten zijn.
- Strafverzwarende omstandigheden. Verdubbeling. Art. 175 lid 3 WVW.
HR-standaardarrest roekeloosheid
- Uitgangspunten van Black-out.
- Motiveringsplicht voor de rechter,
o Buitengewone onvoorzichtigheid
o Zeer ernstig gevaar
o Dader is zich daarvan bewust of had zich daarvan bewust moeten zijn.
Niet buitengewoon onvoorzichtig: dronken, te hard, slingerend en zonder rijbewijs rijden en op de
verkeerde weghelft terechtkomen. Het moet geen gewone verkeersdeelname zijn om te spreken van
buitengewoon onvoorzichtig.
Wel buitengewoon onvoorzichtig:
- Kat en muis-spel; kijken wie als eerste remt in bijvoorbeeld de bebouwde kom
- Snelheidswedstrijd NJ 2014/30 niet strafbaar op bijv. Een circuit
- Filefuik: vluchten voor de politie NJ 2015/301
- Dwingen tot stilstaan op de snelweg NJ 2017/426, verdachte reed voor de auto van de ander en
ging afremmen en toen overleed het slachtoffer.
Nieuwe definitie in de wet
Artikel 5a Wegenverkeerswet
Je hoeft niet iemand te laten overlijden om daarvan te kunnen spreken
Je kan niet een zaak voor die tijd met de nieuwe definitie beoordelen, terugwerkende kracht mag niet.
Hoorcollege 2: opzet en voorbedachte raad
Strafbaar feit
Gedraging
Wettelijke strafbepaling
Wederrechtelijk (rechtvaardigingsgrond) overmacht in de zin van noodtoestand bijv. medisch
Verwijtbaar (schulduitsluitingsgrond) overmacht in de zin van psychische overmacht art. 40 Sr
Misdrijven: opzet of schuld
Overtredingen: geen opzet of schuld
Subjectieve bestanddelen
Schuld
Roekeloosheid
Opzet
Voorbedachte rade
Schuld
Verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid. (De Hullu)
- Onvoorzichtigheid: de dader overtreedt een zorgvuldigheidsnorm, ongeschreven of geschreven
norm. Objectief/normatief.
- De overtreding moet aanmerkelijk zijn.
o Niet iedere overtreding levert schuld (culpa) op
- Geen schuld als de dader geen verwijt kan worden gemaakt
o De verwijtbaarheid ontbreekt bij schulduitsluitingsgronden. Bijvoorbeeld een epileptische
aanval of een geestelijke aanval. Het moet wel verontschuldig baar zijn, je moet dus niet
bijvoorbeeld te veel drugs hebben gedaan of je medicijnen zijn vergeten.
Culpoze gevolg delicten
Art. 307 Sr dood door schuld
Art. 308 Sr zwaar lichamelijk letsel door schuld
Art. 6 WVW
Verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid
- Normatief component: aanmerkelijke onvoorzichtigheid is een ernstige normschending
- Subjectieve component: verwijtbaarheid is anders kunnen handelen
Schuld in het verkeer Black-out arrest: in dit arrest was het knelpunt de aanmerkelijkheid, een
momentele onoplettendheid is niet per se aanmerkelijkheid. Het Hof vond het wel aanmerkelijk
onvoorzichtig, maar de HR niet.
- Er is niet gelijk sprake van schuld, dat ligt aan het geheel van de gedragingen, aard en ernst daarvan
en overige omstandigheden van het geval.
- In zijn algemeenheid kan niet worden aangegeven of een overtreding schuld oplevert
- Het hangt af van de aard en de ernst van de overtreding af en de omstandigheden waaronder deze
overtreding is begaan. Bijvoorbeeld: op een lege weg rijden en iets te hard rijden is heel anders dan
te hard rijden in een schoolgebied waar veel kinderen rondlopen.
- Uit de ernst van de gevolgen kan niet zonder meer worden afgeleid dat er sprake is van schuld
- Situatie in casus: mevrouw nam flauwe bocht en kwam op andere weghelft en dat zorgde voor een
frontale botsing.
- In het specifieke geval: het op een verkeerde weghelft terechtkomen, is in beginsel aanmerkelijk
onvoorzichtig.
- Probleem in dit arrest was de verwijtbaarheid, omdat verdachte verklaarde dat zij een black-out
had en dat zou verontschuldigbare onmacht kunnen opleveren.
, - Hof had het als bewijsmiddel opgenomen, maar ze hadden het niet onderzocht. HR zei dat kan niet,
dan moet je wel onderzoek doen en kijken of het verontschuldigbaar is.
- Hof ging onderzoeken of ze echt een black-out had, want HR had gecasseerd.
Verschil tussen overzichtsarrest en black-outarrest: in het overzichtsarrest kijkt de meneer een keer, maar
is onvoldoende onoplettend en in het black-outarrest keek de vrouw niet, want ze had een black-out.
Aanmerkelijkheid als knelpunt in arresten:
- ECLI:NL:RBNNE:2019:3263 Verdachte was niet aanmerkelijk onvoorzichtig, omdat het slachtoffer eerder
GHB had gebruikt
- ECLI:NL:HR:2019:336 Hof vond dat als iemand GHB verstrekt en een hogere dosering geeft dan nodig is,
het slachtoffer out gaat en de verdachte niet op het slachtoffer let, de verdachte aanmerkelijk
onvoorzichtig is.
- ECLI:NL:HR:2019:339 wel dood door schuld bij slachtoffer dat dat out ging.
Roekeloosheid
Roekeloosheid tot 1 januari 2020: art. 175 lid 2 WVW: hogere straf bij roekeloosheid.
Erger dan verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid
- Motiveringsplicht voor de rechter, strenge voorwaarden om hieraan te voldoen
“Buitengewoon onvoorzichtige gedraging” waardoor een zeer ernstig gevaar in het leven is geroepen,
waarvan de verdachte zich bewust was of had moeten zijn.
- Strafverzwarende omstandigheden. Verdubbeling. Art. 175 lid 3 WVW.
HR-standaardarrest roekeloosheid
- Uitgangspunten van Black-out.
- Motiveringsplicht voor de rechter,
o Buitengewone onvoorzichtigheid
o Zeer ernstig gevaar
o Dader is zich daarvan bewust of had zich daarvan bewust moeten zijn.
Niet buitengewoon onvoorzichtig: dronken, te hard, slingerend en zonder rijbewijs rijden en op de
verkeerde weghelft terechtkomen. Het moet geen gewone verkeersdeelname zijn om te spreken van
buitengewoon onvoorzichtig.
Wel buitengewoon onvoorzichtig:
- Kat en muis-spel; kijken wie als eerste remt in bijvoorbeeld de bebouwde kom
- Snelheidswedstrijd NJ 2014/30 niet strafbaar op bijv. Een circuit
- Filefuik: vluchten voor de politie NJ 2015/301
- Dwingen tot stilstaan op de snelweg NJ 2017/426, verdachte reed voor de auto van de ander en
ging afremmen en toen overleed het slachtoffer.
Nieuwe definitie in de wet
Artikel 5a Wegenverkeerswet
Je hoeft niet iemand te laten overlijden om daarvan te kunnen spreken
Je kan niet een zaak voor die tijd met de nieuwe definitie beoordelen, terugwerkende kracht mag niet.
Hoorcollege 2: opzet en voorbedachte raad
